Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 25/09/2022 06:25 GMT+7

Cần những giải pháp tổng thể đối với nạn nhập lậu thuốc bảo vệ thực vật

Biên phòng - Thời gian vừa qua, trên thị trường xuất hiện tình trạng đáng báo động về các loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) nhập lậu qua biên giới vào nội địa nước ta. Ngoài việc ảnh hưởng đến môi trường, môi sinh cũng như gây thiệt hại về kinh tế, thuốc BVTV còn gây ra nhiều hệ lụy nguy hiểm đến sức khỏe con người.

75eg_18
Hiện có rất nhiều loại thuốc BVTV được nông dân sử dụng không đúng quy chuẩn là hàng nhập lậu có xuất xứ từ Trung Quốc. Ảnh: Quang Anh

Mức độ ngày càng trầm trọng

Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, trong 7 tháng đầu năm 2016, đã có 7 tấn thuốc BVTV nhập lậu từ Trung Quốc bị các đơn vị nghiệp vụ thuộc Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các ngành, địa phương thu giữ, xử lý. Điều đáng lưu tâm là toàn bộ số tang vật gồm 25 chủng loại thuốc kích thích sinh trưởng, thuốc diệt cỏ, trừ sâu đều là hàng nhập lậu từ Trung Quốc qua tuyến biên giới Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng...

Các cơ quan chức năng nhận định, các mặt hàng BVTV nhập lậu đã và đang xuất hiện trên thị trường với mức độ ngày càng trầm trọng. Nhìn từ góc độ kinh tế-xã hội, thuốc BVTV nhập lậu không kiểm soát được về chất lượng sẽ biến nước ta trở thành nơi chứa các chất nguy hiểm. Mặt khác, do nguồn cung của mặt hàng đặc thù này bị thả nổi, tình trạng người dân lạm dụng sử dụng thuốc BVTV ngày càng gia tăng, kéo theo đó là những nguy hại về sức khỏe của chính người sử dụng cũng như nguy cơ tồn dư hóa chất độc hại trong các sản phẩm nông nghiệp bán ra thị trường.

Thời gian qua, dư luận hết sức lo ngại trước những vụ việc nhập lậu thuốc BVTV với số lượng lớn bị phanh phui. Điển hình là vụ thu giữ 520 chai thuốc trừ sâu cực độc không được phép sử dụng, có xuất xứ từ Trung Quốc, xảy ra ngày 7-7-2016, tại địa bàn xã Gia Cát (huyện Cao Lộc, Lạng Sơn). Trước đó, ngày 30-5, tại xã Mai Pha, TP Lạng Sơn, cơ quan chức năng Công an tỉnh Lạng Sơn đã phát hiện một lô hàng nhập không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc, trong đó có 2.000 chai thuốc BVTV được sản xuất tại Trung Quốc.

Trước cơ quan công an, chủ hàng khai đã mua số hàng lậu này tại khu vực biên giới Lạng Sơn với ý định vận chuyển vào nội địa để tiêu thụ. Chưa hết, giữa tháng 4-2016, chỉ trong một đợt kiểm tra chuyên đề được thực hiện tại địa bàn huyện Lục Ngạn (tỉnh Bắc Giang) và huyện Cao Phong (tỉnh Hòa Bình), lực lượng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường thuộc Bộ Công an phối hợp với các cơ quan chức năng địa phương đã phát hiện hàng ngàn chai thuốc trừ sâu không có trong danh mục được phép sử dụng, lưu hành trên thị trường.

Cũng theo nhận định của cơ quan chức năng, các vụ việc liên quan đến thuốc BVTV nhập lậu bị phát hiện, thu giữ chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, trên thực tế, số lượng mặt hàng nguy hiểm này được mua bán trôi nổi trên thị trường còn lớn hơn rất nhiều. Một vấn đề đáng lo ngại hiện nay là, ngoài 32.000 đại lý thuốc BVTV trên cả nước, có rất nhiều cá nhân, tổ chức chuyên nhập lậu, bán lẻ thuốc BVTV trên khu vực biên giới theo kiểu "du kích".

Nói cách khác, không kể những loại thuốc BVTV nhập qua đường chính ngạch đã được các cơ quan hữu quan kiểm tra, kiểm soát, giám định, còn nhiều "luồng" nhập thuốc một cách lén lút qua đường tiểu ngạch, phần lớn có xuất xứ từ Trung Quốc. Do việc cung ứng thuốc từ bên kia biên giới có "vô thiên lủng" các hãng, công ty khác nhau nên nhiều người ví von, hàng trăm, hàng ngàn loại thuốc BVTV đã biến "nơi đến" cuối cùng của chúng là những cánh đồng, trang trại nơi đồng quê Việt Nam trở thành một túi đựng thuốc BVTV khổng lồ, kể cả những loại thuốc nằm ngoài danh mục cho phép.

Cần áp dụng các biện pháp răn đe đủ mạnh

Trước thực trạng vận chuyển, mua bán thuốc BVTV nhập lậu, không nằm trong danh mục Nhà nước cho phép ngày càng diễn biến phức tạp, thời gian qua, các cơ quan chức năng đã phối hợp với các địa phương tăng cường biện pháp kiểm tra các điểm kinh doanh thuốc. Riêng Cục Bảo vệ thực vật, từ đầu năm đến nay đã thành lập 5 đoàn liên ngành tiến hành làm việc với các cơ quan chức năng của 5 tỉnh gồm: Quảng Ninh, Lào Cai, Bắc Giang, Cao Bằng và Lạng Sơn về việc triển khai thực hiện kiểm soát, ngăn chặn thuốc BVTV nhập lậu.

Trong quá trình làm việc, các đoàn đã phát hiện, xử lý 54 cá nhân vi phạm, hầu hết là chủ các đại lý nhỏ (chưa phát hiện đầu nậu buôn bán lớn). Điều đáng chú ý là gần như toàn bộ các chủng loại thuốc BVTV đều có nồng độ độc hại hơn so với thuốc nằm trong danh mục Nhà nước cho phép lưu hành trên thị trường. Cũng trong thời gian này, các cơ quan chức năng địa phương tiếp cận, vận động 12.000 trên tổng số 32.000 cơ sở kinh doanh thuốc BVTV trên toàn quốc ký cam kết không buôn bán thuốc nhập lậu.

Có thể nói, những nỗ lực của các cơ quan chức năng đã làm cho thị trường thuốc BVTV bước đầu đi vào nề nếp, tuân thủ các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, xét về mặt tổng thể, đây chỉ là giải pháp tình thế, bởi thực tế cho thấy, những cuộc "ra quân", "tăng cường" thường chỉ có tác dụng trước và trong thời gian ra quân mỗi đợt. Dù rằng, sau mỗi lần phát hiện mặt hàng thuốc BVTV nhập lậu chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan chức năng đều áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính, đồng thời tịch thu số hàng để tổ chức tiêu hủy, song với mức phạt hiện nay thì chưa đủ sức răn đe đối với các đối tượng buôn lậu, khi trước mắt họ là những khoản lãi lớn từ hoạt động kinh doanh thuốc BVTV nhập lậu.

Vả lại, việc nâng hình thức xử lý đến mức "nhập lậu một gói cũng phải bắt" như chủ trương của lãnh đạo ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là một động thái tích cực, song, trong bối cảnh có rất nhiều đối tượng vận chuyển, mua bán thuốc BVTV nhỏ lẻ theo kiểu "du kích" qua biên giới, việc thanh kiểm tra để xử phạt quả là chuyện "mò kim đáy bể". Đó là chưa kể đến việc buôn lậu các loại thuốc BVTV đã được đưa vào Bộ luật Hình sự sửa đổi, nhưng ở thời điểm này đang được tạm hoãn thi hành cũng gây ra những khó khăn nhất định trong việc xử lý hành vi mua bán trái phép loại hàng hóa đặc thù này.

gq5t_18b
Chuẩn bị tiêu hủy thuốc BVTV nhập lậu. Ảnh: Quang Anh

Để giải quyết căn cơ nạn buôn lậu thuốc BVTV qua biên giới, nhiều ý kiến cho rằng, cần phải có những biện pháp cứng rắn hơn. Theo đánh giá của các nhà quản lý, tình trạng buôn lậu thuốc BVTV chỉ xuất hiện khi có sự chênh lệch về giá. Sở dĩ thuốc từ Trung Quốc tràn vào Việt Nam ồ ạt là vì giá của họ rẻ hơn ta nhiều lần. Trong khi đó, hiện nay, năng lực của các cơ sở sản xuất thuốc BVTV trong nước chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu của người dân, phần còn lại chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu, nhiều nhất là từ Trung Quốc.

Trước thực tế này, cơ quan chức năng cần phải đủ mạnh đáp ứng nhu cầu của người dân, xây dựng một nền công nghiệp sản xuất thuốc BVTV quốc gia thay vì phải nhập của nước ngoài (chủ yếu từ Trung Quốc) gần 100% hoạt chất, 90% phụ gia và 50% chế phẩm như hiện nay. Muốn vậy, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc ưu tiên đăng ký sản phẩm, hỗ trợ tiếp nhận công nghệ và vay vốn để xây dựng các dây chuyền sản xuất thuốc BVTV với quy mô lớn ngay trong nước nhằm ổn định chất lượng và hạ giá thành sản phẩm. Đây chính là giải pháp lâu dài, hiệu quả nhất nhằm ngăn chặn triệt để nạn nhập lậu thuốc BVTV vốn đã gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực đến môi trường, môi sinh cũng như gây thiệt hại về kinh tế và sức khỏe con người như hiện nay.

Nguyễn Quang Anh

Bình luận

ZALO