Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 02/12/2021 11:10 GMT+7

Bàn về chấn hưng đạo đức trong văn học, nghệ thuật

Biên phòng - Trong 2 ngày 11 và 12-11, tại TP Hồ Chí Minh, Hội đồng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đã tổ chức Hội thảo khoa học toàn quốc "Vấn đề đạo đức xã hội trong văn học, nghệ thuật hiện nay". Tham dự hội thảo có gần 250 đại biểu đại diện các bộ, ban, ngành ở Trung ương, các tỉnh, thành phố, các nhà khoa học, các nhà quản lý văn học, nghệ thuật (VHNT), các văn nghệ sĩ… trong cả nước.

566x389_21-1.jpg
Nhiều ý kiến cho rằng, cần hướng trẻ em vào việc chăm đọc sách để góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, thay vì lướt web, chơi điện tử. 
 
Sự tha hóa về đạo đức là điều rất đáng lo ngại

Phát biểu tại hội thảo, PGS Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng lý luận, phê bình VHNT Trung ương, Trưởng ban tổ chức hội thảo, trăn trở: Từ khi ban hành Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) đến nay, đi đôi với nhiệm vụ chăm lo phát triển kinh tế - xã hội, Đảng ta ngày càng coi trọng nhiệm vụ phát triển văn hóa, VHNT, coi đó là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, tạo ra sức mạnh nội sinh quan trọng, to lớn của đất nước nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Tuy nhiên, thời gian qua VHNT của chúng ta chưa đáp ứng yêu cầu công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế; chưa bảo đảm văn hóa là mục tiêu, là động lực phát triển bền vững của đất nước; chưa góp sức tích cực xây dựng đạo đức, nhân cách con người Việt Nam…Còn ít những tác phẩm VHNT có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, có một số tác phẩm chạy theo thị hiếu tầm thường, chất lượng thấp, thậm chí có hại cho xã hội. Hoạt động lý luận, phê bình VHNT chưa theo kịp thực tiễn sáng tác.

Theo đồng chí Nguyễn Hồng Vinh, hội thảo lần này đã nhận được gần 100 bài tham luận tâm huyết của các nhà chính trị, khoa học, quản lý và văn nghệ sĩ trên cả nước. Đây là con số kỷ lục trong các kỳ tổ chức hội thảo của Hội đồng lý luận, phê bình VHNT trong những năm qua. Điều đó chứng tỏ, đạo đức xã hội đang là vấn đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của xã hội nói chung và của những người hoạt động trên lĩnh vực VHNT nói riêng.

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, GS Đinh Xuân Dũng nhấn mạnh: "Xu hướng vận động của đạo đức xã hội ở Việt Nam hiện nay đã và đang xuất hiện rất nhiều vấn đề lớn và phức tạp chưa từng có so với giai đoạn trước 1975, 1980. Sự tha hóa về đạo đức trên hầu hết tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội không còn là điều bất thường mà đó đang là điều rất đáng lo ngại".

Nhìn nhận ở góc độ tác động của giải trí truyền thông, GS Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, phê phán nhiều chương trình truyền hình đã gây ra những tác dụng ngược khi khai thác hình ảnh xa hoa, với những cách ăn mặc phục trang lòe lẹt, hở hang, ứng xử phản cảm, đánh mất những nét đẹp văn hóa truyền thống của nghệ thuật Việt Nam.

Trong tham luận "Thử đề xuất một vài giải pháp để phát triển VHNT trong giai đoạn mới", đạo diễn điện ảnh Đặng Nhật Minh cho biết, trong lĩnh vực nghệ thuật, chỉ điện ảnh là có luật điều chỉnh. Nhưng chính bộ luật đó đã mở đường, làm bệ phóng cho bức tranh hỗn loạn của điện ảnh mà chúng ta đang chứng kiến ngày nay. Bộ luật đó đã đánh đồng tất cả phim nội cũng như phim ngoại, phim giáo dục truyền thống, phim nghệ thuật, phim thị trường, phim hài, phim kinh dị, phim ma…đều chịu thuế doanh thu 5% như nhau.

Xây dựng đạo đức là yêu cầu mang tính sống còn

Phát biểu tham luận, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cho rằng, trong các hoạt động tinh thần, VHNT có sức mạnh chinh phục, cảm hóa con người, nâng đỡ và nuôi dưỡng con người, không gì thay thế được…Các nhà tư tưởng đồng thời cũng là những nhà đạo đức học. Ở đâu và lúc nào xây dựng đạo đức cũng là yêu cầu mang tính sống còn của con người, của xã hội. Khi các giá trị chân, thiện, mỹ trở thành một lẽ sống thì đạo đức là động lực, thôi thúc con người vươn tới những gì tốt đẹp hơn.

Để VHNT làm được chức năng cao quý này, trách nhiệm của văn nghệ sĩ rất nặng nề. Đi vào thực tế cuộc sống để hiểu đời, hiểu người, hòa nhịp với những nguyện vọng sâu xa cháy bỏng của nhân dân. Đi vào thực tế cuộc sống để nâng mình lên ngang tầm với những gì mà Tổ quốc, sự nghiệp và con người đang đòi hỏi. Và ông mong muốn, văn nghệ sĩ phải đi sâu vào đời sống để có nhiều tác phẩm có giá trị.

Ông Hà Đăng, nguyên Trưởng ban Tư tưởng, Văn hóa Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo Trung ương), khi bàn về trách nhiệm chấn hưng đạo đức xã hội trong VHNT lại nhấn mạnh về vai trò của hệ thống chính trị, của toàn xã hội. Đó là trách nhiệm của lãnh đạo và cơ quan quản lý các cấp trong việc định hướng các hoạt động sáng tạo, làm "bà đỡ" cho tác phẩm VHNT. Ông cho rằng: Văn nghệ sĩ cần đi vào cuộc sống, nắm bắt cuộc sống, phản ánh cuộc sống, hướng cuộc sống tới chỗ ngày càng tốt đẹp hơn; đồng thời nhận rõ giá trị đích thực cần cổ vũ phát huy.

Ngoài ra, chấn hưng đạo đức xã hội không phải là trách nhiệm của riêng đội ngũ văn nghệ sĩ, những người làm VHNT, mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các nhà quản lý các cấp định hướng cho các hoạt động sáng tạo, tạo điều kiện quảng bá các tác phẩm có giá trị, bồi dưỡng nâng cao năng lực tiếp nhận thẩm mỹ của công chúng để từng bước tạo đầu ra cho các tác phẩm có chất lượng...

Cùng quan điểm với ông Hà Đăng, nhà văn Hoàng Quốc Hải cho rằng: Sự chấn hưng đạo đức xã hội phải bắt nguồn từ những người cầm quyền, hãy gương mẫu để tạo hiệu ứng xã hội tốt cho dân. Những tác phẩm VHNT nào đáng phổ cập thì Nhà nước nên làm, không nên chỉ phó thác cho người sáng tác.

Nói về trách nhiệm của các nhà báo trong việc tuyên truyền, quảng bá các tác phẩm VHNT, ông Hà Đăng nói: "Đã có những lệch lạc, chạy theo thương mại hóa, thị trường hóa. Tuyên truyền, quảng bá cho những tác phẩm, tác giả không đáng được tuyên truyền. Trong khi đó, lại im lặng trước những tác phẩm, tác giả đáng được tuyên truyền. Im lặng là sai, nhưng nếu vì đồng tiền hay những toan tính nào khác mà ồn ã tán dương những tác giả, tác phẩm không có những giá trị gì về tư tưởng, nghệ thuật, thậm chí bôi nhọ đạo đức, phẩm giá con người, thì cái sai còn lớn hơn, khác nào bắc thang cho cái xấu, cái thấp hèn leo lên. Đó là điều không thể chấp nhận được.

Hội thảo đã khép lại sau 2 ngày làm việc nghiêm túc với nhiều ý kiến đóng góp có giá trị cả về lý luận và thực tiễn, giúp cho các cơ quan quản lý và đội ngũ văn nghệ sĩ nhìn nhận rõ hơn về thực trạng đạo đức xã hội trong đời sống và trong VHNT hiện nay. Phần lớn các ý kiến đều tập trung vào việc đi tìm một lời giải, rằng cần phải làm gì và làm như thế nào để góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, trọng tâm là xây dựng nền VHNT nước nhà tiên tiến, mang đậm tính dân tộc và nhân văn. 

Đăng Bảy

Bình luận

ZALO