Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 27/11/2021 11:53 GMT+7

Giải quyết căn cơ “độ trễ” của chính sách (bài 3)

Biên phòng - Để tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng đồng bào  dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, năm 2022 và các năm tiếp theo, các bộ, ngành, địa phương phải có trách nhiệm bảo đảm nguồn lực để thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc. Trong đó, ưu tiên thực hiện các chương trình, dự án giải quyết những vấn đề cấp bách ở khu vực này.

Bài 3: Tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách

Nguy cơ tái nghèo cao

Từ đầu năm 2021 đến nay, dưới tác động của đại dịch Covid-19, đời sống của người dân, nhất là đồng bào các DTTS, chịu tác động nặng nề. Cùng với đó, một bộ phận đồng bào sinh sống ở các địa bàn không nằm trong danh sách các xã, thôn bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2021-2025 càng thêm khó khăn hơn khi không tiếp tục được thụ hưởng một số cơ chế, chính sách hỗ trợ về y tế, giáo dục…

Đồng bào Dao thôn Tả Trang, xã Quang Kim, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai vui mừng được sử dụng nước sạch (ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19). Ảnh: Nguyễn Hùng

Đây là căn cứ cho những lo ngại về sự gia tăng tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào DTTS thời gian tới. Nguy cơ tăng nghèo ở địa bàn này càng hiện hữu hơn bởi việc rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo sẽ áp dụng theo chuẩn nghèo của giai đoạn 2021-2025. Chỉ tính chuẩn về thu nhập ở khu vực nông thôn, với mức thu nhập 1,5 triệu đồng/người/tháng trở xuống thì đã được xem xét là hộ nghèo (giai đoạn 2016-2020 là 700.000 đồng/người/tháng trở xuống).

Nguy cơ gia tăng tỷ lệ hộ nghèo gây áp lực rất lớn đến việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030. Chương trình đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 3%/năm; trong khi, giai đoạn I của Chương trình (2021-2025) hiện vẫn chưa được giao vốn để thực hiện thì những tác động khách quan đang có nguy cơ làm gia tăng tỷ lệ hộ nghèo ở vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Trước những thách thức này, trong Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2022, Chính phủ đã chủ động đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo ở vùng đồng bào DTTS và miền núi là 2% (bình quân cả nước giảm 1-1,5%). Sự điều chỉnh mục tiêu này là ngắn hạn, thấp hơn mục tiêu nghị quyết Quốc hội, nhưng là phù hợp để ứng phó với tác động của đại dịch.

Hỗ trợ đất sản xuất là giải pháp then chốt giúp đồng bào DTTS ổn định đời sống, tạo nền tảng để thoát nghèo bền vững (ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19). Ảnh: Nguyễn Hùng

Nhưng tại phiên thảo luận của Quốc hội về Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2022 diễn ra ngày 9-11-2021, đại biểu Nguyễn Thị Xuân (đoàn Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk) bày tỏ quan ngại về chỉ tiêu này. Theo đại biểu Xuân, tỷ lệ giảm nghèo 2% trong vùng đồng bào DTTS vào năm 2022 vẫn thiếu khả thi.

Tương tự, đại biểu Cao Thị Xuân (đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa), cho rằng, làn sóng lần thứ tư của đại dịch Covid-19 tác động lớn đến KT-XH, đời sống đồng bào vùng DTTS và miền núi, khi lưu thông hàng hóa bị đình trệ và các nhóm người lao động từ khu vực đô thị trở về đã làm gia tăng áp lực xã hội tại những vùng này.

Ưu tiên đồng bộ hơn

Theo dự kiến, năm 2022, ngân sách Trung ương bố trí khoảng 24 nghìn tỷ đồng (trong đó, có 16 nghìn tỷ đồng chuyển tiếp từ năm 2021 sang) để thực hiện ba chương trình mục tiêu quốc gia. Nguồn lực tuy không đến mức “rải mành mành”, nhưng chưa đủ lớn để thực hiện các chương trình, dự án, nhất là các dự án thành phần thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Trong bối cảnh này, việc ưu tiên vốn thực hiện các chương trình, dự án cấp bách ở vùng đồng bào DTTS và miền núi là vấn đề cần được quan tâm. Theo kết quả điều tra thực trạng KT-XH của 53 DTTS vào tháng 4-2019, có tới gần 13.000 hộ người DTTS di cư tự phát cần được sắp xếp, bố trí ổn định dân cư, hơn 54.000 hộ thiếu đất sản xuất, hơn 58.000 hộ thiếu đất ở và khoảng 220.000 hộ thiếu nước sinh hoạt cần được hỗ trợ kinh phí, hỗ trợ để giải quyết.

Đây là những vấn đề cấp bách, thậm chí là bức bách, ở vùng đồng bào DTTS và miền núi hiện nay. Nhưng thực tế, đây cũng là những vấn đề không hề mới, đã được quan tâm để giải quyết trong rất nhiều chương trình, dự án có vốn thực hiện từ ngân sách Nhà nước trong nhiều năm qua.

Do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân thiếu nguồn lực thực hiện, nên những vấn đề cấp bách này đến nay vẫn chưa thể giải quyết triệt để. Tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV, các đại biểu Quốc hội đều thống nhất cho rằng, Quốc hội và Chính phủ cần tập trung cao hơn các nguồn vốn từ năm 2022 và các năm tiếp theo để giải quyết các vấn đề cấp bách này, tạo ra sự đột phá trong phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Tạo việc làm cho thanh niên DTTS sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống của vùng đồng bào DTTS (ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19). Ảnh: Nguyễn Hùng

Một trong những mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi là phấn đấu đến năm 2025, thu nhập bình quân của người DTTS tăng trên 2 lần so với năm 2020. Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ đưa ra giải pháp tăng cường công tác đào tạo nghề, tạo việc làm cho lao động DTTS; trong đó,đặt chỉ tiêu đào tạo nghề cho khoảng 2,25 triệu người, tạo việc làm thêm và tăng thu nhập cho 4 triệu hộ đồng bào DTTS và hộ dân tộc Kinh nghèo, cận nghèo ở xã, thôn đặc biệt khó khăn.

Đây là giải pháp không mới, nhưng cần thiết bởi trong khoảng 8,03 triệu người DTTS tham gia lực lượng lao động thì có khoảng 68,6% là lao động chưa qua đào tạo. Việc làm của lao động người DTTS cũng bấp bênh, dẫn tới thu nhập bình quân của lao động người DTTS dù đã tăng gấp 5 lần so với năm 2011, nhưng hiện vẫn chỉ bằng 0,3 lần so với bình quân chung cả nước.

Cũng cần lưu ý là, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 được xây dựng năm 2019, khi đại dịch Covid-19 chưa xuất hiện. Sau 2 năm, đại dịch đã tác động nặng nề đến nền kinh tế, việc thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình vì thế sẽ khó khăn hơn gấp bội. Để các dự án trong chương trình mục tiêu này hiệu quả thì phải “cắt” được căn bệnh thiếu vốn thực hiện, đồng thời, rất cần sự nỗ lực của các cấp ngành, địa phương và ý chí vươn lên của đồng bào các DTTS.

Theo Quyết định 1719/QĐ-TTg ngày 14-10-2021 phê duyệt giai đoạn I (2021-2025) Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, nguyên tắc thực hiện của Chương trình là ưu tiên giải quyết những vấn đề bức xúc, cấp bách nhất; ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, các nhóm DTTS khó khăn nhất. Trong quá trình thực hiện các dự án hạ tầng thì ưu tiên sử dụng lao động tại chỗ để tạo thêm sinh kế cho người dân.

Tùng Nguyên

Bình luận

ZALO