Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 07/12/2021 09:43 GMT+7

Chiếc mũ đội đầu của trẻ em nơi rẻo cao

Biên phòng - Các dân tộc thiểu số ở vùng cao thường rất chú trọng đến chiếc mũ đội đầu cho trẻ nhỏ. Đồng bào có quan niệm, chiếc mũ thể hiện sự quan tâm của cả dòng tộc đối với đứa trẻ.

dzvr_9b
Mũ trẻ em dân tộc Hà Nhì được khâu và trang trí rất công phu. Ảnh: Thanh Hiền

Với đồng bào dân tộc Hà Nhì, chiếc mũ dành cho trẻ em thường được khâu và trang trí rất công phu. Mũ thiết kế theo kiểu hình bồ đài, được ghép từ nhiều mảnh vải nhỏ, màu sắc sặc sỡ và những miếng bạc trắng hình tròn khảm hoa văn hình ngôi sao, tam giác, sóng lượn. Xen kẽ các miếng bạc trắng là chuỗi hạt cườm đính các tua len có nhiều màu sắc khác nhau. Trên đỉnh chóp đính chùm quả bông bằng len đỏ, xanh hoặc chùm quả lắc. Khi đội mũ, các miếng bạc, chuỗi hạt cườm, chùm quả bông đung đưa rất đẹp. Mũ của bé trai có tua rua vải, màu sắc khá sặc sỡ. Mũ của trẻ gái thì diêm dúa hơn, bởi được đính thêm những dải hạt cườm đủ màu sắc. Chiếc mũ trên đầu trẻ em Hà Nhì thể hiện con mắt mĩ thuật, tạo hình và sự phối màu dân gian đặc sắc rất riêng của đồng bào. Người Hà Nhì thường đội mũ truyền thống cho trẻ khi trời se lạnh hoặc khi đi chơi. Quan niệm chiếc mũ giữ hồn vía trẻ thơ, nên người Hà Nhì thể hiện sự nâng niu, yêu quý, tập trung tô vẽ bằng nhiều chất liệu, làm cho em bé trông càng ngộ nghĩnh, xinh xắn hơn.

Trong gia đình người Dao, những người lớn trong nhà thường làm sẵn 3 - 5 chiếc mũ dành cho trẻ chuẩn bị được sinh ra. Mũ thường được các bà, các mẹ tự tay trang trí cầu kỳ, có kích thước to, nhỏ khác nhau để dành đội đầu cho trẻ cả khi trẻ đã lớn. Vì vậy, chiếc mũ được khâu và trang trí rất công phu mang sắc thái địa phương rõ rệt. Mũ có hai loại, hình bồ đài hoặc hình chóp cụt. Ngoài lớp vải chàm được ghép từ nhiều mảnh vải nhỏ màu sắc sặc sỡ, chiếc mũ còn nổi bật bởi những miếng bạc trắng hình tròn, trên mặt được khảm hoa văn hình ngôi sao, tam giác, sóng lượn.

Xen kẽ các miếng bạc trắng là những chuỗi hạt cườm nhuộm các màu xanh, đỏ, tím, vàng, dưới mỗi chuỗi hạt cườm là các tua len nhiều màu sắc khác nhau. Chóp mũ đính chùm quả bông bằng len màu đỏ hoặc chùm quả lắc bằng bạc trắng ôm chặt lấy đầu. Khi đội mũ, các miếng bạc, chuỗi hạt cườm, chùm quả bông, quả lắc bạc đung đưa rất ấn tượng và đẹp mắt. Đồng bào Dao sử dụng mũ để đội ấm đầu cho trẻ em ngay từ khi mới lọt lòng mẹ. Đây cũng là vật trang trí, chưng diện và thể hiện sự quan tâm dành những gì tốt đẹp nhất cho đứa trẻ. Đồng bào Dao kiêng sờ đầu trẻ em, vì đầu là nơi trú ngụ các hồn vía con người. Do đó, chiếc mũ đội đầu truyền thống của trẻ mang ý nghĩa giữ ấm, che thóp đầu cho trẻ và trừ được tà ma...

Với người Mông, ngay từ khi lọt lòng mẹ, em bé được đội loại mũ vải chất liệu sợi lanh mềm tự dệt, ôm lấy đỉnh đầu, được ghép lại từ nhiều mảnh vải nhuộm chàm đen với hình tam giác xếp với nhau, phần trên chụm lại tạo thành hoa văn chóp mũ. Quanh mũ có đính những đồng xu bằng bạc, như những cánh hoa làm nổi bật chiếc mũ. Trên đỉnh mũ có đính túm tua vải hay bông nhiều màu. Thân mũ cũng thêu hoa văn và ghép các hạt cườm, đồng xu. Nếu đứa bé không được khỏe, người ta thường làm cho bé cái mũ riêng có gắn những đồng xu bằng bạc cộng với râu dê, túi thuốc hình tam giác may bằng vải. Trong túi thuốc thường chứa hạt kê, hạt tiêu, thảo quả và nhiều loại hạt cây rừng khác. Mỗi người phụ nữ Mông lại có cách dùng các loại hạt khác nhau, nhưng có chung quan niệm rằng làm như thế ma sẽ sợ, không dám đến hại trẻ.

Với trẻ em Si La, chiếc mũ thường được làm bằng len, có thể che được kín đầu và tai, trên đỉnh mũ có một túm bông len vàng, đỏ. Đỉnh mũ thường có một túm vải có 3 dây, đầu mỗi dây có một túi nhỏ chứa các hạt thảo quả. Theo quan niệm từ xa xưa của người Si La, việc trên mũ đội đầu của trẻ luôn phải đính kèm những hạt thảo quả bên trong là để phòng khi con nhỏ bị đau bụng, ho sốt thì cha mẹ lấy ngay những hạt thảo quả ấy rồi đốt nghiền pha với nước suối cho con uống và có thể đốt ngửi, xua đi ma rừng, ma núi... Thế nên bất cứ trẻ em Si La nào cũng phải có mũ đính kèm mấy túm hạt thảo quả đó. Ngoài ra, việc hạt thảo quả ở mũ trên đỉnh đầu của trẻ không chỉ có tác dụng dùng ngay để chữa bệnh, mà còn có tác dụng phòng bệnh cho trẻ. Thảo quả có vị cay, mùi thơm rất đặc biệt, có tính ấm, sẽ thẩm thấu vào thóp trẻ giúp trẻ được giữ ấm, phòng bạo bệnh...

Thanh Hiền

Bình luận

ZALO