Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 18/04/2021 07:47 GMT+7

Đầm ấm lễ hội Cốm

Biên phòng - Người Thái trắng có câu:

Cháng nhận chắng đảy kin lai mẩu

Cháng thẩu chắng đảy kin lai chiêng

Nghĩa là:

Khéo sống lâu mới được ăn nhiều mùa cốm

Sống nhiều năm mới được ăn nhiều tết.

“Kin lẩu khẩu mẩu” hay còn gọi là lễ hội Cốm có từ lâu đời của người Thái trắng ở khu vực Mường So. Xưa kia, người Thái quanh năm chỉ làm một vụ lúa, cấy vào tháng 5 âm lịch và đến tháng 9 thu hoạch. Để phần nào biểu hiện tấm lòng của người nông dân, cảm ơn các thần linh đã phù hộ cho cả cánh đồng lúa được bội thu, nên hàng năm cứ đến tháng 9 âm lịch là người dân nơi đây tổ chức lễ hội Cốm.

56233b.gif
Chọn bông mẩy đưa lên giàn sấy. Ảnh: Điêu Văn Thuyển

Ngày làm lễ thường chọn vào ngày con rồng (Thìn) và kị nhất là dùng ngày con chuột (Tý). Quan niệm cổ nhân về 12 con giáp: Tý, Sửu, Dần, Mão... thì chỉ có con rồng (Thìn) là không ăn uống gì mà vẫn sống. Riêng con chuột (Tý), sống chuyên ăn thóc gạo, nếu làm lễ vào ngày này thì quanh năm sẽ hao tốn thóc gạo.

Trước hôm diễn ra buổi lễ một ngày, già bản có kinh nghiệm làm cốm cùng với một số chủ ruộng ra đồng lấy lúa. Một cụ cao niên tiến lên trước thửa ruộng rồi đọc lời khấn:

Thưa thần linh đồng ruộng

Qua thời gian cày cấy

Lúa ở ruộng đã mẩy hạt

Lúa ngoài đồng đã trĩu bông

Đến ngày lành tháng tốt

Ăn lúa mới lấy lộc

Cho con cháu xin với thần

Để cất lúa non về làm cốm

Xin thần đừng chê trách con cháu.

Nói xong, bà cụ cắt vài bông lúa, đồng thời cũng làm mẫu rồi hướng dẫn các cô gái cắt đủ số lượng lúa cần lấy.

Dụng cụ làm cốm cũng được chuẩn bị đủ từ vài hôm trước gồm giàn sấy lúa, máng lỏng, cối, chày giã và một vật không thể thiếu được là tai leo đan mắt cáo, đó là vật cấm ma tà, có vật này khi cốm chín, ma tà không dám đến tranh ăn, cướp uống với các thần.

Lễ hội gồm 2 phần: Phần lễ và phần hội. Phần lễ phải đảm bảo đúng nghi lễ nghiêm túc. Phần hội rất sôi nổi bởi có nhiều trò chơi dân gian truyền thống và hiện đại, có 2 môn chơi lấy lệ là: Xoa ném quả ké vào quần áo của nhau và giã máng cốm.

Ngày chính lễ, người dân trong bản dậy từ sáng sớm chuẩn bị làm cốm. Người sấy lúa, khi lúa ngả màu vàng thì tuốt hạt, người giã, người sàng sẩy để được những mẻ cốm ngon, thơm nức dâng lễ cúng thần linh.

Trên bàn thờ đặt ba ống hương cùng hàng để cúng, ba ống hương tượng trưng cho thần nước (chẩu nặm), thần đất (chẩu đin) và thần trời (chẩu phạ). Mâm cúng có các lễ vật: Một con lợn luộc chín cúng thần trời, một đôi gà cúng thần đất, một đôi vịt cúng thần nước, một bát gạo ngon nấu thành cơm mời các thần, cốm thơm 3 gói... Khi thầy mo vừa dứt lời khấn thì ở bên ngoài, già trẻ gái trai tranh nhau xoa ném quả ké vào nhau, bên nam bên nữ giã máng cốm. Tiếng chày kêu “cắc cùng cắc cùng” đều đặn trong niềm hân hoan, hòa cùng với tiếng hát ăn mừng lúa mới... Không khí vui chơi thật đầm ấm vui nhộn trong hương cốm mới.

Hạnh Anh

Bình luận

ZALO