Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 11/04/2021 02:41 GMT+7

Đi hái lộc xuân

Biên phòng - Năm nào cũng vậy, cứ đến giao thừa, nhiều người lại rủ nhau đi hái lộc xuân. Cái nghĩa thật của nó là đi hái lộc các loại cây sau lúc giao thừa. Cái nghĩa bóng của nó là đi hái cái may mắn, cái tốt đẹp cho hạnh phúc năm mới. Phải hái đúng thời điểm thiêng liêng đầu năm mới có ý nghĩa. Sáng mùng một hay sau đó hái, ý nghĩa của nó không còn thiêng liêng nữa. Lộc là cái chồi non, cái tươi tắn, cái đang phát, cái đang sinh sôi, đang có sức sinh trưởng mạnh nhất. Lộc còn là biểu tượng cho sự sung mãn, đầy sức sống của muôn loài. Người đời quan niệm: Có lộc mới có cành; có cành mới có nhành, có lá, mới có hoa, quả; có hoa, có quả mới thơm tho, sum xuê, mật ngọt, thịnh vượng.

5djr_46a

Truyện Kiều, Nguyễn Du có câu "Hoa dù rã cánh, lá còn xanh cây". Lộc còn là biểu trưng cho tương lai xán lạn, trút bỏ cái già cỗi. Còn một thực tế nữa, dù tâm trạng đang u uất, không vui, bứt rứt, khi nói đi hái lộc đầu xuân năm mới là phải phấn chấn, tươi tỉnh lên. Đó chính là thay đổi một trạng thái tâm lý. Khoa học bây giờ gọi là xua đi hiện tượng stress. Hái lộc giao thừa chính là đi hái cái tâm niệm ấy, cái hy vọng ấy. Xét trên khía cạnh đó, hái lộc là một sinh hoạt văn hóa, một tục lệ mang đậm bản chất nhân sinh. Nó là một suy nghĩ trên nền văn hóa đẹp, lành mạnh.

Mỗi người đi hái lộc với một tâm trạng riêng. Về hình thức thì giống nhau, nhưng tâm thức đi hái lộc, câu tụng niệm lúc hái giữa dân thường và quan chức đều khác nhau. Vì tin hái được lộc thì có nhiều may mắn nên mỗi người hái lộc với mục đích hoàn toàn khác nhau. Với những quan chức, hái lộc giao thừa lại hàm một nghĩa khác. Chữ lộc trong hái lộc nghiêng nhiều về bổng lộc, lợi lộc, công danh quyền chức hanh thông, đai ghế vững vàng. Trai gái đang yêu, sắp yêu cũng rủ nhau đi hái lộc để cầu may gặp được người trai tài gái sắc, nhà cao cửa rộng. Trao nhau chiếc lộc làm duyên. Học trò rủ nhau đi hái lộc để cầu mong đậu đại học, được vào trường này trường khác. Sinh viên tốt nghiệp rồi hái lộc để cầu mong lộc đến là có việc làm, có thu nhập cao. Hái lộc để trừ tà, giải hạn, tránh xa một năm đen đủi, bết bát...

Và thế là trong thời khắc giao thừa, nườm nượp trên đường, xe máy, xe đạp, ô tô kéo nhau đi hái lộc. Tất cả đổ ra đường đi hái lộc. Nhưng hái lộc gì? Hái lộc như thế nào? Lộc nào hái có lợi? Lộc nào hái có hại? Lộc nào kiêng? Lộc nào độc? Nhiều người không rõ, không cần biết, cứ thấy đi hái lộc là nô nức theo. Không phải đi tay không mà cầm dao, liềm. Thế là người đi hái lộc đổ xô tới các ngôi chùa, tới công viên, ngân hàng, kho bạc. Gọi là hái lộc có nghĩa là chỉ hái cái búp non làm phép thôi, nhưng có mấy người hái theo cách thanh lịch, văn hóa này. Họ hái cả cành, bẻ cả cành, không được thì chặt. Cành bằng cổ tay cũng chặt, cành bằng cổ chân cũng chặt... Hiện tượng ấy xảy ra bởi nhiều người đi hái lộc nhưng không hiểu rõ ý nghĩa của việc hái lộc, văn hóa hái lộc, phong tục tập quán hái lộc.

Các cụ đồ nho ngày xưa cho rằng, có hai nhóm cây nên hái lộc sau giao thừa là cây ở bộ tứ linh và cây ở bộ tứ quý. Cây ở bộ tứ linh gồm: Đa, sung, sanh, si. Đa biểu tượng của lực lưỡng, khỏe mạnh, cốt cách, can trường. Sung biểu tượng của sung sướng, hạnh phúc, phát đạt, sum xuê, bốn mùa thành quả. Sanh, si biểu hiện sức sống mãnh liệt. Bộ tứ quý gồm: Tùng, cúc, trúc, mai. Tùng biểu tượng của cao cả, cốt cách, vượt qua thử thách khốc liệt. Nhưng dùng họ tùng chú ý: Chỉ nên dùng tùng la hán, tùng tuyết, tùng bách tán, đặc biệt kiêng dùng tùng trắc bách diệp, vì loại tùng này có lá mặt, lá trái. Cúc thì nên dùng cúc mốc. Loại này thường dùng lá cho vào nước chè tươi.

Đây là loại "diệp bất ly thân, hoa bất lạc địa". Nó tượng trưng cho sự sum họp, gắn bó gia đình. Trúc thì nên chọn cành trúc tăm hay trúc di lặc, vừa bền, vừa đẹp, khí thế hiên ngang như người quân tử. Mai thì nên chọn mai tứ quý, có bộ lá cứng xanh thẫm. Hoa đơn tính cùng gốc chủ cho bốn mùa xanh, đỏ, trắng, vàng rực rỡ. Ngoài hai bộ trên, trong dân gian cũng thường hái lộc hai nhóm cây khác trong vườn: Đó là nhóm cây họ đào và nhóm cây họ quất. Nó gồm mơ, mận, đào. Mơ biểu tượng mơ mộng, bay bổng. Mận biểu tượng mặn mòi, hồng phúc. Đào biểu tượng của may mắn, vận đỏ, tươi đẹp. Nhóm cây họ quất gồm: Quất, quýt, cam, chanh, bưởi, bòng.

Có phải cứ hái lộc, hái được nhiều lộc là có nhiều lộc đến nhà hay không? Câu trả lời ngay là không. Hái lộc thay đổi một chút tâm trạng, một chút tâm lý nhưng không thay đổi số phận, thay đổi cuộc đời. Thay đổi cuộc đời phải là trí, lực, khát vọng, cống hiến, dám nghĩ, dám làm, tận dụng các cơ hội, nhạy bén chính trị, nhạy bén cơ chế, nhạy bén thị trường. Hái lộc mà tàn phá cây, hủy hoại môi trường là sát lộc.

Hái lộc đầu xuân từ cây cối là hái cái có sẵn từ thiên nhiên đem về. Còn một thứ lộc trong tâm hồn mình, trong tâm thức mình sinh sôi nảy nở nữa mà ít người hái, ít người nói tới. Đó là thứ lộc: Thử nắm bắt, thử sáng tạo, thử khai mở lúc giao thừa.

Tùy bút: Nguyễn Minh Khiêm

Bình luận

ZALO