Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 23/09/2020 03:10 GMT+7

Bảo tồn âm nhạc dân gian Khmer độc đáo

Biên phòng - Nền văn hóa nghệ thuật Khmer đã trải qua quá trình phát triển lâu dài và tạo nên bản sắc đặc trưng. Trong đó, âm nhạc dân gian Khmer có nhiều loại hình khác nhau, gắn bó với nhịp sống đời thường, sinh hoạt cộng đồng và các lễ hội của đồng bào dân tộc Khmer. Nhưng đứng trước dòng chảy âm nhạc hiện đại, âm nhạc dân gian Khmer gặp nhiều khó khăn để tồn tại và đứng vững, nếu không nói là có nguy cơ “biến mất”...

hf8l_9a
Dàn nhạc ngũ âm của Đội văn hóa, văn nghệ Khmer chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu) trình diễn âm nhạc Khmer độc đáo phục vụ du khách. Ảnh: Phương Nghi

Độc đáo âm nhạc Khmer

Âm nhạc dân gian Khmer có nhiều loại hình khác nhau như dàn nhạc ngũ âm, dàn nhạc Mhôry, múa trống Sa dam, hát À day, Chầm riêng Chà pây, đồng dao, hát ru... đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người Khmer bao đời nay.

Chỉ riêng dòng nhạc Chầm riêng Chà pây là hình thức độc diễn độc đáo, người diễn vừa hát, vừa đàn bằng nhạc cụ Chà pây. Hát Chầm riêng Chà pây mang tính kể chuyện, thỉnh thoảng pha chút hài hước gây hào hứng. Nội dung thường là những câu chuyện cổ tích, thần thoại, dân gian, các mẩu chuyện tốt, xấu để răn dạy con người. Đây là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian rất độc đáo, thể hiện sự sáng tạo của con người và có khả năng thích ứng với hoàn cảnh đương đại.

Ngày 24-4-2013, tại tỉnh Trà Vinh, nghệ thuật Chầm riêng Chà pây đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản phi vật thể cấp quốc gia.

Còn dòng nhạc À day với hình thức hát đối đáp giữa nam và nữ, phổ biến nhất là song ca, đôi khi có tam ca, tứ ca phục vụ cuộc vui, dịp lễ, tết... Hát À day có tính hài hước và mang tính thời sự với những câu chuyện hiện thực trong cuộc sống được người hát đối đáp theo lối ứng khẩu thành thơ, rất nhạy bén để thu hút người nghe. Dòng nhạc lễ, nhạc Mhôry... cũng đều có những đặc trưng, độc đáo riêng. 

Theo Tiến sĩ, nhạc sĩ Sơn Ngọc Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật tỉnh Sóc Trăng: “Dân tộc Khmer hiện nay đã và đang kế thừa một di sản văn hóa vô giá do tổ tiên để lại, đó là kho tàng nhạc khí dân gian đa dạng và độc đáo. Kho tàng nhạc khí dân gian Khmer mang tính đặc trưng, tiêu biểu trong nền văn hóa truyền thống của người Khmer, đặc biệt là tại vùng đồng bằng sông Cửu Long. Trong suốt chiều dài lịch sử, kho tàng nhạc khí mang ý nghĩa tích cực trong đời sống cộng đồng xã hội người Khmer Nam bộ, góp phần làm giàu thêm kho tàng âm nhạc truyền thống Việt Nam, phục vụ đời sống cộng đồng”.

Mai một theo thời gian

Dù rất độc đáo, nhưng điều đáng lo ngại là âm nhạc dân gian Khmer hiện đang bị mai một trước xu thế hội nhập và giao lưu văn hóa ngày càng sâu rộng. Sự ảnh hưởng của các loại hình âm nhạc hiện đại khiến âm nhạc dân gian Khmer gặp khó khăn, trong đó, nhiều loại hình đang có nguy cơ đánh mất bản sắc. 

Để duy trì, phát triển, gìn giữ kho tàng âm nhạc dân gian Khmer, cần đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức trong cộng đồng về sự cấp thiết bảo tồn trong các trường nghệ thuật, trường dân tộc nội trú, các chùa Khmer, các phum sóc người Khmer sinh sống. 

Nhà nước cần có chính sách đầu tư, phục dựng một số loại hình có nguy cơ mai một, gắn với việc phát triển du lịch ở địa phương nhằm nâng cao đời sống cho người dân. Có chính sách, khuyến khích người dạy và người học các loại nhạc cụ, các hình thức biểu diễn văn hóa nghệ thuật dân gian; tổ chức nhiều hơn các cuộc thi biểu diễn nghệ thuật, các công trình nghiên cứu văn hóa dân gian về người Khmer...

Soạn giả Thạch Mu Ni, Phó ban Dân tộc tỉnh Trà Vinh lo ngại: “Hiện nay, đội ngũ nghệ nhân và nhạc công tham gia biểu diễn âm nhạc dân gian Khmer ngày càng ít; nhiều người ngại học âm nhạc dân tộc, nhất là giới trẻ người Khmer. Nhiều chùa Khmer không có nhạc cụ dân tộc, các thiết chế văn hóa cho xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn thiếu. Hơn nữa, việc đầu tư của Nhà nước còn hạn chế, trong khi xã hội hóa các hoạt động văn hóa còn khó khăn. Ngoài ra, các công trình nghiên cứu về âm nhạc dân gian Khmer rất hạn chế, đồng thời, thiếu sự phát huy và phổ biến các giá trị văn hóa âm nhạc Khmer Nam bộ”.

Phương Nghi

Bình luận

ZALO