Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 28/10/2021 12:32 GMT+7

Đẩy mạnh giám sát chống tham nhũng trong khu vực công

Biên phòng - Trong 3.729 ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân cả nước gửi tới Kỳ họp thứ 8, một vấn đề nhiều cử tri băn khoăn là công tác phòng, chống tham nhũng thời gian qua đã đạt được các kết quả đáng khích lệ, nhưng tình hình tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp, xảy ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều cấp.

16-22-44_tong-thanh-tra-chinh-phu-huynh-
Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh báo cáo công tác PCTN trước Quốc hội.

Tham nhũng trong khu vực công vẫn còn nghiêm trọng

Báo cáo trước Quốc hội về công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) năm 2014 , Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh khẳng định: Kết quả PCTN thời gian qua có tác dụng răn đe nhất định và hạn chế tham nhũng. Tuy nhiên tình hình tham nhũng vẫn diễn ra phức tạp.

Theo đó, trong 1 năm qua , VKSND các cấp đã truy tố 329 vụ/751 bị can về tội tham nhũng (tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước). Cục Điều tra của VKSND tối cao đã khởi tố 16 vụ/14 bị can có hành vi tham nhũng trong hoạt động tư pháp. TAND các cấp đã xét xử sơ thẩm 287 vụ, 675 bị cáo về các tội danh tham nhũng (tăng 9 vụ, 91 bị cáo so với năm 2013), trong đó tỷ lệ tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng chiếm 41,2 %; số bị cáo được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ chiếm 21,3% (năm 2013 là 31,2%). Đặc biệt là đã xét xử các vụ án tham nhũng nghiêm trọng được dư luận quan tâm.

Trong nỗ lực tổng thể PCTN, cử tri đánh giá cao 4 giải pháp có hiệu quả tích cực gồm: cải cách hành chính; công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị; xây dựng, thực hiện các chế độ, định mức, tiêu chuẩn và quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp.

Tuy nhiên, các giải pháp: kê khai tài sản, thu nhập; đổi mới phương thức thanh toán và nộp lại quà tặng, còn mang tính hình thức và hiệu quả thấp. Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện dẫn chứng: “Tình trạng tặng quà, hối lộ vẫn diễn ra phổ biến nhưng rất ít người nộp lại. Năm 2014, cả nước chỉ có có 32 trường hợp nộp lại quà biếu, tặng với tổng giá trị 791 triệu đồng”.

Theo kiến nghị của của cử tri, tình trạng tham nhũng “vặt” trong khu vực công vẫn diễn ra phổ biến, biểu hiện qua nạn hối lộ trong lĩnh vực hành chính, dịch vụ công, lót tay, chạy chọt để được việc khi giao dịch với các cơ quan công quyền, nhất là trong những ngành, lĩnh vực thường xuyên tiếp xúc, giải quyết công việc liên quan tới người dân, doanh nghiệp. Một số vụ tham nhũng được phát hiện ở lĩnh vực y tế, việc thực hiện chế độ, chính sách người có công và các chính sách xã hội khác, trong một số cơ sở đào tạo, doanh nghiệp hoạt động công ích của địa phương, gây bức xúc trong dư luận nhân dân.

Thừa nhận vấn nạn này, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh chỉ ra: “Tình trạng sách nhiễu, vòi vĩnh, phiền hà ở một bộ phận công chức, viên chức nhà nước vẫn diễn ra gây bức xúc đối với người dân và doanh nghiệp”.

Theo đó, tham nhũng trong khu vực công vẫn còn nghiêm trọng, diễn ra ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực, nhất là trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; quản lý, sử dụng đất đai; quản lý, khai thác tài nguyên, khoáng sản và đầu tư công. Tham nhũng ngày càng tinh vi, khó phát hiện do các đối tượng tham nhũng thường có chức vụ, quyền hạn, có trình độ hiểu biết pháp luật, quan hệ rộng, liên kết với nhau thành các nhóm lợi ích.

Thẩm tra báo cáo của Chính phủ, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cũng cho rằng, việc kiểm soát thực tế tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn còn rất hạn chế do thiếu cơ sở pháp lý để theo dõi, xác minh, xử lý đến cùng đối với tài sản, thu nhập tăng lên một cách bất thường mà người có tài sản không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp.

Trong khi đó, việc kê khai tài sản, thu nhập cũng chưa có cơ chế kiểm soát hữu hiệu để phát hiện, xử lý nghiêm minh đối với cán bộ, công chức, viên chức kê khai thiếu trung thực. Đây cũng chính là nguyên nhân tội phạm kinh tế, tham nhũng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, tín dụng, chứng khoán tiếp tục diễn biến phức tạp, gây thất thoát lớn tài sản của Nhà nước.

Tăng cường giám sát và xử lý trách nhiệm của người đứng đầu

Theo báo cáo Chính phủ, 9 tháng đầu năm, cả nước tiến hành 8.000 cuộc thanh tra hành chính và 190.000 cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành, phát hiện gần 32.000 tỉ đồng vi phạm, kiến nghị thu hồi ngân sách nhà nước 27.000 tỉ đồng, xuất toán, loại khỏi giá trị quyết toán 4.800 tỉ đồng. Về trách nhiệm, thanh tra các cấp cũng kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với khoảng 1.700 tập thể, gần 3.000 cá nhân; chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự 61 vụ. Tỉ lệ thu hồi tài sản đạt gần 65% (tương đương khoảng 10.000 tỉ đồng). Thanh tra cũng phát hiện 54 vụ việc với 87 đối tượng có hành vi liên quan đến tham nhũng tổng số tiền gần 69 tỉ đồng.

Thế nhưng, cử tri băn khoăn, khi đến thời điểm này mới có 48 người đứng đầu thiếu trách nhiệm để xảy ra hành vi tham nhũng bị xử lý, trong đó có 3 người bị xử lý hình sự, 5 người bị cách chức, 40 người bị xử lý kỷ luật các hình thức cảnh cáo, khiển trách.

Thanh tra Chính phủ giải trình, nguyên nhân chủ yếu của việc thu hồi tài sản tham nhũng đạt tỷ lệ thấp là do các đối tượng phạm tội tham nhũng thường có nhiều thủ đoạn tinh vi đối phó, cất giấu tài sản, hợp thức hóa, tiêu hủy tài liệu, thời gian giải quyết các vụ án tham nhũng thường kéo dài dẫn đến các tài sản là tang vật của vụ án bị hư hỏng, xuống cấp, giảm giá trị khi bán đấu giá.

16-22-44_phan-thi-huyen-nhu.jpg
Vụ án Huỳnh Thị Huyền Như và đồng bọn lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một trong “ đại án” tham nhũng được đưa ra xét xử trong năm 2014.
 
Đồng tình với đánh giá trên, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội ghi nhận: kết quả xử lý tham nhũng năm 2014 đã nghiêm minh và khẩn trương hơn. Nhiều vụ án tham nhũng lớn đã được xét xử và tuyên hình phạt nghiêm khắc đối với người phạm tội, được quần chúng nhân dân đồng tình, có tác dụng răn đe, phòng ngừa chung. Điều đáng lưu ý là tình trạng người có hành vi tham nhũng được hưởng án treo, cảnh cáo, cải tạo không giam giữ hoặc đình chỉ vụ án giảm đáng kể so với năm 2013 và các năm trước đó.

Tuy nhiên, Ủy ban Tư pháp cho rằng: Hiệu quả hoạt động của các đơn vị chuyên trách về chống tham nhũng ở trung ương vẫn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và sự mong đợi của nhân dân. Tình trạng xử lý kỷ luật hành chính, chuyển sang tội danh có khung hình phạt nhẹ hơn hoặc áp dụng nhiều tình tiết giảm nhẹ đối với các hành vi tham nhũng vẫn chưa được các cơ quan chuyên trách kiểm tra, kiểm sát chặt chẽ để bảo đảm việc xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật.

Kết quả giám sát của Ủy ban Tư pháp cho thấy: dù đã có nhiều giải pháp nhưng phát hiện tham nhũng vẫn là khâu yếu đã kéo dài nhiều năm. Số vụ tham nhũng phát hiện được còn ít, chủ yếu ở cấp xã, phường. Nhiều vụ án lớn được điều tra, truy tố, xét xử năm nay đều đã được phát hiện từ những năm trước. Do vậy, Ủy ban Tư pháp cho rằng, thực trạng phát hiện và xử lý một số vụ tham nhũng, thu hồi tài sản trong các vụ tham nhũng vẫn chưa thực sự tạo được niềm tin vững chắc của nhân dân vào công cuộc đấu tranh PCTN.

Nguyên nhân chính là chưa có giải pháp hữu hiệu để thanh lọc, loại bỏ hoặc trừng trị số cán bộ, công chức thoái hóa, biến chất, tiêu cực, tham nhũng. Vì vậy, tình trạng suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ, công chức vẫn diễn ra, trong đó có cả cán bộ lãnh đạo. Ngoài ra, vẫn còn tình trạng bao che, dung túng cho hành vi tham nhũng của cán bộ do mình quản lý…

Ủy ban Tư pháp nhất trí với 10 nhóm giải pháp PCTN trong năm 2015 của Chính phủ, nhất là đề xuất sửa đổi các quy định của Bộ luật Hình sự liên quan đến tham nhũng theo hướng: bổ sung một số tội danh về tham nhũng; quy định cụ thể điều kiện miễn hoặc giảm hình phạt đối với người có hành vi tham nhũng nhưng chủ động khai báo, khắc phục hậu quả trước khi bị phát giác.

Các đại biểu Quốc hội đề nghị những nguyên nhân trên đây cần được đánh giá làm rõ, nhất là về mặt chủ quan để tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả trong thời gian tới. Đây cũng chính là mong mỏi của cử tri và nhân dân kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và chính quyền địa phương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng và lãng phí. Đẩy mạnh các hoạt động giám sát việc thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, nhất là trong việc sử dụng ngân sách nhà nước, đầu tư xây dựng cơ bản, việc tái cơ cấu các tập đoàn, tổng công ty do nhà nước quản lý.
Long Hà

Bình luận

ZALO