Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 28/09/2021 11:46 GMT+7

Biển Đông - Điểm nóng với những "kịch tính" khó lường

Biên phòng - Đó là nhận định của PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, trường Đại học Quốc gia Hà Nội, trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Biên phòng về tình hình Biển Đông. Ông khẳng định: "Động thái và tham vọng chủ quyền phi lý của Trung Quốc trên Biển Đông, đã đẩy Biển Đông trở thành một "điểm nóng" trên thế giới và nóng hơn trong năm 2016 với những “kịch tính” khó lường".

beyk_7a
 PGS.TS Nguyễn Chu Hồi. Ảnh: N.H

PV: Thưa PGS. TS Nguyễn Chu Hồi, ông có thể cho biết những hành động phi lý của Trung Quốc tại Biển Đông thời gian qua?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Trung Quốc đang thực hiện ý đồ "Độc chiếm Biển Đông" bằng các kịch bản toan tính sẵn, ẩn danh dân sự và theo chiến thuật "tằm ăn rỗi". Các hành động của Trung Quốc hết sức vô lý và ngạo mạn (đơn phương, coi thường luật pháp quốc tế, phớt lờ dư luận, nói không đi đôi với làm...).

Các mốc quan trọng Trung Quốc đã và đang "cắm" trên Biển Đông có thể điểm lại như sau: Chiếm nửa Đông quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam vào năm 1956 và chiếm trọn Hoàng Sa vào đầu năm 1974, làm 74 lính Việt Nam cộng hòa tử trận. Tiếp đó, Trung Quốc chiếm giữ 6 bãi cạn và đá ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam trong trận chiến Gạc Ma năm 1988, làm 64 chiến sĩ Hải quân Việt Nam hy sinh. Năm 1995, Trung Quốc chiếm thêm bãi Vành Khăn ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Tháng 5-2009, Trung Quốc ngang nhiên công bố yêu sách phi lý về "Đường lưỡi bò đứt khúc 9 đoạn" chiếm trên 80% diện tích Biển Đông ra Liên hợp quốc, sau đó tiến hành hàng loạt các hoạt động nhằm hiện thực hóa khả năng làm chủ đường lưỡi bò trên thực địa. Năm 2012, Trung Quốc "hành chính hóa" Biển Đông bằng việc thành lập thành phố Tam Sa (gồm quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam và Đông Sa tranh chấp với Đài Loan) và chiếm giữ bãi cạn Hoàng Nham mà Phi-líp-pin tuyên bố chủ quyền. Tháng 10-2013, Trung Quốc chiếm giữ bãi James của Ma-lai-xi-a. Tiếp đó, tháng 5-2014, Trung Quốc mang giàn khoan Hải Dương 981 hạ đặt trái phép ở vùng biển đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam trong gần 3 tháng...

Trung Quốc dồn dập tiến hành "dân sự hóa" trên Biển Đông thông qua các hành động đơn phương ngăn cản ngư dân và hoạt động dầu khí, tiến hành khảo cổ học và nghiên cứu khoa học biển ở quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. "Tay năm, tay mười", Trung Quốc tranh thủ khai thác tài nguyên, công bố sáng kiến đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21... Và nghiêm trọng hơn, chỉ gần một năm, Trung Quốc đã tôn tạo, xây dựng xong cơ sở hạ tầng, "quân sự hóa" các bãi cạn và đá chiếm được ở Trường Sa.

PV: Theo ông, trong năm nay, tình hình trên Biển Đông sẽ diễn biến theo chiều hướng nào?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Động thái nói trên của Trung Quốc đã đẩy Biển Đông trở thành một "điểm nóng" trên thế giới và nóng hơn trong năm 2016 với những "kịch tính" khó lường. Trung Quốc sẽ không dừng tôn tạo, mở rộng các thực thể địa lý mà họ đã chiếm đoạt của Việt Nam và các nước láng giềng khác, trong phạm vi không gian đường lưỡi bò phi lý trên Biển Đông. Bắc Kinh sẽ tích cực củng cố căn cứ ra-đa, tên lửa HQ9, chiến đấu cơ J11 và JH7 trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa, xây trạm ra-đa mạnh và đưa máy bay quân sự ra Trường Sa, tiếp tục cho máy bay dân dụng vi phạm vùng an toàn bay FIR của Việt Nam... Trung Quốc sẽ tăng cường ngăn cản hoạt động đi lại của các tàu Việt Nam và Phi-líp-pin ở vùng biển quần đảo Trường Sa, tuyên bố và sẽ thành lập các trung tâm: Cảnh báo sóng thần ở Biển Đông, Tư pháp Hàng hải quốc tế, Nhà máy Điện thủy triều di động đặt ở Trường Sa và gần đây có dấu hiệu tôn tạo bãi cạn Hoàng Nham...

Trung Quốc đang tạo thế "cờ vây" trong Biển Đông, thúc đẩy một cuộc "chạy đua vũ trang" và thách thức lợi ích của cộng đồng quốc tế đối với quyền tự do hàng hải và hàng không trên Biển Đông. Trung Quốc còn tuyên bố, có thể rút khỏi tư cách thành viên của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 và đe dọa thiết lập "Vùng nhận dạng hàng không" trên Biển Đông. Tuy nhiên, các tình huống xấu nhất trên Biển Đông có xảy ra hay không, còn phụ thuộc vào thái độ của các nước lớn trong cán cân quyền lực Trung-Mỹ.

PV: Vậy ASEAN có vai trò như thế nào trong giải quyết vấn đề Biển Đông?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Cuối năm 2015, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á đã trở thành một Cộng đồng ASEAN, có vị trí ngày càng quan trọng trong cấu trúc khu vực, đặc biệt về mặt kinh tế và an ninh. Hiện nay, Trung Quốc vừa hợp tác, vừa âm mưu phân hóa ASEAN, hòng tạo ra những nhận thức khác nhau về vấn đề Biển Đông. Cộng đồng ASEAN không chỉ có biên giới quốc gia riêng rẽ của các nước thành viên, mà còn có đường biên giới "chung" bao quanh cộng đồng. Do vậy, ASEAN cần phải coi vấn đề Biển Đông là vấn đề của chính mình, tập trung xây dựng một Cộng đồng ASEAN cường thịnh, đoàn kết, đồng thuận, chia sẻ và có vai trò quyết định hơn đối với vấn đề Biển Đông. Cộng đồng ASEAN phải kiên định thúc đẩy Trung Quốc tuân thủ DOC và sớm thông qua Bộ quy tắc ứng xử đa phương trên Biển Đông (COC). Cộng đồng ASEAN cần phải có những tuyên bố kịp thời với những hành động cụ thể, “đủ liều lượng” để yêu cầu Trung Quốc phải bảo đảm môi trường hòa bình và hợp tác trong khu vực.

PV: Trước những hành động làm gia tăng căng thẳng trên Biển Đông của Trung Quốc hiện nay, theo nhìn nhận của ông, Mỹ sẽ có những phản ứng tiếp theo như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Tham vọng và ý đồ của Trung Quốc cạnh tranh vị trí số 1 và ảnh hưởng quốc tế của Mỹ, đã khiến cường quốc này có những thay đổi về mặt chiến lược đối với khu vực Đông Á. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma đã chủ trương chuyển trục về khu vực châu Á-Thái Bình Dương, can dự sâu hơn vào Biển Đông. Mỹ tăng cường và tích cực khôi phục quan hệ đồng minh với một số quốc gia Đông Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan) và Cộng đồng ASEAN. Mỹ tiếp tục cam kết hỗ trợ hàng hải và đánh giá cao vai trò của ASEAN trong cấu trúc khu vực Đông Á và thế giới. Đặc biệt, tranh thủ tình hình Triều Tiên và Biển Đông, Mỹ đã tập kết vũ khí, khí tài áp sát Trung Quốc và Biển Đông, tiếp tục tuần tra (tàu và máy bay) trên Biển Đông và cũng sẽ tạo ra thế "cờ vây" quanh Biển Đông, để đối phó với tình huống xấu nhất.

PV: Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần làm gì để bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc?

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi: Chúng ta cần tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh của toàn dân, tranh thủ sự ủng hộ và giúp đỡ quốc tế, tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Luật Biển 1982; chủ động đoàn kết nội khối ASEAN và chung tay xây dựng một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, góp phần quan trọng thúc đẩy việc thực hiện DOC, sớm xây dựng và thực thi COC về Biển Đông.

Việt Nam cần tăng cường tiềm lực, kiên quyết đấu tranh với các hành động vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán trên biển và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam. Đồng thời, tăng cường hợp tác, liên kết, liên minh với các quốc gia khác, đặc biệt các nước có cùng “cảnh ngộ”, với Mỹ và đồng minh, để đấu tranh giữ gìn hòa bình, thượng tôn luật pháp quốc tế. Chuẩn bị sẵn sàng khả năng giải quyết pháp lý các vấn đề liên quan đến chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông. Đặc biệt, không được lơ là mất cảnh giác, chuẩn bị kỹ lưỡng để ứng phó kịp thời và bảo vệ chủ quyền quốc gia thiêng liêng trước các tình huống xấu nhất.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Bích Nguyên (Thực hiện)

Bình luận

ZALO