Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 21/06/2021 04:17 GMT+7

Cổ tích trên núi đá

Biên phòng - Chuyện An Tiêm xưa trồng dưa hấu trên hoang đảo được truyền tụng như biểu tượng của ý thức tự lực, tự cường, cần cù, sáng tạo của nhân dân ta. Còn bây giờ, những quả na căng, chắc, thơm lừng trồng trên những triền đá chót vót giữa bồng bềnh mây núi của huyện Chi Lăng, Lạng Sơn đang vào mùa thu hoạch, được xem là sự tiếp nối truyền thống quý báu đó của cha ông…

yz4f_10b-1.jpg
Na Chi Lăng cho quả to, thịt dày, ít hạt và thơm ngọt.
 
Bắt núi đá cho quả ngọt

Chi Lăng là xã miền núi có khoảng 80% dân số là đồng bào dân tộc Nùng. Nơi đây vốn được coi là "ải hiểm tựa lên trời" với danh truyền "thập nhân khứ, nhất nhân hoàn" (10 người đến, chỉ có một người quay trở về), nhưng với sự cần cù lao động, cây na đã "trèo" lên núi đá, trở thành cây hàng hóa mũi nhọn của người dân.

Theo người dân trong vùng kể lại, gần hai chục năm về trước, đồng bào Nùng ở Chi Lăng lên núi cưa cây, phát cỏ làm nương, thấy những hốc đá chẳng biết làm gì, bèn đổ ít đất vào đó để trồng thử nghiệm cây na theo kiểu "được chăng hay chớ". Thật lạ, chỉ đôi ba năm, những cây na không phụ lòng người, ra quả sai trĩu trịt. Mấy năm sau đó, nghề trồng na trên núi đá chính thức ra đời ở Chi Lăng với diện tích ban đầu vẻn vẹn vài sào. Sau gần hai thập kỷ, diện tích na của toàn xã đã lên tới con số 500ha, cho thu hoạch trung bình 1.700 tấn/vụ, doanh thu đạt xấp xỉ 30 tỷ đồng.

Chuyện trồng na, mỗi người một vẻ nhưng tất cả người dân ở đây có chung một niềm vui vì giá trị kinh tế cao do cây na mang lại. Ông Hoàng Văn Chất, chủ một hộ trồng na ở thôn Đá Mài, hiện có hơn 3.000 gốc na, bảo: "Tính đổ đồng theo kiểu "bỏ rẻ", mỗi cây na cho thu nhập 100 nghìn/vụ là tôi đã có trong tay 300 triệu đồng/vụ. Năng suất không giảm, giá thì ổn định nên người trồng na ở Chi Lăng cứ "tà tà mà tiến". Xưa, nhà tôi nghèo lắm, bây giờ, nhờ cây na nên đã đổi đời...".

Còn anh Vi Văn Bày, ở thôn Bãi Hào, nói vui: "Năm ngoái, với 300 gốc na, gia đình tôi thu hoạch được gần 100 triệu đồng, tính theo thu nhập, làm ruộng làm sao bì được? Dăm năm trước, gia đình tôi còn thuộc diện hộ nghèo, bây giờ, nhờ có cây na thì... không còn nghèo nữa".

"Khi người dân Chi Lăng lên núi trồng na, nhìn đâu cũng thấy đá nhiều hơn đất, nhưng lạ thay cây na lại tươi tốt. Các hộ dân phát hiện vùng đất này phù hợp cho cây na phát triển nên trồng đại trà và từ đó bắt đầu khá lên" - Ông Phan Giang, Trưởng thôn Quán Bầu kể lại.

Theo ông Giang, do "bén duyên" với cây na từ lâu nên người dân Chi Lăng đã hiểu rõ đặc tính của nó. Hiện tại, ngoài diện tích trồng na "truyền thống" trên núi đá, rất nhiều hộ đã "rước" giống cây quý này ra ruộng. Gia đình ông Giang đang sở hữu 7 sào na, tính ở mức thấp nhất mỗi vụ cũng thu được trên 5 tấn quả. Niềm vui của ông Giang cùng bà con trồng na ở Chi Lăng là thương hiệu na Chi Lăng đã được Bộ Khoa học và Công nghệ công nhận chính thức (năm 2011), góp phần tạo đà, tạo lực để sản phẩm na chất lượng có đầu ra ổn định trên thị trường.

Giàu lên nhờ… núi đá

Người trồng na ở Chi Lăng có lẽ không bao giờ quên câu chuyện xảy ra vào giữa năm 2014, khi rất nhiều thương lái tìm đến địa phương lùng sục thu mua hạt na để bán sang Trung Quốc. Do giá thu mua cao, một số người hám lời đã kéo nhau vào rừng nhặt hạt. Xét thấy đây là "chuyện lạ", có thể gây hại đến thương hiệu na Chi Lăng, nên chính quyền xã đã chủ động vận động người dân không bán hạt na sang Trung Quốc, đồng thời, đề nghị cơ quan chức năng có biện pháp bảo vệ thương hiệu na Chi Lăng.

432x409_10a-1.jpg
Một góc chợ na.
Thoạt nghe, câu chuyện trên có vẻ như "chuyện thường ngày ở xã", nhưng trên thực tế, nó ẩn chứa một "nội hàm" có ý nghĩa không hề nhỏ, trở thành một "bài học" đối với người trồng na.

Qua tìm hiểu, được biết, ngoài xã Chi Lăng, cây na đặc sản còn được trồng ở thị trấn Chi Lăng, thị trấn Đồng Mỏ, xã Quang Lang, xã Mai Sao và cả trên các dãy núi đá Cai Kinh lởm chởm, dựng đứng tạo nên địa thế hiểm trở của cửa ải Chi Lăng, gồm các dãy núi Hàm Qủy, Phượng Hoàng, Kỳ Lân, Mã Yên... thuộc vùng cung Bắc Sơn có nhiều sườn núi dốc đứng với độ cao trên 400m.

Do thổ nhưỡng, khí hậu đặc thù cùng nguồn gen quý mang tính đặc hữu, nên na Chi Lăng có cành lá tươi tốt, cho quả rất to, nhiều thịt, ít hạt và thơm ngọt, khi chín có mùi thơm hấp dẫn, được người tiêu dùng ưa thích. Sở hữu những đặc tính quý giá này, na Chi Lăng đã trở thành đặc sản mà tỉnh Lạng Sơn khuyến khích phát triển, tập trung sản xuất theo hướng hàng hóa chất lượng cao phục vụ mục tiêu xuất khẩu, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc tại huyện Chi Lăng nói chung, xã Chi Lăng nói riêng.

Nhận thấy lợi ích của việc bảo tồn và phát triển sản phẩm na Chi Lăng, cũng như xây dựng và bảo vệ thương hiệu, người trồng na ở đây luôn có ý thức phòng chống và ngăn chặn các hành vi lợi dụng thương hiệu gây tổn hại đến danh tiếng, uy tín vốn có của nó. Vì thế, khi xuất hiện hiện tượng thu gom hạt na, bà con đã rất cảnh giác, báo tin cho UBND xã và cơ quan chức năng kịp thời ra thông báo, nghiêm cấm việc thu gom hạt na trên địa bàn.

Thêm một bài học, đó là sự quyết tâm, chung sức, đồng lòng của chính quyền và người dân nhằm mở ra một hướng phát triển mới. Theo ông Phan Giang, những ngày manh nha chủ trương trồng cây na trên núi đá, nhiều người dân đã lắc đầu ngán ngẩm vì không thể tin nổi cây na có thể tồn tại, phát triển trên núi đá.

Thế nhưng, đội ngũ cán bộ khuyến nông từ xã tới huyện vẫn quyết tâm triển khai thực hiện chủ trương "mới lạ" này. Sau những lứa na đầu tiên, người dân Chi Lăng nhận ra tính đúng đắn của chủ trương, đã "quyết tâm" theo chính quyền, để rồi sau đó được hưởng lợi từ các nguồn vốn hỗ trợ, trợ giá giống, cước vận chuyển... phát triển diện tích trồng na.

Đến nay, tại vùng trồng na huyện Chi Lăng nói chung, xã Chi Lăng nói riêng đã xuất hiện nhiều "tỉ phú na" với thu nhập hàng tỷ đồng/vụ, khoảng 40% hộ trồng na của huyện có thu nhập 100 triệu đồng/vụ. Vụ na năm ngoái, toàn huyện Chi Lăng thu nhập gần 100 tỷ đồng từ cây na. "Tâm nguyện lớn nhất của người trồng na chúng tôi bây giờ là, muốn các nhà khoa học tổng kết kinh nghiệm, đưa lý luận khoa học soi rọi cách làm để cây na có năng suất cao, nhưng vẫn đảm bảo được các "yếu tố đặc sản".

Thêm vào đó, công tác quản lý, kiểm soát nhãn hiệu na Chi Lăng cần phải được tăng cường bảo vệ. Có như vậy, người tiêu dùng mới không bị lừa, vì những kẻ lợi dụng nhãn hiệu na Chi Lăng trộn lẫn các loại na khác chất lượng kém để thu lợi..." - Anh Vi Văn Lâm, một chủ hộ trồng na vào hàng "có máu mặt" ở xã Chi Lăng chia sẻ.
Hoàng Phương Uyên

Bình luận

ZALO