Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ năm, 02/12/2021 03:49 GMT+7

Bài kiểm tra cho quan hệ “đồng minh vĩnh viễn”

Biên phòng - “Chúng ta ở đây để nói với thế giới rằng những đồn đoán về việc chấm dứt mối quan hệ (giữa I-xra-en) với Mỹ là sai hoàn toàn”. Đó là tuyên bố của Thủ tướng I-xra-en Ben-gia-min Nê-ta-ni-a-hu khi ông tới Oa-sinh-tơn trong chuyến thăm “nhiều sóng gió và tranh cãi”.

netanyahu-1.jpg
Thủ tướng I-xra-en phát biểu trước lưỡng viện Quốc hội Mỹ ngày 3/3. Ảnh: AP

Quan hệ của Mỹ với đồng minh lâu đời và gần gũi nhất ở Trung Đông là I-xra-en đã xuất hiện những rạn nứt ngay trước chuyến thăm Oa-sinh-tơn của Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu. Người đứng đầu Chính phủ I-xra-en tới Oa-sinh-tơn để thực hiện “sứ mệnh lịch sử” là ngăn chặn Mỹ thúc đẩy và đạt được một thỏa thuận hạt nhân quốc tế với I-ran.

Chuyến thăm đã châm ngòi cho căng thẳng giữa Chính quyền Ô-ba-ma và Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu, cũng như khiến quan hệ vốn đã rạn nứt giữa Nhà Trắng với Quốc hội Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát thêm sâu sắc. Việc Chủ tịch Hạ viện Giôn Bô-nơ mời Thủ tướng I-xra-en tới thăm mà không tham vấn ý kiến của Tổng thống Ô-ba-ma cùng với việc Nhà Trắng không được thông báo trước về bài phát biểu của nhà lãnh đạo I-xra-en trước Quốc hội Mỹ khiến Nhà Trắng phẫn nộ.

Theo chính quyền của Tổng thống Ô-ba-ma, chuyến thăm của ông Nê-ta-ni-a-hu là một mưu toan rõ ràng, nhằm can thiệp vào cuộc tranh luận của Quốc hội về khả năng đưa ra những lệnh trừng phạt mới chống I-ran. Cá nhân Tổng thống Ô-ba-ma phản ứng lại bằng việc tuyên bố không gặp ông Nê-ta-ni-a-hu trong thời gian ông này có mặt tại Oa-sinh-tơn để không làm phức tạp thêm mối quan hệ với “đồng minh vĩnh viễn” I-xra-en.

Bất chấp các khuyến cáo của Nhà Trắng, Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu đã dành gần như trọn vẹn 50 phút phát biểu để chỉ trích I-ran và kêu gọi Quốc hội Mỹ có hành động nhằm ngăn cản thỏa thuận hạt nhân mà Chính quyền Tổng thống Ô-ba-ma cùng Nhóm P5+1 (gồm 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc cùng với Đức) đang đàm phán với Tê-hê-ran. Ông Nê-ta-ni-a-hu cáo buộc thỏa thuận mà Nhà Trắng đang theo đuổi “nhắm mắt làm ngơ trước sinh mệnh của một quốc gia (I-xra-en) và không thể ngăn chặn I-ran sở hữu bom hạt nhân”. Ngay lập tức, Tổng thống Ô-ba-ma đã có cuộc họp báo bất thường để phản bác các cáo buộc này, cho rằng sự phản đối của Thủ tướng I-xra-en đối với một thỏa thuận hạt nhân mà Mỹ đang theo đuổi và có khả năng đạt được với I-ran là “không có gì mới”.

Lâu nay, I-xra-en vẫn lo ngại chính sách ngoại giao mềm dẻo hơn của chính quyền Ô-ba-ma đối với I-ran sẽ cho phép quốc gia Hồi giáo này tiếp tục phát triển chương trình vũ khí hạt nhân, điều được xem như một thảm họa đối với Ten A-víp. Quyết định mang đến tác động mạnh nhất với I-xra-en là việc Oa-sinh-tơn đã ngừng cập nhật tình hình cho đồng minh lâu đời nhất tại Trung Đông về những tiến triển trong các cuộc đàm phán hạt nhân với I-ran. Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri tuần trước còn tuyên bố nói Mỹ và I-ran có một mối quan tâm chung và một kẻ thù chung là nhóm Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

Đây là lần đầu tiên một quan chức ngoại giao cấp cao của Mỹ có những phát biểu như vậy về quan hệ giữa Mỹ và I-ran. Việc đồng minh chiến lược và chiếc ô bảo hộ an ninh quan trọng nhất của I-xra-en đang thúc đẩy bình thường hóa quan hệ với I-ran – kẻ thù không đội trời chung của I-xra-en, rõ ràng là điều không thể chấp nhận với Ten A-víp. Mối lo ngại về suy giảm vai trò và vị thế trong chiến lược của Mỹ khiến ông Nê-ta-ni-a-hu thiếu tin tưởng vào Tổng thống Ô-ba-ma.

us-israel-obama-netanyahu-1.jpg
Quan hệ giữa Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma và Thủ tướng I-xra-en B.Nê-ta-ni-a- đang căng thẳng. Ảnh: AFP

Chính giới Mỹ cảnh báo căng thẳng hiện tại trong quan hệ đồng minh truyền thống Mỹ- I-xra-en có thể kéo dài tới cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Ô-ba-ma vào năm 2016. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ An-tô-ni Blin-ken nhấn mạnh kể từ khi bước chân vào Nhà Trắng, Tổng thống Ô-ba-ma đã dành nhiều thời gian liên lạc với Thủ tướng I-xra-en Nê-ta-ni-a-hu hơn bất cứ nhà lãnh đạo nào trên thế giới.

Theo ông, những bất đồng hiện tại giữa hai bên chỉ mang tính chiến thuật, nhưng ông cũng cảnh báo rằng bài phát biểu của ông Nê-ta-ni-a-hu trước Quốc hội Mỹ có khả năng làm phương hại đến quan hệ đồng minh.

Nhà ngoại giao số hai của Mỹ cho biết bản chất của quan hệ ngoại giao là có những thời điểm nhất trí quan trọng và sau đó có những bất đồng chiến thuật. Tình trạng này đang diễn ra trong quan hệ giữa Mỹ và I-xra-en và nó có thể sẽ tiếp diễn trong 2 năm cầm quyền còn lại của Tổng thống Ô-ba-ma. Tuy nhiên, ông Blin-ken cũng nêu rõ cam kết an ninh của Mỹ đối với I-xra-en sẽ không thay đổi.

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri, người vắng mặt tại Oa-sinh-tơn trong thời gian ông Nê-ta-ni-a-hu tới đây, cũng nêu rõ ở thời điểm hiện tại, Mỹ đang duy trì một mối quan hệ an ninh bền chặt hơn bao giờ hết với I-xra-en, và Mỹ hoàn toàn muốn tránh chính trị hóa chuyến thăm nhiều tranh cãi này. Ông cũng nhấn mạnh rằng hai đồng minh có “mối quan hệ an ninh chặt chẽ và không thể tách rời”.

Nói gì thì nói, chuyến đi Mỹ của Thủ tướng I-xra-en Nê-ta-ni-a-hu lần này là chuyện hiếm thấy về mặt ngoại giao. Mặc dù giới chức Nhà Trắng và I-xra-en đều khẳng định các lĩnh vực hợp tác then chốt, từ chống chủ nghĩa khủng bố cho tới tình báo và an ninh mạng, đang diễn ra hết sức thuận lợi và khó có thể chịu tác động tiêu cực, song rõ ràng những mâu thuẫn về thỏa thuận hạt nhân với I-ran và nhất là bài phát biểu “phá ngang” công việc đầy khó khăn nhưng sắp tới đích của Mỹ (nếu thành công sẽ là một trong số ít những thành tựu quan trọng về mặt chính sách ngoại giao của Tổng thống Ô-ba-ma), đang thử thách mối quan hệ Mỹ- I-xra-en.
Huyền Lan

Bình luận

ZALO