Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 27/09/2021 02:05 GMT+7

Du lịch… mắm Châu Đốc

Biên phòng - Trải qua bao thăng trầm, nghề làm mắm ở Châu Đốc (tỉnh An Giang) đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ và cho tới bây giờ, hàng trăm hộ dân ở vùng biên giới này vẫn quyết tâm giữ "lửa nghề". Đối với họ, cái "nghề gia truyền" vốn gắn bó cả cuộc đời, luôn được coi là tài sản lớn nhất, mà mỗi gia đình có thể truyền lại cho con cháu mai sau…

fwt0_20b
Các loại mắm Châu Đốc đã trở thành một thứ quà đặc sản cao cấp. Ảnh: Nguyễn Long

Nổi tiếng xa gần

Đến Châu Đốc, chúng tôi cảm nhận được không khí nhộn nhịp của một thành phố du lịch vùng biên, nhưng đặc trưng nhất vẫn là hương vị thơm nồng của các loại mắm đặc sản nổi tiếng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long này. Từ nhiều thế kỷ nay, nghề làm mắm "danh bất hư truyền" nơi đây vẫn tồn tại, như một lẽ tự nhiên ở xứ sở sông nước miệt vườn bốn mùa xanh lá, trái chín ngọt ngào.

Tiếp chúng tôi tại ngôi nhà nhỏ nằm ven sông Hậu, người phụ nữ da ngăm đen, vóc người chắc nịch, tên là Ba Thu cho biết, ở Châu Đốc, cá làm mắm có quanh năm, nhưng nhiều và ngon nhất là vào mùa lũ, vì khi đó, theo phù sa trong từng con nước nổi, những đàn cá béo mập đổ về, được ngư dân đánh bắt, đem bán cho những cơ sở làm mắm.

Chị Ba Thu, tròn 50 tuổi nhưng đã có hơn ba chục năm theo nghề làm mắm. Ngay từ thời con gái, chị thường theo má ra chợ cá, chỉ cần nhìn thoáng qua, chị đã biết mẻ cá sặt, cá linh, hay mớ ba khía nào sẽ là nguồn nguyên liệu tốt nhất để làm mắm.

"Có rất nhiều loại cá có thể chế biến thành mắm ngon nhưng sở trường của tôi là mắm lóc nguyên con. Đó là cá lóc đồng, thịt rất thơm. Thời điểm loại cá này cho chất lượng mắm tốt nhất là khoảng tháng 8 đến tháng 9 âm lịch. Ở vùng sông nước Châu Đốc, có rất nhiều món ăn dân dã phải nấu với mắm mới đúng kiểu, mới có hương vị đặc trưng "không nơi nào có được" như lẩu mắm, mắm chưng thịt, bún mắm…" - chị Ba Thu tiết lộ.

Cũng theo chị Ba Thu, trước kia, ở Châu Đốc, hầu như nhà nào cũng làm mắm. Mỗi gia đình đều có dăm ba khạp mắm các loại trong nhà để dùng dần. Cách đây non thập kỷ, du lịch phát triển, mắm Châu Đốc không chỉ phục vụ tự cung cấp tại chỗ mà còn bán cho du khách. Do sở hữu chất lượng tuyệt hảo nên thương hiệu mắm Châu Đốc ngày càng được nhiều người biết đến.

Sở dĩ sản phẩm mắm vùng này nổi tiếng như vậy là nhờ vào cách chế biến rất đặc biệt, tất cả các khâu từ ướp, chượp và muối đều làm bằng thủ công, không sử dụng bất cứ phụ gia bảo quản hóa chất nào. Cũng chính nhờ những công đoạn được thực hiện nghiêm ngặt cùng bí quyết gia truyền riêng nên các loại mắm được làm ra ở vùng Châu Đốc thường có hương vị đậm đà và mùi thơm đặc trưng, hoàn toàn khác với các loại mắm của các nơi khác sản xuất.

Thương hiệu mắm gắn liền với du lịch

Có một thực tế đáng mừng là, nghề làm mắm ở Châu Đốc mang lại thu nhập khá cao cho nhiều hộ làm nghề. Với mức tiêu thụ nguyên liệu hàng chục tấn cá mỗi tháng, bây giờ, những quầy mắm rải khắp thành phố, đặc biệt là trong chợ Châu Đốc luôn đông đúc người lại qua. Hình ảnh những má, những chị với gương mặt hiền hậu, tấm lòng rộng mở, luôn chân, luôn tay bên quầy mắm của mình đã trở nên khó quên trong lòng mỗi du khách đến vùng biên này.

nuqx_20a
Sản phẩm truyền thống gắn liền mắm Châu Đốc với thương hiệu du lịch địa phương. Ảnh: Nguyễn Long

Nước mắm Châu Đốc có nhiều thương hiệu nổi tiếng, trong đó, cơ sở sản xuất nước mắm mang tên "Bà Giáo Khỏe" của cụ Hồ Thị Sen được xếp hạng đầu bảng. Năm nay, cụ Sen đã ở tuổi "bát tuần". Với truyền thống làm mắm gia truyền từ hơn trăm năm nay, bản thân cụ Sen đã học nghề mắm từ nhỏ, do các cụ thân sinh truyền lại.

Hiện nay, mặc dù ở cái tuổi gần đất xa trời, nhưng cụ vẫn cùng cháu con tiếp tục theo nghề này. Chia sẻ về nghề làm mắm truyền thống, cụ Sen cho biết, ở cơ sở của cụ có đến 20 loại mắm được chế biến từ nhiều nguyên liệu khác nhau như ba khía, cá sặt, cá lóc, cá sửu, cá chốt, cá linh, cá trèn…

Ngoài cơ sở của cụ Sen, ở Châu Đốc còn hình thành nên những tiệm mắm lâu đời, với truyền thống cha truyền con nối, tạo nên những thương hiệu mắm được rất nhiều người biết đến như các sản phẩm mắm truyền thống của các cơ sở sản xuất "Bà Giáo Thảo", "Cô Tư Âu", "Cô Giáo Thanh". "Mỗi gia đình đều có những bí quyết riêng, tạo nên các loại mắm thơm ngon đặc trưng. Hiện nay, mắm Châu Đốc đã trở thành món đặc sản riêng, không chỉ được trong nước ưa chuộng, mà còn xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới…" - cụ Sen tự hào.

Cũng theo cụ Sen, qua thời gian, các món mắm vùng Châu Đốc vẫn giữ được nét giản dị, khiêm nhường, song cũng thật khó quên đối với mỗi người đã "trót" đặt chân lên xứ sở này. Bây giờ, nhiều người vẫn cho rằng, đến Châu Đốc mà chưa thưởng thức các món mắm ba khía, mắm ruột (làm từ ruột cá), mắm còng, mắm lóc… với cách chế biến đậm chất Nam bộ như mắm sống ăn cùng rau ghém, mắm chưng ăn kèm cơm trắng hay bún, lẩu mắm… hẳn sẽ là một điều thiếu sót.

Điều đặc biệt là, mắm Châu Đốc đã trở thành một thứ quà cao cấp dùng để biếu tặng, thường xuyên góp mặt trong các buổi tiệc sang trọng hay những bữa nhậu bình dân. Ngoài ra, các món mắm còn theo chân khách du lịch tỏa đi khắp mọi miền đất nước, mang theo tiếng thơm của món ăn dân dã đã đi vào tâm thức của người Việt từ thời mở cõi.

"Mắm từ bao đời nay đã gắn chặt với người dân Châu Đốc, là một đặc sản đãi khách phương xa. Cả cuộc đời đã gắn bó với nghề làm mắm, đến giờ đã đầu bạc, răng long, tui chỉ mong sao, nghề mắm Châu Đốc sẽ tồn tại vững bền. Thật đáng mừng là, hiện nay, các cơ sở du lich ở khắp nơi, từ Rạch Giá, Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh… luôn đánh giá cao về chất lượng mắm Châu Đốc. Họ thường xuyên gọi điện để đặt hàng, khiến người làm nghề rất phẩn khởi vì có cơ hội nâng cao thu nhập…" - cụ Sen tâm sự.

Nguyễn Long

Bình luận

ZALO