Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 01/03/2021 08:10 GMT+7

Đường biên cương không đếm dốc, đèo

Biên phòng - Ngược dòng sông Mã nước chảy xiết, chúng tôi về miền Tây Thanh Hóa. Đây là một vùng biên ải, nơi quần tụ của các dân tộc thiểu số như: Mường, Thái, Dao, Mông, Khơ Mú… đang dần vươn lên cùng nhịp phát triển của đất nước. Thật cảm động khi mỗi một cột mốc, mỗi chặng đường biên nơi đây đều lưu dấu những câu chuyện về cụ già đã dành cả đời mình trên bước đường canh giữ "hồn thiêng của Tổ quốc"…

3ph9_9a
Đường lên cột mốc 304 dài gần 14km với nhiều quãng quanh co, hiểm trở. Ảnh: T.L 

Với 192km đường biên giới chung với nước bạn Lào, đa phần là đồi núi hiểm trở, quanh co, khí hậu khắc nghiệt nên Thanh Hóa là một trong những tỉnh biên giới còn gặp nhiều khó khăn. Đây chính là nơi khởi nguồn cho phong trào toàn dân tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc từ đầu thập niên 80 của thế kỷ trước và bền bỉ đến hôm nay. Trong số 88 vị trí cột mốc quốc giới đã được tôn tạo mới, có 56 già làng, trưởng bản, người có uy tín tự nguyện đăng ký tham gia tự quản, bảo vệ đường biên, cột mốc. Trong đó, tiêu biểu như cụ Lâu Văn Hự, ở bản Pù Đứa, xã Quang Chiểu; cụ Lương Văn Sôi, ở bản Cang, xã Mường Chanh, huyện Mường Lát; cụ Vi Văn Hợi, ở bản Cha Khót, xã Na Mèo, huyện Quan Sơn...

Già làng Lâu Văn Hự, một trong 3 già làng đảm nhận trông coi 3 cột mốc biên giới trên 3 đỉnh núi cao nhất Thanh Hóa đón chúng tôi giữa lưng chừng trời của ngọn Pù Đứa. Hơn nửa đời người, cái chân đã quen dốc mến đèo, đã thuộc từng bụi cây rừng, từng con suối để mỗi tháng cụ vượt hơn chục cây số lên với "điểm tựa tinh thần" của mình. Năm nay đã bước sang tuổi 93, già Lâu Văn Hự không còn đủ dẻo dai để lên với mốc G8 (sau khi tôn tạo, tăng dày hệ thống mốc giới, cột mốc này có số hiệu 304) - cột mốc cao nhất, xa nhất và khó đi nhất phân định ranh giới giữa xã Quang Chiểu với bản Phiềng Khạy, thuộc cụm Mường Pùn, huyện Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn (Lào). Vậy nên già Hự mong mỏi, trước khi về với tổ tiên, già sẽ được đặt chân lên nơi thân thuộc ấy một lần nữa. "Đối với tôi, cột mốc G8 cũng giống như cha mẹ mình, giống như Bác Hồ đang đứng cạnh tôi. Tuy Bác đã đi xa, nhưng tấm gương của Người còn soi sáng mãi trong tôi" - già Hự bộc bạch.

Ước mơ giản dị đó của già đã được chương trình Điều ước thứ 7 của Đài Truyền hình Việt Nam trân trọng và quyết tâm biến thành hiện thực. Và đó cũng chính là cơ duyên để tôi được gặp cụ già đáng trân quý đó giữa lưng chừng mây, lưng chừng núi. Để lòng nhẹ nhàng lan tỏa một cảm giác ấm áp khi được nắm chặt tay một cụ già người bé nhỏ, roi chắc và ánh mắt tinh anh lạ lùng. Từng là Bí thư Chi bộ bản Pù Đứa, già Hự đã đồng hành cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn BP Quang Chiểu vận động bà con định canh, định cư ổn định cuộc sống lâu dài. Nói về việc bao  năm qua tình nguyện đảm nhiệm trông coi cột mốc G8 nằm cách nhà nửa ngày đường, cách mặt nước biển trên 1.000m để kiểm tra mà không đòi hỏi được trả công, dù chỉ một đồng, già Hự bảo, đó là để trả cái nghĩa mà BĐBP đã giúp dân tộc ông, bản làng ông được định cư, định canh tại đất này và có được sự bình yên, no ấm hôm nay.

Hành trình của chúng tôi để cùng già Hự đến với G8 được Đội tuần tra của Đồn BP Quang Chiểu khái quát trên bản đồ như sau: Điểm  đến là đỉnh núi Đá Đỏ có độ cao 1.889m so với mặt nước biển. Quãng đường dài gần 14km luồn rừng, vượt dốc mà đặc biệt nguy hiểm là ngọn Đá Đen "kỳ đà cản đường" dài gần 5km với vách đá tai mèo dựng đứng. Và tất nhiên, cách di chuyển hữu hiệu nhất là đi bộ với tốc độ ổn định cũng phải mất hơn nửa ngày mới tới nơi trong điều kiện thời tiết tốt, không mưa lũ... Cả đám thanh niên chụm đầu bàn tán làm sao đi cho tốt nhất, vậy mà cụ già ở tuổi "gần đất xa trời" chỉ nhỏ nhẹ "khắc đi khắc đến, mấy cô chú càng bàn càng nản" khiến chúng tôi ai nấy đỏ cả tai. Thôi... lên đường!

Đường đi khó, dẫu rằng theo miêu tả của già Hự thì đã tốt hơn cách đây 30 năm gấp trăm lần. Bởi ngày ấy, làm gì có đường mà phải tự phát quang dọn cỏ mà đi, tự tìm hướng mà đến. Khi còn khỏe, đều đặn mỗi tuần một lần già lại "cơm đùm cơm nắm" lên cột mốc G8. Sau này thì thưa hơn, nhưng nếu 3 tháng mà không lên được cột mốc thiêng liêng ấy một lần là già ốm nặng thêm. Chính thế nên già xuề xòa bảo: "Kiểm tra mốc giới cũng như một chuyến đi rừng mà thôi, càng đi càng dẻo gân cốt".

Hành trang già mang theo trong mỗi chuyến lên cột mốc, chỉ đơn sơ con dao quắm để phát quang bụi rậm, chiếc radio để theo dõi các thông tin chính trị, xã hội của đất nước, cái gậy làm bạn đường trường và nắm cơm để ăn trưa, chai nước suối để giải cơn khát giữa đường rừng... Công việc của già trước đây là phát quang cỏ dại mọc xung quanh, đắp đất vào chân cột mốc, kiểm tra hiện trạng cột mốc. Nếu có gì thay đổi, già Hự đều báo cáo đầy đủ cho cán bộ Biên phòng. Nay có cột mốc mới bền đẹp, chân mốc được đổ bê tông cốt thép vững chãi thì công việc đỡ vất vả hơn.

 "Lên trên đó xa lắm, bố phải đi từ sáng tinh mơ. Cả đi và về mất gần trọn một ngày; vượt qua 15 khe suối, trong đó có 2 con suối lớn là suối Dục và suối Tiền Xen, vượt qua được 4 đỉnh núi cao là núi Tơ Lưng, Đá Đen, Pù Lậu và đỉnh núi thác Đá Đỏ, nơi có cột mốc biên giới G8. Gặp hôm trời trở mưa, bố phải ngủ lại rừng có khi cả tuần mới về được tới nhà" - vừa đi, già Hự vừa nhẩn nha nói với chúng tôi như vậy. Rõ ràng là già biết gian nan, vất vả và cả nguy hiểm nữa chứ không đơn giản là "khắc đi, khắc đến" như già nói lúc chưa lên đường. Trên vai già là chiếc túi vải đựng nắm cơm, lưng dắt con dao quắm… ngày đông tháng giá hay ngày hạ nắng hanh cũng chỉ có những thứ ấy làm bạn đường cùng già. Còn chúng tôi thì đoán chắc với nhau rằng, thứ vô giá trong hành trang mà lão niên người Mông ấy khiêm nhường không nói tới chính là tình yêu mãnh liệt đối với mảnh đất biên cương… 

fbm3_9b
Già làng Lâu Văn Hự bên cột mốc 304. Ảnh: Tuệ Lâm

Lên đến đỉnh Đá Đỏ, dòng thác lưng chừng núi đổ nước ầm ào. Chỉ tay về khoảng rừng thông đang trổ lá, già Hự bảo nơi đó hồi năm 1998, có người trồng cả héc ta cây thuốc phiện. Già lặng lẽ lại gần quan sát và một ý nghĩ thoáng qua trong đầu: Mình đơn độc nơi rừng sâu núi thẳm, nếu đứng ra phản đối thì chắc chắn sẽ không hiệu quả, thậm chí có thể bị đám người kia thủ tiêu bịt đầu mối. Sau khi cân nhắc, già vội xuống núi đến báo ngay với Đồn BP Quang Chiểu. Sáng ngày hôm sau, một đoàn công tác với đầy đủ trang thiết bị cần thiết đã lên khu vực này để tuyên truyền, vận động nhóm người trồng cây thuốc phiện tự phá bỏ. Khu đất đó sau này được BĐBP trồng rừng vành đai biên giới.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Bí thư Huyện ủy Mường Lát, người từng giữ chức vụ Đồn trưởng Đồn BP Quang Chiểu trong nhiều năm cho biết: "Những già làng như cụ Lâu Văn Hự, cụ Phàn Định Xiết cùng con cháu các cụ sau này đều là những điển hình tiêu biểu trong phong trào "Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự xóm, bản khu vực biên giới". Không chỉ tình nguyện bảo vệ đường biên, cột mốc, các cụ còn vận động con cháu, người dân trong xã tích cực bảo vệ đường biên, mốc giới và xây dựng tình đoàn kết trong thôn bản cũng như tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới...". 

Lâu Văn Lự, Lâu Văn Lâu, Lâu Văn Lênh - 3 người con trai của già cũng đang rập rình "ra lão" để nhận trọng trách thay cha bảo vệ đường biên, mốc giới. Già Hự cũng đã lên Đồn BP Quang Chiểu xin ý kiến và được đồng ý với việc chuyển giao này. Trở về từ đỉnh Đá Đỏ khi sao trời đã trải lân tinh trên màn đêm, ngủ lại ở Đồn BP Quang Chiểu, tôi nghe tiếng côn trùng rả rích, tiếng chim chuyền gọi bạn giữa rừng khuya, tiếng cây lúa đang trỗi bùn vụt lớn và hình như là cả tiếng bước chân luồn rừng mải miết để lên với cột mốc của già Lâu Văn Hự.

Tuệ Lâm

Bình luận

ZALO