Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 29/11/2020 12:01 GMT+7

Chống buôn lậu trên các tuyến đường sắt:

Đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các ngành, các cấp

Biên phòng - Vụ việc hai lô hàng bao gồm phụ tùng ô tô, xe máy, linh kiện máy may, quần áo, vải vóc… do Trung Quốc sản xuất trị giá hàng chục tỷ đồng không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp được vận chuyển trên các toa tàu hỏa bị cơ quan chức năng phát hiện, thu giữ tại ga Hố Nai và Biên Hòa (Đồng Nai) vừa qua, đã cho thấy tính chất phức tạp của hoạt động buôn lậu trên các chuyến tàu Bắc - Nam. Dư luận đặt câu hỏi: Phải chăng, những vụ việc này chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm" so với thực tế nguồn hàng lậu được vận chuyển trên các tuyến đường sắt thời gian qua?

fykw_19a
Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn thu giữ hàng lậu tại khu vực ga Đồng Đăng. Ảnh: Mạnh Hưng

"Ung dung" thẩm lậu vào nội địa

Tại Hội nghị giao ban quy chế phối hợp về công tác bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh tế giữa Tổng cục An ninh (Bộ Công an) và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam được tổ chức cách đây không lâu, nhiều ý kiến cho rằng, việc hành khách vận chuyển hàng lậu trên tuyến đường sắt là phức tạp nhất, nhưng đến nay vẫn chưa có biện pháp ngăn chặn.

Báo cáo của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam cho hay, trong 5 năm trở lại đây, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý hơn 350 vụ buôn lậu, hàng giả trên các tuyến đường sắt, tạm giữ trên 1.600 kiện hàng hóa các loại, trị giá khoảng 9,2 tỷ đồng. Từ đầu năm 2016 đến nay, lực lượng chức năng cũng đã phát hiện, xử lý hàng chục vụ hàng nhập lậu, hàng không có nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp vận chuyển trên các chuyến tàu.

Điển hình là nghi án buôn lậu xảy ra vào ngày 14-5, lực lượng chống buôn lậu của Bộ Công an phối hợp Chi cục Quản lý thị trường và Công an tỉnh Đồng Nai phát hiện, xử lý 25 tấn hàng hóa được chia nhỏ thành 246 kiện, trị giá khoảng 12 tỷ đồng, gồm nhiều mặt hàng như: Điện tử tiêu dùng, mỹ phẩm, quần áo do Trung Quốc sản xuất không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Sau đó không lâu, ngày 10-6, lực lượng chống buôn lậu Công an tỉnh Đồng Nai cũng đã phát hiện lô hàng trị giá khoảng 30 tỷ đồng, gồm xe máy, phụ tùng ô tô, linh kiện máy may, quần áo, vải vóc… do Trung Quốc sản xuất. Số hàng này cũng không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.

Khi được hỏi về nguyên nhân dẫn đến diễn biến phức tạp của tình trạng buôn lậu trên các tuyến đường sắt, hầu hết các cán bộ thuộc lực lượng chống buôn lậu tại các địa phương nơi có đường sắt đi qua đều cho rằng, hiện nay, việc xử lý đối tượng lợi dụng tàu khách, tàu hàng gặp rất nhiều khó khăn, bất cập. Tại một số ga như Yên Bái (tuyến Hà Nội - Lào Cai); Bắc Giang, Kép, Đồng Mỏ (tuyến Hà Nội - Lạng Sơn) hay Đông Anh, Yên Viên (Hà Nội) có các chuyến tàu từ biên giới phía Bắc về Hà Nội thường xuyên vận chuyển hàng hóa do Trung Quốc sản xuất, nhưng chỉ dừng đỗ trong ga thời gian rất ngắn.

Do đó, việc đề xuất cắt toa để kiểm tra khi phát hiện hàng lậu rất khó thực hiện. Thêm nữa, tại các ga đường sắt, khi cơ quan chức năng kiểm tra hàng hóa thường không có chủ hàng, mà chỉ có bộ phận bốc dỡ và người đại diện vận chuyển, vì thế rất khó liên lạc với chủ hàng khi phát hiện và xử lý hàng lậu...

Đấy là chưa kể tại các ga, lợi dụng lực lượng kiểm soát của ngành đường sắt bận rộn trong việc chuyên môn, chỉ kiểm tra các kiện hàng khi phát hiện nghi vấn chứ không thể kiểm tra hết tất cả, các đối tượng buôn lậu đã mua vé lên tàu để móc nối với cửu vạn tuồn hàng lậu qua của sổ toa tàu. Khi về đến gần các ga, lợi dụng thời gian dừng tàu ở ga ngắn, các đối tượng buôn lậu còn sử dụng nhiều biện pháp nhằm cản trở lực lượng kiểm soát như chốt chặt cửa toa, ngắt công tắc đèn chiếu sáng để tuồn hàng ra cho người đón sẵn ở bên ngoài, thế là hàng lậu có thể "ung dung" thẩm lậu vào nội địa.

Cần tăng tính răn đe

Là một trong những ga quan trọng nằm trong tuyến đường sắt huyết mạch Lạng Sơn - Hà Nội, nhưng theo lời một nhân viên đường sắt ở đây, mỗi ngày chỉ lèo tèo vài khách lên xuống tàu tại ga Đồng Đăng, còn đông nhất vẫn đội quân cửu vạn chuyên cõng, thồ hàng thuê. Sở dĩ có tình trạng trên là do đặc thù của ga Đồng Đăng chủ yếu phục vụ việc xếp, dỡ hàng (trong quý I-2016, tại ga chỉ có trên 600 hành khách, nhưng có tới gần 150 tấn hàng hóa xếp, dỡ).

Theo báo cáo của Trung tâm kinh doanh, vận tải đường sắt Đồng Đăng, thời gian qua, đối với hàng xếp lên tàu tại ga, nhân viên đường sắt của ga thường xuyên phối hợp cùng với lực lượng chức năng kiểm tra, đảm bảo nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp, nhằm ngăn chặn nạn buôn lậu trên tàu. Tuy nhiên, ngoài thời gian phối hợp, có sự bất cập là nhân viên ngành đường sắt không có chức năng chống buôn lậu, vì thế, khi phát hiện các hành vi nghi vấn thường rất khó xử lý.

Đối với công tác phối hợp, lực lượng chống buôn lậu đứng chân tại Đồng Đăng hiện duy trì rất tốt, song lực lượng này cũng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Muốn bắt giữ được hàng lậu trên tàu thì trước hết, phải có thông tin chính ở các ga nơi đối tượng tập kết hàng lậu, sau đó mới được phép xin lệnh dừng tàu, cắt toa và tổ chức lực lượng bắt giữ.

Cuối tháng 3-2016, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã ban hành Công văn số 05/BCĐ389-VPTT yêu cầu các Bộ Giao thông Vận tải, Công an, Công thương, Tài chính, Quốc phòng; các lực lượng Tổng cục Cảnh sát, Tổng cục Hải quan, Bộ Tư lệnh BĐBP; UBND và Ban Chỉ đạo 389 các tỉnh, thành phố thực hiện tốt một số nội dung để đảm bảo đạt hiệu quả cao trong phối hợp đấu tranh chống vận chuyển hàng lậu trên các tuyến đường sắt.

Tuy nhiên, do các đối tượng buôn lậu có "trăm phương nghìn kế" để vận chuyển hàng lậu, nên nhiều lúc biết rõ "mười mươi" là hàng lậu, nhưng khi lực lượng chức năng hỏi tới thì đó là hàng vô chủ. Ngoài ra, các đối tượng buôn lậu còn sử dụng các nhóm "bảo kê" để bảo vệ hàng, thường có hành vi đe dọa, uy hiếp nhân viên ngành đường sắt, gây nên tâm lý "ngại va chạm" trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Thời gian qua, lực lượng chống buôn lậu đã bố trí lực lượng khá mạnh tại Đồng Đăng, vì vậy bọn buôn lậu phải "né" bằng cách thuê cửu vạn xé nhỏ hàng đóng giả làm hành khách để lên tàu cho dễ. Cái khó đối với công tác chống buôn lậu trên tuyến đường sắt hiện nay là các đối tượng buôn lậu thường áp dụng phương pháp "hàng một nơi, người một nẻo" nên không biết ai là chủ số hàng hóa đó mà gọi hỏi, kiểm tra...

Một nhân viên Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn đang được tăng cường làm nhiệm vụ tại ga Đồng Đăng cho biết.

Thực trạng ở ga Đồng Đăng cũng giống như ở nhiều nơi khác dọc theo các tuyến đường sắt trọng điểm như Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - TP Hồ Chí Minh; các ga Hà Nội, Giáp Bát, Lào Cai, Sóng Thần, Sài Gòn, khi lực lượng chống buôn lậu chỉ tập trung đấu tranh theo từng đợt và chỉ "đánh" những vụ lớn, hay khi có các đợt cao điểm tấn công tội phạm. Còn những vụ "thường ngày", mỗi cửu vạn chỉ "đi" vài bao hàng, mỗi chuyến tàu có cả chục cửu vạn, khó mà "cản" nổi.

Điều đáng lo ngại là đội quân giúp sức đắc lực cho các đối tượng lợi dụng đường sắt để buôn lậu chủ yếu là những thanh niên không nghề nghiệp, những người dân tranh thủ lúc nông nhàn để kiếm thêm thu nhập. Họ áp tải hàng thuê cho các đối tượng buôn lậu theo một cơ chế ràng buộc rất chặt chẽ, trót lọt thì được hưởng tiền công, bị tịch thu thì trừ vào tiền đóng cọc. Vì vậy, nếu "đánh" mạnh, tịch thu hết thì chỉ chết dân nghèo làm thuê, còn bọn đầu nậu thì chẳng hề hấn gì.

Thiết nghĩ, muốn triệt được hàng lậu trên các tuyến đường sắt đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các ngành, các cấp, đặc biệt là ngành đường sắt, thuế vụ, quản lý thị trường, công an các địa phương… Tất nhiên, cũng cần phải có sự hợp tác chặt chẽ giữa ngành giao thông vận tải cùng các ngành chức năng và chính quyền sở tại. Trách nhiệm chống buôn lậu cần được phân định rạch ròi, tất cả đều phải quyết tâm ra tay, tập trung vào các điểm nóng, tuyến nóng, nhằm tăng tính răn đe.

Mạnh Hưng

Bình luận

ZALO