Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 25/09/2020 03:36 GMT+7

Cách mạng Tháng Tám qua những di vật quý

Biên phòng - Cách mạng Tháng Tám đã qua 72 năm, để lại không nhiều di vật quý. Mặc dù chưa được công nhận là cổ vật (vì cổ vật phải có tiêu chí hơn 100 năm), nhưng những di vật này đã thực sự trở thành báu vật kể về thời điểm mà sức mạnh toàn dân được hội tụ tối đa.

icl7_21a
Cùm chân bằng gỗ ở nhà tù Buôn Ma Thuột năm 1935. Ảnh: Trịnh Sinh

Để làm nên một cuộc cách mạng “trời long đất lở”, đưa nước ta từ một xứ thuộc địa “An-nam-mít” thành một nước độc lập, có tên trên bản đồ thế giới, quả là một phép lạ như chàng Phù Đổng dạo nào vươn vai đứng dậy, rũ bùn, cưỡi ngựa sắt đánh giặc Ân. Nhiều sử gia nước ngoài không hiểu được cái thời điểm vàng mà dân tộc Việt Nam giành chính quyền này đã là sự hun đúc của truyền thống ngàn năm.

Người Việt luôn tìm cách khẳng định mình kể cả những lúc mà làn sóng văn hóa phương Bắc ào ạt tràn vào theo vó ngựa Mã Viện. Trong 100 nước Việt bấy giờ (Bách Việt), chỉ còn lại xứ Lạc Việt không chịu khuất phục mà tồn tại đến tận ngày nay. Chính lòng tự tôn và đoàn kết dân tộc đã giúp cho đến một ngày Phù Đổng vươn vai, rồi tiếp có một ngày lại vươn vai làm nên Cách mạng tháng Tám vĩ đại.

Vào “đêm trước” của cuộc cách mạng, đã là nạn đói chết đến 2 triệu người, là sự tàn bạo của phát-xít Nhật bắt nhổ lúa, trồng đay trực tiếp gây nên sự đói khát của cả dân tộc. Rồi một thế kỷ đô hộ của thực dân Pháp, đàn áp, xiềng xích và tù đầy những người con ưu tú của dân tộc. Nhìn cái cùm chân bằng gỗ lim nặng chịch vô tri vô giác nằm một góc Bảo tàng mới thấy cái “sáng kiến” giam cầm các chiến sĩ cách mạng của Pháp vừa rẻ tiền, vừa hiệu quả nhưng cũng không đè bẹp được ý chí giành độc lập, tự do của dân tộc ta.

vwxp_21b
Dấu của Tổng bộ Việt Minh giai đoạn Cách mạng Tháng Tám. Ảnh: Trịnh Sinh   

Mọi sự dồn nén dẫn đến “tức nước vỡ bờ” mà làm nên những ngày Cách mạng Tháng Tám. Mọi tầng lớp nhân dân đều tự nguyện cuốn theo cách mạng. Còn đây, những tờ hiệu triệu của Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam ra đời vào tháng 8-1945. Đoàn kết xung quanh Mặt trận Việt Minh bấy giờ là mọi tầng lớp nhân dân. Những di vật của ngày này cho thấy có lời hiệu triệu của cả dân tộc Việt Nam. Có văn bản hiệu triệu “Hỡi các nhà trí thức Việt Nam”, có đoạn “người trí thức phải đóng vai tuồng lãnh đạo cho quốc dân, như thế mới xứng với dân tộc Việt Nam, mới xứng với danh nghĩa trí thức”.

Tham gia lực lượng cách mạng, ngoài công nhân, nông dân và trí thức, còn có các tôn giáo. Trong bản hiệu triệu của Việt Nam Công giáo kháng Nhật hội, còn có đoạn kêu gọi giáo dân “Hãy đoàn kết nhanh chóng, tham gia Việt Nam Công giáo kháng Nhật hội - bộ phận của Việt Minh - chúng ta cùng đồng bào bên lương đồng tâm hiệp lực đánh đuổi kẻ thù chung”.

Đáng lưu ý, một bộ phận tầng lớp trên của các địa phương cũng được kêu gọi ủng hộ cách mạng. Trong bản hiệu triệu còn lưu lại, có đoạn “Hỡi các bạn tổng lý, kỳ hào, trương tuần, trưởng phố! Chúng tôi tin rằng: Các bạn nghĩ kỹ thì các bạn không nỡ giúp cho quân thù của Tổ quốc mà phá cách mệnh. Các bạn không nỡ làm công việc thất đức là đem những người vì dân vì nước nộp cho Pháp-Nhật để gây thù gây oán với nhân dân!”.

Chính nhờ ở chính sách đúng đắn đoàn kết mọi tầng lớp dân tộc mà Việt Minh đã có sự ủng hộ to lớn về người và vật chất.

Tôi cứ ngắm mãi các búi chỉ kim tuyến mà phụ nữ Hà Nội dùng để thêu lá Cờ đỏ Sao vàng chuẩn bị cho ngày Tổng khởi nghĩa năm 1945, góp sức nhỏ của mình cho buổi đầu Cách mạng Tháng Tám. Để có tiền mua vũ khí chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa năm 1945, nhân dân đã tự nguyện đóng góp khá nhiều tiền của bằng tiền mặt, vàng, bạc. Mặt trận Việt Minh bấy giờ cũng đã ghi nhận công lao đóng góp vật chất của nhân dân bằng một văn bản có tên là “Tổ quốc ghi tên”, một dạng như công trái, được người dân đóng góp khá nhiều. Văn bản này cũng còn được lưu giữ cho đến ngày hôm nay. Mặt giấy đã ố vàng, nhưng nét chữ và dấu đỏ vẫn còn nhận ra.

Trong số di vật của cuộc cách mạng còn thấy con dấu của Kỳ bộ Việt Minh Bắc Kỳ dùng vào những năm 1941-1945 và dấu của Tổng bộ Việt Nam Độc lập Đồng Minh dùng cho những năm 1944 -1945. Chính những con dấu này đã đóng vào bao nhiêu văn bản để chỉ đạo cuộc Tổng khởi nghĩa và cách mạng trong giai đoạn này. Đó cũng là những con dấu có quyền lực nhất của cơ quan đầu não lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Tám. Thấy những con dấu hết sức đơn sơ làm bằng gỗ mới cảm nhận được cái chất mộc mạc mà vĩ đại của cuộc cách mạng hợp lòng dân này.

us5i_21c
Khẩu súng ngắn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp sử dụng trong lễ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, diệt đồn Phay Khắt, Nà Ngần và trong những ngày cách mạng. Ảnh: Trịnh Sinh

Còn khá nhiều di vật của cuộc Cách mạng Tháng Tám, mà mỗi hiện vật đều là bằng chứng sinh động cho một thời hào hùng của dân tộc. Có chiếc kèn đồng của ông Bùi Thanh Thử, Mục sư của Hội giáo Tin Lành đã được dùng trong cuộc tham gia giành chính quyền tháng Tám năm 1945. Một chiếc súng kíp của Việt Minh tại xã Nhữ Hán, huyện Đoan Hùng, Phú Thọ tham gia giành chính quyền, một cây súng ngắn của Đội danh dự tỉnh Ninh Thuận, một loạt mã tấu, kiếm ngắn, mũi lao, dao của các nhóm vũ trang thời đó như ở huyện Văn Lâm (Hưng Yên), Ninh Khánh (Ninh Bình), Xuân Trường (Nam Định), xã Bách Lộc (Phú Thọ), Thanh Trì (Hà Nội)… đại diện cho hàng nghìn vạn vũ khí của cái thời hào hùng đó, đã được tập hợp lại trong Bảo tàng cách mạng. Đúng là cái thuở mà “ai có súng dùng súng, ai có dao dùng dao”, mọi miền Tổ quốc đều tham gia khởi nghĩa với khí thế hừng hực, sẵn sàng.

Trong nhiều di vật, còn có khẩu súng ngắn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp dùng để chỉ huy trong lễ thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, trong các trận chiến và những ngày Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám.

Các bảo vật của cuộc Cách mạng Tháng Tám đã kể cho nhiều lớp con cháu và còn kể mãi mãi về một bước ngoặt lớn của dân tộc ta. Cái thời còn nghèo khó, vũ khí thì thô sơ từ lãnh đạo đến quân dân, thế mà đã làm nên những trang sử vàng chói lọi.

PGS.TS Trịnh Sinh

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO