Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 01/12/2020 10:18 GMT+7

Chát mặn đời muối

Biên phòng - Thôn Tam Đồng, xã Thụy Hải, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình là một trong số ít địa phương trong cả nước hiện còn duy trì nghề làm muối với phương pháp thủ công, truyền thống. Vốn nổi tiếng hàng trăm năm nay, nhưng giờ đây, nghề làm muối ở thôn Tam Đồng đang đứng trước nguy cơ bị "xóa sổ”.

065m_14b
 Lao động vất vả, thu nhập bấp bênh là nguyên nhân khiến nhiều diêm dân ở Tam Đồng quay lưng với nghề muối truyền thống. Ảnh: Dạ Ngân

Nỗi niềm “muối đắng”

Người Tam Đồng thường nói: "Muốn giàu nuôi tôm, muốn nghèo làm muối" quả không sai. Nghề muối vốn cực nhọc, phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, thu nhập lại bấp bênh nên chẳng ai ở Tam Đồng giàu lên nhờ làm muối. Trước kia, thôn Tam Đồng có hơn 300 hộ làm muối, nhưng hiện nay, chỉ còn 50 hộ. Bao năm qua, diêm dân nơi đây đã nếm đủ mặn đắng của nghề làm muối, đời sống của họ vốn đã khó khăn lại càng khổ cực hơn khi mà hiện nay phải đối mặt với điệp khúc “được mùa mất giá, mất giá được mùa”. Nhiều người làm muối tỏ ra chán nản, bế tắc nhưng vì không có đất trồng trọt, không có nghề phụ nên làm muối cho dù vất vả, cực nhọc đến đâu họ vẫn phải cố theo.

Nghề làm muối ở Tam Đồng kéo dài từ khoảng tháng 4 đến tháng 10 âm lịch. Lao động ra đồng làm muối chủ yếu là người già và phụ nữ, còn thanh niên, người khỏe mạnh đã bỏ ra thành phố làm thuê. Cho tới bây giờ, hầu hết diêm dân ở Tam Đồng vẫn duy trì các công đoạn làm muối theo phương pháp thủ công, truyền thống: Phơi cát – lọc chạt – kết tinh. Cơ sở hạ tầng xuống cấp, nguồn nước sản xuất bị ô nhiễm bởi chung nguồn nước sinh hoạt với người dân  nên sản lượng muối không cao, chất lượng hạt muối thấp do lẫn nhiều tạp chất.

Cũng như ở nhiều nơi, ở Tam Đồng, để làm ra hạt muối trắng, diêm dân phải lao động cật lực, phơi lưng dưới cái nắng hè gay gắt hay bất chấp cái lạnh đến tê buốt tay chân của mùa đông. “Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” là vậy, nhưng họ chưa bao giờ được hưởng trọn vẹn niềm vui của một vụ muối được mùa. "Năm nay, thời tiết không thuận lợi, nắng mưa thất thường, giá muối lại bấp bênh, khó tiêu thụ. Nhà tôi 4 người, làm hơn 3 sào muối cũng không ăn thua vì giá muối rẻ lắm, hai vợ chồng tôi phải đi làm phụ hồ để kiếm thêm thu nhập. Cả một năm làm muối vất vả mới được mấy triệu bạc, vậy mà sản phẩm do mình làm ra bị người đời rẻ rúng. Cứ tình hình này, diêm dân Tam Đồng sẽ không còn thiết tha với ruộng muối và chỉ vài năm nữa, nghề muối truyền thống ở đây sẽ bị "xóa sổ" - Chị Tạ Thị Tháp, một diêm dân khẳng định.

Cũng theo chị Tháp, những năm gần đây, do ảnh hưởng của thời tiết biến động thất thường, mưa trái vụ nên phần lớn lượng muối sản xuất ra bị hư hại... Cùng với đó, người làm muối còn phải đối mặt với việc bị các thương lái ép giá, cạnh tranh với muối nhập khẩu nên thu nhập chưa tương xứng với công sức họ bỏ ra. Hiện tại, giá muối chỉ ở mức 500 - 600 nghìn đồng/tấn, với mức giá này quả thật người làm muối ở Tam Đồng vô cùng khó khăn.

Đến cánh đồng muối lớn nhất tỉnh Thái Bình những ngày này, chỉ thấy cảnh hoang tàn với những hệ thống ô chạt, bể lọc không người thau rửa, những sân phơi cát, cây cỏ đã mọc quá nửa người. Thỉnh thoảng có một vài người già cặm cụi chang cát, vì họ tiếc muối, nhớ nghề mà làm một vài khoảnh muối. Đưa ánh mắt nhìn xa xăm về cánh đồng muối, bà Nguyễn Thị Nhẹn, 53 tuổi, buồn rầu tâm sự: “Năm nay, muối không chỉ mất mùa, mà còn rớt giá, khiến đời sống của diêm dân đã khổ lại càng khổ hơn. Tôi gắn bó với nghề này mấy chục năm nay, chẳng qua chỉ vì yêu nghề, tiếc muối chứ thu nhập từ hạt muối mang lại chẳng đáng là bao”.

3l2z_14a
 Những ruộng muối bị bỏ hoang ở thôn Tam Đồng. Ảnh: Dạ Ngân

Làm gì để giải cứu diêm dân?

Hiện nay, nguy cơ xóa nghề làm muối truyền thống ở Tam Đồng đang cận kề, bởi hạt muối Thái Bình đang phải cạnh tranh với muối nhập khẩu. Vụ muối năm 2017, giá rớt thê thảm, khoảng 400 – 550 đồng/kg, cộng với lượng muối còn tồn đọng từ vụ trước, nên nhiều hộ diêm dân Tam Đồng đã bỏ hoang ruộng muối để tìm nghề khác mưu sinh.

Trước khó khăn của diêm dân, từ năm 2011 - 2013, Trung tâm Khuyến nông Thái Bình đã triển khai Dự án “Xây dựng mô hình tổ hợp tác và áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất muối sạch” tại Hợp tác xã muối Đại Đồng. Dự án đã giúp diêm dân áp dụng công nghệ mới làm tăng chất lượng hạt muối, giảm tạp chất nhưng vẫn chưa giải quyết được vấn đề mấu chốt như là đầu ra cho sản phẩm. Người dân vẫn phải tự bơi, tự lo; hơn nữa, chi phí mua máy móc cao, diêm dân không tiếp cận được vốn để đầu tư.

Bà Vũ Thị Minh Thu, Giám đốc Hợp tác xã muối Đại Đồng cho biết: “Hiện nay, do sản xuất kém hiệu quả về số lượng cũng như chất lượng nên giá bán thấp, không đáp ứng được ngày công lao động, nhiều diêm dân đang dần quay lưng với nghề muối. Mong rằng Nhà nước, tỉnh, huyện cần có sự tu bổ, sửa chữa các công trình giao thông thủy lợi, sân phơi, cơ cấu lại nghề sản xuất muối theo hướng sản xuất hàng hóa có sự gắn kết với doanh nghiệp, cấp phép quyền sử dụng đất để diêm dân Tam Đồng yên tâm sản xuất. Đối với diện tích sản xuất muối kém hiệu quả, cần có chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang những mô hình sản xuất khác phù hợp, cho hiệu quả kinh tế cao hơn”.

Lê Dạ Ngân

Bình luận

ZALO