Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 11/04/2021 11:21 GMT+7

Cần có khung hình phạt thích hợp cho đối tượng trốn đóng BHXH

Biên phòng - Đó là ý kiến phát biểu của Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình tại phiên trả lời chất vấn trước Quốc hội về những vấn đề liên quan tới hướng giải quyết vướng mắc trong các vụ việc Bảo hiểm xã hội (BHXH) kiện doanh nghiệp nợ BHXH; đồng thời đề xuất cần rà lại văn bản pháp quy để mở đường cho việc kiện vi phạm pháp luật BHXH của tổ chức công đoàn.

Tại phiên chất vấn, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (tỉnh Bình Dương) đề cập, trong thời gian vừa qua, tình hình doanh nghiệp nợ BHXH kéo dài đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của người lao động gây bức xúc trong xã hội, nhưng chưa có giải pháp thu hồi hiệu quả. Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động năm 2012, Luật BHXH năm 2014 và gần đây nhất là Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đều có quy định, tổ chức công đoàn có quyền đại diện cho tập thể người lao động khởi kiện tại Tòa án, khi quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động bị xâm phạm.

Căn cứ vào các quy định của pháp luật, tổ chức công đoàn ở nhiều địa phương đã nộp đơn khởi kiện doanh nghiệp nợ BHXH ra Tòa án có thẩm quyền. Tuy nhiên, tất các đơn khởi kiện của tổ chức công đoàn đều bị Tòa án trả lại. Lý do trả lại đơn khởi kiện cũng không thống nhất. Vậy nguyên nhân của những vướng mắc trên là do đâu và giải pháp nào để tháo gỡ những vướng mắc này để tổ chức công đoàn có thể thực hiện quyền khởi kiện của mình đối với hành vi vi phạm pháp luật về  BHXH đã được pháp luật quy định.

Trả lời chất vấn, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, hiện nay có 102.900 đơn vị còn đang nợ BHXH, của 2,6 triệu lao động, với số tiền nợ là 14.700 tỷ đồng. BHXH đã khởi kiện 8.840 vụ và yêu cầu trả khoảng 6.000 tỷ đồng. Tòa án các cấp đã xử 3.986 vụ và tuyên các doanh nghiệp phải trả và thu hồi được 16% số nợ bảo hiểm phải trả. Còn 1.400 đơn trả lại cho các cấp.

Lý giải về việc Tòa án không thụ lý kiện nợ BHXH, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, quy định của luật giao cho BHXH có quyền kiểm tra, xử phạt. Sau kiểm tra, xử phạt, trình tự hành chính xong tòa mới giải quyết. Chính vì vậy, tòa có công văn yêu cầu không thụ lý đơn này nữa vì không đúng quy định của tố tụng hình sự mới được ban hành. Đồng chí Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, sở dĩ có công văn này, công văn xuất phát từ một vụ kiện của bảo hiểm nhưng sau đó Viện Kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị và tòa án thấy kháng nghị của Viện Kiểm sát đúng và bản án mà tòa đã xử tuyên là phải hủy cho đúng trình tự tố tụng. Sau đó chúng tôi ra hướng dẫn không thụ lý nữa.

Chánh án TAND tối cao nêu rõ một số vướng mắc trong quá trình xét xử như đại diện công đoàn không được người lao động ủy quyền, cho nên thông tin ra đến tòa để bảo vệ phần khởi kiện của mình không chắc chắn; có nhiều đại diện công đoàn sau khi kiện xong mời ra tòa cũng không ra. Ngoài ra còn vướng về mặt luật, đây là được xem kiện dân sự mà theo quy định của dân sự là các bên nguyên, bên bị. Nguyên đơn và bị đơn là bình đẳng với nhau và theo nguyên tắc của dân sự, việc dân sự cốt ở đôi bên và có quyền thỏa thuận. Trong trường hợp này công đoàn khởi kiện nhưng công đoàn không được quyền thỏa thuận. Do đó, vụ án cũng không giải quyết được theo các trình tự nào.

Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, tình trạng nợ đọng BHXH sẽ không đảm bảo quyền lợi của người lao động, khi nghỉ hưu hoặc trong điều kiện khám bệnh hoặc về sau. Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự và quy định sau 1-1-2018, các hành vi vi phạm đến nợ bảo hiểm bắt buộc coi như tội phạm và nếu vụ án hình sự xảy ra, cơ quan điều tra vào cuộc. Viện kiểm sát truy tố thì Tòa án các cấp phải thụ lý theo đúng quy định của luật. Với các vướng mắc về luật, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình đề nghị Thường vụ Quốc hội cho phép rà lại các văn bản pháp quy để mở đường cho việc kiện vi phạm pháp luật BHXH của công đoàn. Cụ thể, trong Luật Tố tụng lao động, sẽ giải quyết bài toán về công đoàn đại diện cho người lao động…

Tại Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) sẽ có hiệu lực từ 1-1-2018, quy định nhiều chế tài khác áp dụng cho các tội danh liên quan tới BHXH, BHTN, BHYT. Theo đó, tại Điều 216 quy định người nào có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 6 tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, phạm tội thì bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 2 - 7 năm.

Các hành vi phạm, phạm tội được nêu làm căn cứ áp dụng chế tài trên gồm: Trốn đóng bảo hiểm 1 tỷ đồng trở lên; trốn đóng bảo hiểm cho 200 người trở lên. Ngoài ra, Điều 216 còn quy định: phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm với các hành vi sau: Trốn đóng bảo hiểm từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng; trốn đóng bảo hiểm cho từ 10 người đến dưới 50 người lao động.

Cũng từ 1-1-2018, Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) còn có thêm hiệu lực về xử phạt tội gian lận BHXH, BHTN và BHYT. Theo đó, Điều 214 quy định Tội gian lận BHXH, BHTN với người chiếm đoạt tiền từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng mà không thuộc trường hợp quy định tại một trong các điều 174, 353 và 355 của Bộ luật Hình sự, thì bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Các hành vi làm căn cứ để áp dụng chế tài trên, gồm: Lập hồ sơ giả hoặc làm sai lệch nội dung hồ sơ BHXH, hồ sơ BHTN lừa dối cơ quan bảo hiểm xã hội; dùng hồ sơ giả hoặc hồ sơ đã bị làm sai lệch nội dung lừa dối cơ quan bảo hiểm xã hội hưởng các chế độ BHXH, BHTN.

Trường hợp người phạm tội bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm, khi có một trong các hành vi sau đây: Có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; chiếm đoạt tiền BHXH, BHTN từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; gây thiệt hại từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt; tái phạm nguy hiểm…

Về chế tài xử phạt tội gian lận BHYT, Điều 215 Luật Hình sự (sửa đổi) quy định phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm với người nào chiếm đoạt tiền BHYT từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng mà không thuộc trường hợp quy định tại một trong các điều 174, 353 và 355 của Bộ luật này.

Hoàng Hà

Bình luận

ZALO