Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 28/11/2021 12:14 GMT+7

Giải quyết căn cơ “độ trễ” của chính sách (bài 2)

Biên phòng - Dự kiến, đến đầu năm 2022, các địa phương mới có thể triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng đồng bào dân tộc thiểu số  (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2030. Dù chưa “khởi động”, nhưng việc thực hiện chương trình được dự báo sẽ gặp không ít khó khăn, nhất là trong bối cảnh nguồn lực ngân sách đang tập trung ứng phó với dịch bệnh Covid-19 và hồi phục kinh tế vĩ mô.

Bài 2: Giải quyết bài toán về vốn

Nỗi lo thường trực

Thiếu vốn, vốn bố trí chậm là một vướng mắc lâu nay trong việc thực hiện chính sách dân tộc. Ngay tại thời điểm này, khi Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 chưa triển khai thì một số chính sách đang còn hiệu lực đầu tư ở vùng đồng bào DTTS và miền núi cũng chưa được bố trí đủ vốn để thực hiện.

Các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi rất khó cân đối nguồn lực để thực hiện các chương trình, dự án nếu thiếu nguồn ngân sách Trung ương. Trong ảnh: Một góc xã Ngọc Côn, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Thành Nhân

Điển hình nhất là Đề án phát triển kinh tế - xã hội các DTTS rất ít người giai đoạn 2016-2025 theo Quyết định 2086/QĐ-TTg ngày 31-10-2016 của Thủ tướng Chính phủ (QĐ 2086). Theo dự toán, tổng kinh phí thực hiện Đề án là 1.861 tỷ đồng; nhưng đến hết tháng 9 - 2021, ngân sách Trung ương mới cấp được 628 tỷ đồng cho địa phương thực hiện, đạt 34% so với kế hoạch giao. Mặc dù chính sách được ban hành năm 2016, nhưng mãi đến năm 2020 mới được giao vốn thực hiện. Vì vậy, hầu hết các địa phương triển khai QĐ 2086 đến năm 2021 này mới giải ngân vốn, tỷ lệ giải ngân cũng khá thấp. Như tỉnh Kon Tum, triển khai QĐ 2086, năm 2020, tỉnh được giao 1,441 tỷ đồng. Nguồn vốn này cũng phải chuyển tiếp sang thực hiện trong năm 2021; đến hết tháng 9 mới giải ngân 729 triệu đồng, đạt 50,59% so với kế hoạch vốn giao.

Nỗi lo thiếu vốn lại tiếp tục đè nặng lên Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030. Theo Quyết định 1719/QĐ-TTg ngày 14-10-2021 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt giai đoạn I (2021-2025) của Chương trình thì nguồn vốn thực hiện là gần 137 nghìn 665 tỷ đồng, trong đó, ngân sách Trung ương là hơn 104 nghìn 954 tỷ đồng.

Với vốn đầu tư này, để thực hiện 10 dự án thành phần của Chương trình trên thực tế chưa phải là lớn. Nhưng trong điều kiện ngân sách Trung ương đang gồng gánh nhiệm vụ ứng phó suy thoái kinh tế do đại dịch Covid-19 thì để bố trí đủ vốn cho Chương trình, phải có một sự quyết tâm lớn. Đó là chưa kể, cùng với Chương trình, ngân sách Nhà nước còn phải bảo đảm kinh phí để thực hiện 2 chương trình mục tiêu quốc gia còn lại (Chương trình giảm nghèo bền vững và Chương trình xây dựng nông thôn mới).

Đáng chú ý, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng chương trình phục hồi kinh tế sau năm 2021 để Chính phủ trình Quốc hội thông qua. Dự kiến,chương trình phục hồi kinh tế vĩ mô này sẽ được thực hiện trong 2 năm (2022-2023); với quy mô thực hiện khoảng 800 nghìn tỷ đồng. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, để thực hiện được chương trình phục hồi kinh tế với quy mô lớn, diện rộng thì phải tập trung huy động các nguồn lực; trong đó có đề cập đến việc sử dụng khoảng 100 tỷ USD dự trữ ngoại hối. Điều này càng làm gia tăng thêm lo ngại về vốn để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi trong những năm tới.

Cấp vốn ODA toàn bộ cho địa phương

Tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV, các đại biểu Quốc hội đã thống nhất với đề xuất của Chính phủ chuyển 16 nghìn tỷ đồng thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia của năm 2021 sang năm 2022 để thực hiện. Như vậy, trong năm 2022, ngân sách Trung ương sẽ bố trí khoảng 24 nghìn tỷ đồng để thực hiện ba chương trình này.

Để các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi kịp thời triển khai các dự án đầu tư công ba chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu Leo Thị Lịch (đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang) đã đề nghị Quốc hội cho phép Chính phủ ban hành cơ chế cấp vốn toàn bộ đối với nguồn vốn ODA cho các địa phương phụ thuộc từ 90% ngân sách Trung ương trở lên.

Theo đại biểu Lịch, hầu hết các địa phương thụ hưởng chương trình là các tỉnh vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi rất khó khăn về ngân sách, phải phụ thuộc chủ yếu vào vốn hỗ trợ và nguồn hỗ trợ ngân sách của Trung ương. Nếu Trung ương vay vốn ODA để cho các địa phương vay lại thì cũng rất khó có khả năng trả nợ.

“Theo tôi, đây là một đề nghị hợp lý, bởi nhu cầu nguồn lực đầu tư cho phát triển KT-XH vùng đặc biệt khó khăn và vùng đồng bào DTTS giai đoạn 2021-2030 là rất lớn so với khả năng đáp ứng ngân sách của Trung ương”- đại biểu Leo Thị Lịch nói.

Nhiều công trình xây dựng hạ tầng cơ sở ở khu vực miền núi đang dở dang do thiếu vốn thực hiện. Trong ảnh: Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học – Trung học cơ sở xã Phước Thành, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Ảnh: T.S

Ngoài ra, để triển khai chương trình hiệu quả, một số địa phương có thu ngân sách tương đối cũng đề xuất được bố trí vốn từ ngân sách Trung ương. Theo khảo sát của Ủy ban Dân tộc, năm 2021, vùng đồng bào DTTS và miền núi có 10 tỉnh, thành tự cân đối được ngân sách và có điều tiết về Trung ương; trong đó, có 7 tỉnh, thành có tỷ lệ điều tiết về ngân sách Trung ương trên 30%. Riêng 3 tỉnh Khánh Hòa, Quảng Nam, Quảng Ngãi có tỷ lệ điều tiết về ngân sách Trung ương dưới 30% (trong đó, Quảng Nam là 10%, Quảng Ngãi 12%, Khánh Hòa 28%).

Giai đoạn 2016-2020, 3 địa phương này cũng được ngân sách Trung ương hỗ trợ vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Còn giai đoạn 2021-2025, 3 tỉnh này số xã, thôn đặc biệt khó khăn còn tương đối lớn (Quảng Nam 58 xã và 19 thôn, Quảng Ngãi 53 xã và 10 thôn, Khánh Hòa 20 xã và 10 thôn); cả 3 tỉnh vẫn còn huyện nghèo (Quảng Nam 3 huyện, Quảng Ngãi 4 huyện, Khánh Hòa 2 huyện). Vì thế, việc đưa các địa phương này vào danh sách được ngân sách Trung ương hỗ trợ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: 2021-2025 là hợp lý, từ đó, thúc đẩy tiến độ thực hiện mục tiêu của Chương trình.

Ngày 13-11-2021, Ủy ban Dân tộc đã có Tờ trình số 1756/TTr-UBDT gửi Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt Quyết định ban hành nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách Nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025. Khi được phê duyệt, Chương trình sẽ được phân bổ vốn để triển khai thực hiện.

Bài 3: Tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách

Tùng Nguyên

Bình luận

ZALO