Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 02/12/2021 10:02 GMT+7

Cay đắng diêm dân

Biên phòng - Đã có thời, ở nhiều địa phương thuộc vùng Nam Trung bộ, người ta ùn ùn rủ nhau phá đồng nuôi tôm sú chuyển sang nghề diêm dân vì giá muối tăng cao. Bây giờ thì ngược lại, hạt muối đang có xu hướng "nhạt" trở lại. Có thể nói, nghề làm muối ở vùng đất đầy nắng gió này đang "gặp hạn" và trong cái "hạn" đó, không ít diêm dân đang phải chịu cảnh đắng cay với nghề...

m0xl_10a
 Lao động vất vả, nặng nhọc, thu nhập thấp là nguyên nhân khiến nhiều diêm dân ở nhiều nơi ở vùng Nam Trung bộ chán nghề. Ảnh: Nguyễn Long

Nỗi niềm "muối đắng"

Buổi trưa, nắng cháy da người, dọc con đường nhỏ vắt ngang cánh đồng muối Hòn Khói (thuộc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) nắng càng gay gắt hơn. Những chiếc nón lá ngả màu thấp thoáng bên những "đồi" muối trắng nhức mắt. Chúng tôi đang ở giữa vùng đất được mệnh danh là xứ sở của những cánh đồng muối trải dài trên biển đã tồn tại hàng trăm năm nay.

Đứng bên ruộng muối nhà mình, diêm dân Trương Thành, nhà ở phường Ninh Thủy cho biết, Hòn Khói từ trước đến nay vẫn được xem là trọng điểm sản xuất muối của tỉnh Khánh Hòa. Từ xưa, nơi đây đã nổi tiếng với nghề muối. Sinh ra trên mảnh đất ông cha, đã có bao lớp người lớn lên và trưởng thành nhờ nghề muối. Thế nhưng, thời gian vừa qua, nhiều hộ làm muối lâm vào cảnh "dở khóc, dở cười" do giá muối sụt giảm thê thảm, trong khi mọi chi phí sản xuất đều tăng, khiến đời sống người làm muối ngày càng chồng chất khó khăn.

"Hôm nào trời nắng đều, từ sáng đến chiều, nhà tui làm được khoảng 80kg đến 1 tạ muối, ở thời điểm đầu vụ bán được 350 đồng/kg muối truyền thống. Còn hiện nay, giá đại lý thu mua chỉ ở mức 200 đồng/kg, còn muối trải bạt nhựa giá bán mỗi ký từ 350-450 đồng/kg. Từ xưa tới giờ, chưa khi nào giá muối lại rớt thê thảm như vậy. Cứ tình hình này, diêm dân sẽ không còn thiết tha với ruộng muối và không biết rồi nghề muối truyền thống ở đây sẽ đi về đâu" - ông Thành chia sẻ với chúng tôi.

"Tương thân tương ngộ" với ông Trương Thành ở Khánh Hòa là diêm dân Nguyễn Thị Hà, nhà ở xã Xuân Bình, thị xã Sông Cầu, Phú Yên. Chị Hà thời con gái quê ở bên xã Xuân Cảnh, gia đình không làm muối, lấy chồng về đây trở thành diêm dân thực thụ. "Giá muối ổn định như mấy vụ trước thì cuộc sống của diêm dân cũng đỡ khổ. Vụ này rớt giá dữ quá nên ai cũng than nghề muối thật đắng. Ai đời, giá bán muối chưa được 300 đồng/kg, cả yến muối mới mua được non nửa lạng thịt, trong khi đó, hơn 1ha muối thủ công nhà tui phải đầu tư hơn chục triệu đồng. Khổ nỗi là giá muối xuống thê thảm như vậy mà vẫn không bán được. Hiện vùng làm muối bên đầm Cù Mông này dễ phải tồn đọng từ 7-8 ngàn tấn muối..." - chị Hà tâm sự.

Cũng theo chị Hà, do cuộc sống không dư dả gì, nên người làm muối ở Sông Cầu nói chung, Xuân Bình nói riêng không chỉ phải đối mặt với nỗi khổ thiếu vốn, mà còn gánh chịu nhiều sự cơ cực khác, trong đó, đáng sợ nhất là sự thiếu ổn định trong khâu tiêu thụ sản phẩm.

Không riêng Khánh Hòa, Phú Yên, tại Ninh Thuận - một vựa muối của vùng Nam Trung bộ, tình cảnh "được mùa mất giá" cũng đang gây ra những hệ lụy tiêu cực cho người làm muối. Nói về điều này, ông Phan Văn Lâm, một diêm dân kỳ cựu, nhà ở thị trấn Khánh Hải, huyện Ninh Hải than thở với chúng tôi: "Từ trước tới giờ, không ai nói nghề muối là không cực. Diêm dân phải chấp nhận nắng gay nắng gắt, khi mọi người nằm khểnh nghỉ ngơi trong bóng mát thì mình phải lam lũ trên đồng muối. Thế nhưng, sản phẩm diêm dân làm ra luôn phải chịu cảnh rẻ rúng của người đời. Nếu như giá muối trên dưới 1.000 đồng/kg thì mới có lãi chút ít, đằng này giá rớt thê thảm chưa từng thấy như vậy, hỏi ai mà chẳng phải kêu trời...".

Diêm dân sẽ đi về đâu?

Theo điều tra của chúng tôi, phần lớn diêm dân ở các vựa muối Hòn Khói ở Khánh Hòa, hay Khánh Hải thuộc huyện Ninh Hải, Ninh Thuận cũng như ở vùng làm muối bên đầm Cù Mông, thị xã Sông Cầu, Phú Yên, không ai biết "lịch sử nghề muối" ở địa phương mình, chỉ biết đó là nghề cha ông truyền lại nên cứ thế mà theo. Có lẽ vì vậy nên hầu hết các diêm dân đã có sẵn ý nghĩ trong đầu, rằng cả đời làm muối khó nhọc như vậy nhưng không thể giàu được, bám trụ với nghề mong đủ nuôi thân, nuôi gia đình đã là điều may. Thế nhưng, không chiều những "đòi hỏi" đơn sơ của người làm muối, thời gian qua, những "cơn lốc" rớt giá vẫn liên tiếp xảy ra, bao vây cuộc sống vốn đã rất cơ cực của họ.

Theo ông Trương Công Hiến, Chủ nhiệm Hợp tác xã muối 1-5, có trụ sở ở phường Ninh Diêm (thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa), hiện nay, diện tích sản xuất muối của hợp tác xã có trên 100ha. Với thực tế đắng chát là tiền bán một tạ muối chưa mua được một bát phở, nhiều diêm dân chán cảnh làm muối cơ cực, thu nhập quá "bèo" nên đã phải tìm đường khác để kiếm kế sinh nhai. Và với tình hình diêm dân không còn thiết tha với ruộng muối như bây giờ, chẳng biết diện tích ruộng muối của hợp tác xã có giữ được không?

5me2_10b
Với tình trạng rớt giá như hiện nay, một lượng lớn muối đóng bao như thế này bán được không đáng bao nhiêu tiền. Ảnh: Nguyễn Long

Những trăn trở của ông Hiến cùng với những gì mà chúng tôi chứng kiến ở các vựa muối thuộc vùng Nam Trung bộ đã phản ánh rõ nét những bất ổn cần cảnh báo của nghề muối. Ai cũng biết, với chất lượng nổi trội so với các sản phẩm muối được sản xuất ở nhiều địa phương khác trong cả nước, thương hiệu muối của vùng Nam Trung bộ đã và đang nổi tiếng trên thị trường. Thế nhưng, trong khi số tiền chi phí đang làm cho diêm dân ngập trong nợ, họ vẫn miệt mài "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" chắt chiu từng hạt muối, để rồi ngậm ngùi, cay đắng vì giá muối quá thấp.

Thiết nghĩ, trước mắt, để giúp diêm dân trụ vững với nghề muối truyền thống, các ngành chức năng liên quan và các địa phương cần triển khai, áp dụng các biện pháp nhằm giúp đỡ diêm dân ổn định sản xuất như hỗ trợ tiền xây kho trữ muối, vốn sản xuất, đồng thời, có chính sách mua tạm trữ muối với giá ổn định, có lợi nhuận, tránh được cảnh nợ nần cho người dân. Thực tế cho thấy, muối ở vùng Nam Trung bộ nói riêng, cả nước nói chung cần chính sách ổn định, thậm chí cần phải đầu tư sản xuất muối chất lượng cao để có thể xuất khẩu... Nếu Nhà nước "giải" được những bất hợp lý về giá muối cho diêm dân như đã nêu, thì họ mới có thể trụ lại trên những cánh đồng muối để làm nghề truyền thống mà cha ông truyền lại, ngõ hầu đóng góp công sức tạo ra mặt hàng thiết yếu cho xã hội...

Chúng tôi rời vựa muối bên đầm Cù Mông nổi tiếng của tỉnh Phú Yên, đánh dấu điểm kết thúc hành trình thực tế ở những cánh đồng muối ở vùng đất Nam Trung bộ khi bóng chiều như hắt vào những tấm áo bạc phếch ướt đẫm mồ hôi của những diêm dân chịu thương chịu khó. Đêm nay và ngay từ lúc tờ mờ sáng mai, biết bao con người luôn bền lòng với muối mặn quê hương lại thấp thỏm lo âu, vì giá muối giảm đến mức họ khó tưởng tượng được. Hơn ai hết, họ hiểu rằng, những giọt mồ hôi đổ xuống để thu về những hạt muối mặn mòi thật đáng tự hào nhưng cũng lắm đắng cay.

Nguyễn Long

Bình luận

ZALO