Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 25/09/2021 11:02 GMT+7

Đèo Pha Đin - Điểm "gặp gỡ" của trời và đất

Biên phòng - Nếu ai có dịp đi Tây Bắc hẳn sẽ vô cùng ấn tượng với khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, nhưng cũng rất nên thơ trên những cung đường đèo dốc đầy thách thức. Những con đèo như: Mã Pí Lèng, Ô Quy Hồ, Pha Đin và Khau Phạ đã được mệnh danh là "tứ đại đỉnh đèo" của Tây Bắc. Trong đó, Pha Đin tuy là một trong những đèo hiểm trở nhất Việt Nam, nhưng lại có cảnh núi non hùng vĩ đẹp làm mê đắm lòng người.

u3i1_21a
Xe ô tô lưu thông trên tuyến đường đèo Pha Đin mới. Ảnh: Thanh Thuận

Tôi biết đến địa danh đèo Pha Đin qua bài học lịch sử từ những ngày còn là học sinh phổ thông. Đã từng được đi máy bay từ Hà Nội lên Điện Biên, nhưng tôi luôn ao ước có một ngày được vượt đèo Pha Đin để ngắm hoa ban, hoa mận, trải nghiệm những thú vị từ nếp văn hóa của các dân tộc thiểu số nơi núi rừng Tây Bắc. Và chuyến đi ao ước đã đến với tôi khi được có mặt trong đoàn công tác của Cục Chính trị BĐBP lên Điện Biên dự lễ khánh thành Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ.

Đèo Pha Đin ở vị trí tiếp giáp giữa Sơn La và Lai Châu (cũ), nay là tỉnh Điện Biên. Đèo dài 32km. Một phần đèo thuộc xã Phỏng Lái, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La và một phần thuộc xã Tỏa Tình, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Tôi đã reo lên thích thú khi nhìn thấy mây là là giăng kín không gian lúc xe đi qua địa phận giáp ranh hai tỉnh.

Tên gọi Pha Đin xuất phát từ tiếng Thái xưa, trong đó, "Pha" nghĩa là "trời", "Đin" là "đất", hàm nghĩa nơi đây là chỗ tiếp giáp giữa trời và đất. Theo truyền thuyết còn lưu lại, thì xưa kia, vì có sự tranh chấp ranh giới giữa hai tỉnh Sơn La và Lai Châu (cũ), người ta đã giải quyết bằng một cuộc đua ngựa vượt đèo. Từ hai phía đèo, cùng một lúc hai kỵ sĩ và hai con ngựa đều có sức mạnh và ý chí như nhau phi hướng về nhau. Nơi gặp gỡ sẽ là ranh giới. Ngựa Lai Châu phi nhanh hơn nên phần đèo thuộc về Lai Châu (nay thuộc tỉnh Điện Biên) dài hơn phần đèo của Sơn La.

Đèo Pha Đin có độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, địa thế rất hiểm trở với một bên là vách núi đá dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm. Khi lên dốc, lúc xuống dốc, con đường ngoằn ngoèo, chênh vênh. Bù lại khu vực này quanh năm được tô điểm bởi các loài hoa rừng vào mùa xuân, cung đường đèo được điểm tô bằng sắc trắng tinh khôi của hoa mận, sắc hồng dịu của đào rừng nổi bật trên nền xanh thẫm của núi, rừng khiến cảnh vật nên thơ hơn. Xa xa là những chấm đỏ của hoa gạo như thắp lên những đốm lửa, làm ấm không gian non ngàn.

Khác với những năm trước, mỗi lần qua đèo Pha Đin, xe phải đi tuyến đường cũ chật hẹp, chênh vênh bên vách núi, dưới là vực thẳm, cùng nhiều đoạn cua tay áo. Còn giờ đây đã khác, đèo Pha Đin đã có một cung đường mới, trải nhựa phẳng phiu, địa hình chủ yếu men theo sườn núi, dài 32km với độ cao thấp hơn đường cũ từ 200 đến 400m.

Nhìn từ xa, cung đèo như sợi dây thừng buộc nối những quả núi với nhau, lơ lửng giữa mây trời. Cái ngoằn ngoèo, khúc khuỷu, lên xuống của con đường đèo đẹp như trong tranh vẽ. Tuy nhiên, đây lại là quãng đường thử thách với bác tài xế. Dọc theo đường lên đỉnh đèo, những bản làng người Thái sinh sống bao đời nay trong những ngôi nhà sàn truyền thống hướng ra những guồng quay để lấy nước từ các con sông, con suối đưa lên tưới tiêu cho cánh đồng của mình.

Trên lưng chừng đèo, những áng mây bồng bềnh, trắng xóa ôm lấy Pha Đin tạo cảm giác như chốn bồng lai tiên cảnh. Có những đoạn đường trên đèo, sương mù dày đặc theo gió tràn xuống, giăng kín đường đi. Nhiều đoạn tầm nhìn xa có khi chỉ 5 đến 10m khiến cho du khách dù ngồi trong xe cũng có cảm giác như xe đang rẽ mây, bồng bềnh tiến vào cổng trời. Cảnh vật hai bên đường lung linh, hư ảo sau lớp sương mờ. Bên đường, thỉnh thoảng chúng tôi bắt gặp những chiếc xe máy đổ đèo. Có khi người đi một mình, có khi xe chở thêm người ngồi sau hay chở theo hàng hóa. Điểm chung là tất cả đều chăm chú dõi nhìn con đường phía trước, bởi nếu lơ là có thể xảy ra tai nạn bất kì lúc nào. Những hàng thông bên đường kiên gan vút lên trời xanh, tô điểm cho vẻ đẹp của đèo Pha Đin.

Đứng trên đỉnh đèo phía tỉnh Điện Biên phóng tầm mắt ra xa, chúng tôi thấy thung lũng Mường Quài trải rộng với ngút ngàn màu xanh của đồi núi, của nền trời cùng những đám mây lớn bồng bềnh trắng xóa. Thấp thoáng là những làng bản của huyện Tuần Giáo, trông thật nhỏ bé giữa không gian bao la của đất trời. Xung quanh đỉnh đèo hầu hết là người Mông sinh sống. Theo tập quán bao đời nay, người Mông vẫn thích sống ở nơi núi cao và đốt nương làm rẫy. Nó đúng với câu ngạn ngữ của người Thái về tập quán sản xuất và cư trú của đồng bào các dân tộc Lai Châu:  "Xá ăn theo lửa. Thái ăn theo nước. Mông ăn theo sương mù".

9asg_21b
Tấm bia di tích đèo Pha Đin ghi lại dấu ấn một thời oanh liệt.  Ảnh: Thanh Thuận

Vừa qua khỏi phần đất Điện Biên vẫn đang chìm đắm trong đám sương mù thì đất trời bừng sáng, đồng thời mở ra hai ngã rẽ: Lối đi thứ nhất vẫn là Quốc lộ 6 tiếp tục hướng đến địa phận tỉnh Sơn La; lối đi thứ hai chật hẹp là tuyến đường cũ trước đây. Nếu ngược theo tuyến đường cũ này đến đỉnh đèo nhìn xuống, Pha Đin hiện ra như một bức tranh khổng lồ với gam màu xanh thẳm của trời cao, núi non trùng điệp hòa quyện lấy nhau như chính cái tên của nó, Pha Đin, nơi trời-đất "gặp nhau".

Giữa ranh giới hai ngã rẽ là một tấm bia ghi: "Đây là nơi hứng chịu nhiều nhất những trận oanh tạc bằng máy bay của thực dân Pháp nhằm ngăn chặn đường tiếp vận vũ khí, đạn dược, lương thực, thực phẩm của ta phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ". Trong kháng chiến chống Pháp, đèo Pha Đin gắn với chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954). Đây là một trong những tuyến giao thông huyết mạch quan trọng tiếp vận vũ khí, đạn dược và lương thực cho chiến dịch Điện Biên Phủ và nó đã trở thành biểu tượng của tinh thần gan dạ với hơn 8.000 thanh niên xung phong "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Đỉnh đèo Pha Đin từng đi vào thơ Tố Hữu với hình ảnh hết sức thiêng liêng, được thế hệ thanh niên thời đó ca ngợi: "Dốc Pha Đin chị gánh anh thồ". Nhằm chặn đứng tuyến tiếp vận này của ta, suốt 48 ngày đêm ròng rã, tướng Pháp Đờ-cát-tơ-ri đã cho máy bay oanh tạc đường số 6, trong đó, đèo Pha Đin là một trong hai điểm ác liệt và hứng chịu nhiều bom đạn nhất.

Dù đã có sân bay Mường Thanh nối cả nước với Điện Biên, nhưng du khách vẫn muốn một lần được chinh phục Pha Đin để biết thêm về điểm "gặp gỡ" của trời và đất. Đứng trên đỉnh đèo chỉ có trời xanh thắm và núi rừng xanh thẳm hòa quyện lấy nhau mới thấy nghĩa của từ Pha Đin thật đúng và thấy phong cảnh Tây Bắc thật hùng vĩ, nên thơ!

Thanh Thuận

Bình luận

ZALO