Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 05/12/2022 07:16 GMT+7

Cuộc thi truyện ngắn trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội:

Dấu ấn trong đời sống văn học nước nhà

Biên phòng - Tổng kết cuộc thi truyện ngắn văn nghệ Quân đội 2013-2014, đã có 11 tác giả được trao giải, trong đó có nhiều cây bút thuộc thế hệ "8X", "9X" lần đầu tiên đến với một cuộc thi lớn.

Có lẽ ít cuộc thi nào của Tạp chí Văn nghệ Quân đội lại mở rộng "cửa" mời gọi các cây bút tham gia như cuộc thi này, với lễ phát động cuộc thi ở hai miền Nam, Bắc, cùng sự tham dự của hàng trăm nhà văn và các cây bút văn xuôi sung sức của cả nước. Sự mời gọi ấy không chỉ thể hiện ở lễ phát động, mà còn ở các bức thư mời gửi cho các tác giả đang dồi dào năng lượng truyện ngắn cùng hai trại sáng tác được mở ra ở Sa Pa (Lào Cai) và Đồng Nai.

Đáp lại sự quan tâm đó, Ban tổ chức nhận được hơn 1.000 truyện ngắn gửi về dự thi, trong số đó, có 117 truyện ngắn của 70 tác giả đến từ khắp mọi miền Tổ quốc, kể cả ở nước ngoài đã đăng tải trên Tạp chí văn nghệ Quân đội. Tác giả nhiều tuổi nhất đã bước sang tuổi 85, tác giả ít tuổi nhất vừa bước qua tuổi 23.

Số lượng truyện ngắn hay, đặc sắc được giới thiệu với bạn đọc đã là một thành công lớn của cuộc thi, nhưng chất lượng truyện đăng tải lần này còn đáng bàn hơn, dù đề tài lựa chọn của các tác giả không mới, khi vẫn xoay quanh cụm đề tài về chiến tranh cách mạng và người chiến sĩ hôm nay, đề tài lịch sử và đề tài xã hội.

450x310_21b-1.JPG
Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam trao giải nhì cho tác giả Doãn Dũng với truyện ngắn "Âm thanh của ký ức", "Chuyện Nguyên Phong" và tác giả Đinh Phương với truyện ngắn "Chiều ký ức phủ gai", "Chuyến trở về của cỏ".
 
Ở cụm đề tài về chiến tranh cách mạng và người chiến sĩ hôm nay, đề tài chiếm số lượng nhiều nhất trong số các tác phẩm dự thi đã có sự mở rộng về biên độ. Ngoài những tác phẩm khai thác trực diện hoặc chú tâm vào những câu chuyện thời kỳ hậu chiến liên quan đến hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, số lượng sáng tác đề cập đến chiến tranh biên giới nhiều hơn với góc nhìn mới mẻ.

Tác giả Trịnh Sơn (người đoạt giải ba cuộc thi) với "Sóng gió Ô Cấp", "Những bóng người trên đất"; Nguyễn Thị Kim Hòa (giải nhất) với chùm tác phẩm "Giấc mơ đá vỡ", "Đỉnh khói"; Phong Điệp (giải chùm truyện ngắn hay nhất về đề tài phụ nữ hậu chiến do Quỹ Nhà văn Lê Lựu trao) với "Chuyến đêm"; Trương Anh Quốc (giải tư) với "Bụi trúc cuối vườn", "Trầm tích ao làng"... vẫn khai thác những góc khuất ám ảnh của hai cuộc chiến tranh qua những thân phận, ít nhiều không còn mới với văn học.

Tác giả Doãn Dũng (giải nhì) với chùm truyện ngắn "Âm thanh của ký ức", "Chuyện Nguyên Phong"; Hồ Kiên Giang (giải ba) với "Trên núi Tưk-cot"; Lê Mạnh Thường với "Hoài niệm U Đôn Xay"... hướng tác phẩm của mình tới các cuộc chiến tranh xảy ra gần đây như chiến tranh biên giới phía Bắc, biên giới Tây Nam, mặt trận Lào, Cam-pu-chia...

Tuy nhiên, phải khẳng định rằng, dù viết ở thời kỳ chiến tranh nào, song với sự sáng tạo của người cầm bút, các tác giả đã chạm đến cái mênh mang buồn tủi của kiếp người, cái vô nghĩa của chiến tranh; sự ấm áp, bao dung của tình người, cái cốt cách và tinh thần người Việt trong cuộc can qua khói lửa để hướng tới sự tái sinh đậm chất nhân văn.

Đặc biệt là, ở cụm đề tài này, cây bút Doãn Dũng đã trở thành cái tên được nhiều bạn đọc yêu thích khi giải tỏa được những ám ảnh của ký ức của chính tác giả, một người lính từng tham gia chiến tranh biên giới phía Bắc. Cũng ở mảng đề tài này, các tác phẩm viết trực diện về người lính hôm nay, những cán bộ, chiến sĩ đang công tác, học tập, huấn luyện tại các đơn vị vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đã khắc họa thành công tính cách, tâm hồn người chiến sĩ thông qua mối quan hệ của người lính như tác phẩm: "Lính cậu" của Trần Đức Tĩnh; "Mây không bay về trời" của Tống Ngọc Hân; "Nỗi niềm Trường Sa" của An Bình Minh...

Ở cụm đề tài lịch sử, khuynh hướng sáng tác của khá nhiều cây viết trẻ thuộc thế hệ "8X", "9X" hiện nay cũng khiến Ban giám khảo phải bất ngờ bởi nền tảng kiến thức sâu rộng, giọng văn tinh tế và khát vọng giải tỏa những ẩn ức lịch sử như: "Cô giáo hoàng cung" của Phạm Thuận Thành; "Đêm kinh thành" của Mai Tiến Nghị; "Chiều ký ức phủ gai", "Chuyến trở về của cỏ", "Về phía cuối dòng" của Đinh Phương; "Hương thôn dã", "Nắng quái Tây Nam thành" của Nguyễn Thị Kim Hòa...

Nếu như Nguyễn Thị Kim Hòa chọn những tình huống mang tính bước ngoặt của các triều đại để đặc tả tâm lý các nhân vật lịch sử có thật, xoáy sâu vào sa cơ lỡ bước của các ông hoàng, bà chúa, phi tần, thì Đinh Phương lại chọn những cuộc khởi nghĩa nông dân hoặc những cuộc binh biến nhỏ tạo dựng nhân vật lịch sử thấp cổ, bé họng để kiếm tìm khát vọng đời thường của mỗi thân phận người.

Còn ở cụm đề tài xã hội, với sự phong phú về góc nhìn, đa dạng về cách biểu đạt với sự tham gia của nhiều tác giả thành danh đang nỗ lực làm mới mình bằng những tác phẩm được viết kỹ lưỡng, dày dặn và giàu tâm hồn như: "Thằng hoang" của Inrasara, "Tàn tro" của Phong Điệp, "Súng nổ cửa rừng" của Hữu Phương, "Giấc mơ của chú Năm Đời" của Kao Sơn...

Tiêu biểu cho nỗ lực làm mới ấy, đáng chú ý là chùm truyện ngắn của Tống Ngọc Hân viết về đất và người miền núi đang bị văn minh hiện đại lấn lướt, xâm thực với dự báo sự vong bản của những tộc người thiểu số trước nguy cơ mai một văn hóa.

Có thể nói, mỗi truyện ngắn tham gia cuộc thi của Tạp chí Văn nghệ Quân đội nhân kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập QĐND Việt Nam mang một sắc thái khác nhau, đề tài phong phú, đa dạng, văn chương biến hóa khiến Ban chung khảo phải cân đong đo đếm kỹ lưỡng mới chọn ra 11 tác giả để trao giải.

Và ngôi vị cao nhất của cuộc thi truyện ngắn đã được trao cho cây bút nữ Nguyễn Thị Kim Hòa đến từ Ninh Thuận với chùm truyện "Hương thôn dã, Đỉnh khói, Thôi mùa cỏ cháy". Cô cũng là cây bút có 5 truyện ngắn được in trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội, đề cập đến nhiều đề tài khác nhau, với trí tưởng tượng bay bổng, văn chương biến hóa, kiến thức phong phú, lột tả sâu nội tâm nhân vật, từ thân phận nữ nhi trong cung cấm đến câu chuyện trận mạc của những gia đình ly tán bởi khói lửa chiến tranh đến khát vọng hướng thiện đầy tính nhân bản của những con người sống trên dải đất miền Trung đầy nắng gió.

Đánh giá về cây bút trẻ này, các vị giám khảo cuộc thi khẳng định: "Dù viết ở đề tài nào, văn chương của Nguyễn Thị Kim Hòa đều cho thấy, nhựa sống chảy tràn trên trang viết, lay động, đánh thức cảm xúc sâu xa nơi trái tim người đọc".

Và nhìn vào kết quả cuộc thi, những người từng hoài nghi truyện ngắn đã hết thời sẽ nhận ra rằng: Vẫn còn đó niềm tin của độc giả vào truyện ngắn khi tại một cuộc thi văn chương tên tuổi như Tạp chí Văn nghệ Quân đội đã có một mùa bội thu với người cán đích thực sự thuyết phục.
Hương Mai

Bình luận

ZALO