Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 26/11/2020 12:15 GMT+7

Độc đáo kiến trúc chùa Khmer

Biên phòng - Tỉnh An Giang có gần 70 ngôi chùa Khmer, trong đó tập trung chủ yếu ở hai huyện biên giới Tịnh Biên và Tri Tôn. Các ngôi chùa này không chỉ là nơi chứa đựng những giá trị tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc, nơi sinh hoạt tôn giáo của người Khmer, mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng trong khu vực. Những ngôi chùa Khmer được xem như một biểu tượng văn hóa vật chất, tinh thần của đồng bào với những đặc điểm kiến trúc hết sức độc đáo và đặc sắc.

jxz9_19a
Chùa của đồng bào Khmer đều mang phong cách kiến trúc đặc trưng. Ảnh: Đức Thắng

Trong kho tàng di sản kiến trúc ở đồng bằng sông Cửu Long, ngôi chùa Khmer có một vị trí hết sức quan trọng bởi ý nghĩa lịch sử, nghệ thuật và xã hội của nó trong đời sống tinh thần của người dân. Đối với đồng bào Khmer, chùa không chỉ đơn thuần là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là niềm tự hào, là công trình kiến trúc duy nhất cất giữ, trưng bày các tác phẩm điêu khắc, mỹ thuật của các nghệ nhân dân gian Khmer và là nơi lưu giữ, truyền bá những tinh túy trong đời sống văn hóa - xã hội của cộng đồng.

Đến với vùng đồng bào dân tộc Khmer ở An Giang, du khách không thể không ghé thăm chùa Xà Tón ở thị trấn Tri Tôn, huyện Tri Tôn. Đây là ngôi chùa tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc chùa tháp của người Khmer ở Nam Bộ và cũng là ngôi chùa Khmer cổ xưa nhất của tỉnh - nơi lưu giữ nhiều nhất về sách kinh lá có tại Việt Nam. Ngoài ra, rất nhiều du khách cũng thích đến tham quan chùa Tà Miệt ở xã Lương Phi, huyện Tri Tôn hoặc chùa Thom Mít ở xã Vĩnh Trung, chùa Rô ở xã An Cư của huyện Tịnh Biên, bởi tại những nơi này thường xuyên diễn ra lễ hội đua bò truyền thống hàng năm.

Được xây dựng theo kiến trúc Angkor và do ảnh hưởng của ba dòng văn hóa, tín ngưỡng gồm văn hóa dân gian, đạo Bà-la-môn và Phật giáo nên kiến trúc chùa Khmer ở An Giang độc đáo và mang nhiều giá trị thẩm mỹ. Nếu như ngôi chùa của người Kinh thường được xây dựng ở những nơi có phong cảnh sơn thủy hữu tình hoặc tuân theo những nguyên tắc của phong thủy, thì vị trí xây dựng của ngôi chùa Khmer thường là nơi hội tụ linh khí của đất trời và còn tuân thủ một số nguyên tắc trong triết lý Phật giáo Nam tông, cũng như phong tục tập quán của người Khmer.

h8qk_19b
Tường rào cũng được xây dựng công phu với những họa tiết tinh xảo. Ảnh: Đức Thắng

Mỗi ngôi chùa bao gồm nhiều khu vực kiến trúc như: Chính điện, sala, các dãy nhà tăng, nhà thiêu, những tháp để cốt... Toàn bộ giá trị của nghệ thuật kiến trúc tập trung chủ yếu nhất ở ngôi chính điện, được xây dựng ở vị trí trung tâm và nền cao hơn so với các công trình khác. Chính điện bao giờ cũng quay mặt về hướng Đông, vì theo quan niệm của người Khmer, Đức Phật ở hướng Tây quay mặt về hướng Đông để cứu độ chúng sinh. Chính điện còn là nơi tiêu biểu của nghệ thuật kiến trúc, chạm khắc, trang trí của người Khmer. Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni được đúc, chạm, khắc rất đẹp ở nhiều tư thế đứng, nằm, ngồi. Đó là thể hiện sự đa dạng, phong phú của ý nghĩa đạo đức và vẻ đẹp của Đức Phật. Ở ngôi chính điện còn là nơi lưu giữ của cải quý báu của nhà chùa và dân chúng dâng cúng.

Một điểm vô cùng đặc biệt trong các ngôi chùa Khmer ở An Giang là những bức bích họa được vẽ kín các mặt tường gian chính điện. Nội dung chủ yếu của những bức tranh tường này là kể lại cuộc đời của Đức Phật Thích Ca từ lúc sinh ra cho đến khi tu thành đạo hạnh… Mỗi bức bích họa nhìn bề ngoài tuy đơn giản, nhưng ẩn chứa trong đó là một câu chuyện về những khó khăn, gian khổ và sự hy sinh trong cuộc đời tu hành, đắc đạo của đức Phật. Chính những bức bích họa này đã âm thầm góp phần giáo dục nên một lối sống thanh sạch, hướng thiện, thấm đẫm tư tưởng Phật giáo.

Ngoài ra, xung quanh các công trình kiến trúc là vườn hoa, ao nước… tạo nên một không gian tâm linh linh thiêng, trầm mặc. Từ những họa tiết, hoa văn sắc sảo bên ngoài, cho đến vẻ đẹp lộng lẫy của những bức phù điêu, tranh Phật bên trong gian thờ phụng… tất cả dễ tạo cho người ta cảm giác đi vào "chốn bồng lai".

tu07_19c
Tượng Phật Thích Ca dưới gốc cây lâm vồ trên 100 năm tuổi trong khuôn viên chùa Xà Tón. Ảnh: Đức Thắng

Có thể nói, gần như cả cuộc đời của người Khmer từ lúc sinh ra đến lúc chết đi, mọi vui, buồn, sướng, khổ, thành, bại đều gắn chặt với ngôi chùa. Đây không chỉ là nơi thờ Phật, nơi lưu giữ hài cốt của tổ tiên, mà còn là nơi diễn ra những sinh hoạt cộng đồng của đồng bào Khmer. Với những giá trị nghệ thuật được gửi gắm trong hình khối kiến trúc, sự hòa hợp giữa kiến trúc và điêu khắc cùng với những đường nét trang trí tinh xảo đầy ấn tượng, tất cả tạo nên những sắc thái riêng biệt đặc sắc, góp phần làm phong phú kho tàng kiến trúc của các dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Đức Thắng

Bình luận

ZALO