Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 17/09/2021 01:25 GMT+7

Kỷ niệm 110 năm Ngày sinh cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Đồng chí Hà Huy Tập - Nhà lãnh đạo kiên trung của Đảng

Biên phòng - Những ngày đầu tháng Tư năm 2016, chúng tôi về xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh (trước gọi là làng Kim Nặc, thuộc tổng Thổ Ngõa) - quê hương của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập, nhân kỷ niệm 110 năm (24/4/1906 - 24/4/2016) ngày sinh của nhà lãnh đạo cách mạng tài năng của Đảng, người cống hiến trọn đời cho Tổ quốc.

pqbf_10b
Khu mộ cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập. Ảnh: Nguyễn Ngọc Phú

Nhớ lại cách đây mấy năm, tôi được gặp cụ Đỏ, tên thật là Hà Huy Linh, khi đó cụ còn sống. Cụ là cháu gọi cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập bằng chú, người trông coi ngôi nhà của gia đình cố Tổng Bí thư từ năm 1991. Khi đó, cụ Đỏ cho biết: "Ngôi nhà tranh ba gian, hai hồi này trước đây ở sát quốc lộ cũng thuộc làng Kim Nặc. Đến năm 1977, thực hiện chủ trương di dời dân để cải tạo đồng ruộng, nhân dân đã chuyển ngôi nhà về đây.

Chính tại nơi này, ngày 24-4-1906, cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập cất tiếng khóc chào đời và ngày 30-3-1940, lần cuối cùng chú bị thực dân Pháp bắt lại và từ giã bà con làng xóm". Theo cụ Đỏ, cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập là người sống rất hòa mình với thiên nhiên và bà con làng xóm. Có lần, đến thăm một gia đình nghèo vừa có người qua đời, đồng chí Hà Huy Tập khuyên, trong thời gian để tang không nên liên tục để cơm trên bàn thờ mà trước mỗi bữa cơm nên xới thêm một bát. Cuối bữa đem chia bát cơm đó cho mọi người ăn thì ai cũng nhớ và không bị lãng phí.

Tôi hỏi cụ Đỏ: "Cụ ơi! Hôm giặc Pháp đến bắt Tổng Bí thư Hà Huy Tập, cụ còn nhớ không?". Cụ Đỏ ngậm ngùi nói: "Có chứ, hồi đó tôi đã gần 20 tuổi. Trước đó, vào dịp nghỉ hè các năm 1925 - 1927, chú Hà Huy Tập hay về làng mở lớp dạy Quốc ngữ trong ngôi nhà tranh này và bí mật truyền bá lý tưởng cách mạng cho lớp trẻ.

Ngày 30-3-1940, dân làng Kim Nặc bất ngờ thấy chiếc xe chở quan huyện Cẩm Xuyên Đặng Hiếu An cùng ba lính Pháp đậu trước cổng nhà bà Nguyễn Thị Lộc (mẹ đồng chí Hà Huy Tập - PV). Gia đình bà Lộc cũng nghèo, nhưng hễ có ai đến vay tạm bơ (lon) gạo, đồng bạc là bà cho hẳn chứ không hẹn trả lại. Khi xe vừa dừng, lính Pháp ập vào nhà. Một tên nói với chú Hà Huy Tập: "Ông bị bắt lại!". Chú ấy thong thả cất cuốn sách đang đọc dở và đứng lên tư thế thật ung dung: " Tôi biết, tôi biết chứ".

Lúc đó có một người thợ mộc trong làng đang sang sửa nhà cho bà Lộc. Thấy có bộ hậu sự nằm ở góc nhà đậy kín nắp cài then chốt, lính Pháp sai người thợ mộc cạy lên để khám xét xem có tài liệu mật giấu trong đó không. Khi thấy bàn tay người thợ mộc hàng xóm cạy hậu sự bị chảy máu, chú Tập lấy chiếc khăn mùi xoa băng lại vết thương và nói giọng ngắt quãng: "Tại... tôi, lỗi tại tôi". Khi chúng áp giải chú Hà Huy Tập ra xe, tôi nhớ như in, không sao quên được cái nhìn lưu luyến tạm biệt của chú ấy với bàn tay vẫy và nói với dân làng: "Chào bà con ở lại, tôi đi lần này không về nữa đâu".

Trong ngôi nhà tranh của gia đình cố Tổng Bí thư còn lưu giữ nhiều hiện vật ngày ấy như chiếc sập gỗ, chiếc trường kỷ bằng tre, cối xay lúa và chiếc giường đơn sơ. Phía hồi đầu nhà còn có cả chiếc cối giã gạo. Cụ Đỏ còn cho tôi biết thêm, cũng tại ngôi nhà tranh này, bé gái Hà Thị Thúy Hồng - kết quả của mối tình giữa cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập và cô học sinh trường Đồng Khánh Huế Nguyễn Thị Giáo đã chào đời. Cô Giáo cũng là người ở thành phố Hà Tĩnh. Tôi chợt nhớ đến câu chuyện nhà báo Võ Minh Châu kể lại, khi một lần vào thành phố Hồ Chí Minh gặp bà Hà Thị Thúy Hồng.

Theo đó, sau giải phóng miền Nam, bà Hồng nghe trên đài có người ngoài Bắc nhắn tin "tìm người nhà có tên Hà Thị Thúy Hồng, con ông Hà Huy Tập bị kết án tử hình cùng đợt với Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ và Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ Nguyễn Thị Minh Khai, có mẹ là Nguyễn Thị Giáo, hiện còn sống ở đâu thì cho người nhà biết tin theo địa chỉ...". Nhận được tin ấy, bà Hồng liên hệ với cô ruột đang công tác ở Hà Nội và một người cô ở quê nhà. Thế là họ gặp nhau. Trước ngày giải phóng miền Nam, bà Hồng chỉ biết tên ba mình trong tờ hôn thú với má và trong tờ giấy khai sinh của mình cất cẩn thận dưới đáy chiếc rương gỗ.

Khi nghe tôi hỏi: Thế cuộc sống của bà Hồng hiện nay thế nào? Nhà báo Võ Minh Châu cho tôi biết một chi tiết rất cảm động: Bà sống giản dị, đạm bạc, không lương hưu, chỉ có tiền trợ cấp. Thế nhưng, khi có khoản tiền 50 triệu đồng được trợ cấp theo chế độ thân nhân gia đình cách mạng thì bà Hồng đã dành dụm gửi tặng toàn bộ cho trường Trung học phổ thông Hà Huy Tập ở Cẩm Xuyên.  

Chúng tôi được anh Đào Quang Toàn, một cán bộ ngành văn hóa ở địa phương đưa ra thăm khu mộ của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập cách đó 3km ở trên đồi Đồng Lem. Phía trước là mộ hai cụ thân sinh Hà Huy Tương và Nguyễn Thị Lộc. Mộ nhìn ra hướng Đông, phía Đông Nam là trục đường Thiên lý, phía Tây là dãy Hoành Sơn, phía Nam là núi Rá và dãy đồi, phía Đông là cửa Nhượng. Vùng đất đúng là địa linh, phong thủy khá hoàn hảo.

cslp_10a
Những trang tài liệu chép tay của cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nhà văn Trần Đắc Túc - người đã viết kịch bản và đạo diễn phim tài liệu "Tổng Bí thư Hà Huy Tập" cách đây 10 năm, kể lại với tôi hành trình đi tìm tư liệu và ghi lại những thước phim qua lời kể rất sống động của một số vị lãnh đạo hoạt động cùng thời với cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Giáo sư Trần Văn Giàu...

Theo đó, đồng chí Hà Huy Tập, dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, khuôn mặt khôi ngô, có tài hùng biện. Đồng chí là một nhà lý luận kiệt xuất, một người hoạt động thực tiễn năng nổ, đặc biệt, đồng chí là người chấp bút viết cuốn lịch sử Đảng đầu tiên. Năm 1936, đồng chí Hà Huy Tập chọn làng Tân Thới Nhứt, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn làm nơi đặt Cơ quan Trung ương Đảng. Cũng chính tại Bà Điểm, đồng chí được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam trong Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lâm thời.

Suốt hai năm giữ cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng, đồng chí đã chủ trì hàng trăm cuộc họp, ba lần Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng. Hàng loạt bài báo, tác phẩm chính luận phân tích khẳng định quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản đã được đồng chí viết bằng bút mực, bút chì dưới ánh sáng leo lét của ngọn đèn dầu được thắp bởi bàn tay của các bà má dưới những vườn trầu cao vút.

Chúng tôi đã chụp được một số bản viết tay màu mực tím, sửa lại bằng màu mực đỏ ở khu lưu niệm cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập. Khi bị địch đưa ra tòa và bị kết tội "Chịu trách nhiệm tinh thần về cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ", đồng chí Hà Huy Tập vẫn ung dung: "Tôi không có gì phải hối tiếc". Đồng chí bị kết án tử hình và bị đưa ra trường bắn ở ngã tư Giếng Nước - Hoóc Môn - Gia Định ngày 28-8-1941. Những người dân Hóc Môn còn nhớ mãi câu nói khảng khái của cố Tổng Bí thư trước tòa án quân sự đặc biệt Sài Gòn: "Nếu còn sống, tôi vẫn tiếp tục hoạt động".

Chị Nguyễn Thị Nhuần, hướng dẫn viên khu di tích cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập cho tôi biết, một chi tiết trùng hợp lạ lùng là đêm 22, rạng sáng 23-11-2009, khi tìm được mộ cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập trùng với thời điểm nổ ra cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940. Trước lúc ra pháp trường, đồng chí Hà Huy Tập đã viết bức thư cho người thân, gửi qua bạn tù Võ Liệt được tha, đưa về cho em rể Nguyễn Đình Cương.

Bức thư viết tay, tuy nét mực đã mờ nhưng vẫn còn đọc được có đoạn viết: "Nếu tôi phải chết thì ở nhà không nên thờ cúng, điếu phúng, không cần tìm người lập tự. Gia đình, bạn hữu chớ xem tôi là người đã chết mà phải buồn. Trái lại, xem tôi như người còn sống nhưng đi vắng một thời gian vô hạn... mà thôi!". Vâng, cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập vẫn còn sống mãi. Và hình ảnh vườn đào Cẩm Hưng - nơi đồng chí sinh ra và vườn trầu Bà Điểm nơi đồng chí ngã xuống vẫn tươi thắm sắc xuân...

Nguyễn Ngọc Phú

Bình luận

ZALO