Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ ba, 28/06/2022 04:12 GMT+7

Bài chòi hưng thịnh ở Hội An

Biên phòng - Bài chòi (ca và chơi) ra đời tại Bình Định, rồi lan rộng ra các tỉnh Trung bộ, nhưng cho đến nay, hầu hết những cái nôi của ca bài chòi hưng thịnh một thời đều đã rơi rớt dần, chỉ còn lại trong một vài dịp cúng cầu ngư và hát đình trong năm. Thật bất ngờ, tại một đô thị với cách khai thác du lịch có văn hóa nhất hiện nay, ca bài chòi lại đang hưng thịnh trở lại, dần trở thành đặc sản không thể thiếu của du khách và người dân Hội An, Quảng Nam.

 754IMG_0264.jpg
Chơi bài chòi ở Hội An
Người cầm trịch cuộc chơi bài chòi, gọi là anh hiệu (người diễn xướng, cầm trò) rút một chiếc thẻ bài trong ống tre, đọc chữ trên tấm thẻ và bắt đầu hát một câu ca bài chòi theo giọng Quảng Nam. Thường là câu ca hò vè hoặc câu thơ song thất lục bát. Các làn điệu cơ bản của dân ca bài chòi Quảng Nam gồm xuân nữ, cổ bản, xàng xê và hò Quảng. Hết câu hát, các du khách bên dưới đang lắng nghe đã bắt đầu xem lại tấm thẻ bài của mình, nếu trùng với chữ trên thẻ của anh hiệu, tức là đã có một lá cờ.

Cứ thế, cuộc chơi bắt đầu từ chập tối đến gần 10 giờ đêm mới xong. Kể cả những đêm mưa, chỉ mình anh lính lệ cầm thẻ bài chạy qua lại, còn du khách và dàn nhạc, người cầm trịch cuộc chơi đều dầm mưa mà đứng chơi, hết ván này tới ván khác. Trong số những người chơi, ai có quân bài trùng với tên quân bài anh hiệu xướng lên thì hô to “có đây” để nhận một lá cờ nhỏ đổi lấy quân bài.

Trò chơi bài chòi được giới nghiên cứu cho rằng, xuất phát từ quá trình lao động sản xuất, gặp những giao thoa văn hóa vùng miền khác thành hội ca bài chòi. Sự kết hợp giữa ca nhạc, văn nghệ và trò chơi này phù hợp với những ngày mở hội làng. Phần thưởng không nhiều nhưng khích lệ người chơi cùng tham gia vào cuộc chơi, tạo nên một loại hình văn hóa dân gian đặc biệt có tương tác. Anh hiệu là người diễn trò, diễn ca, đồng thời cũng nắm giữ nhịp chơi, pha trò để cuộc chơi thêm phần hấp dẫn. Đặc biệt, anh hiệu thuộc nằm lòng nhiều câu hát dân gian, ca dao, tục ngữ của địa phương, đồng thời phải biết ứng biến, gặp chữ nào hát chữ đó, miễn cả chủ trò lẫn khách chơi đều cảm thấy vui vẻ.

Chơi bài chòi theo lối cũ, thường mỗi ván gồm 32 tấm thẻ bài. Ở giữa là dàn nhạc, trống chầu, khay tiền và dây treo thẻ bài. Anh hiệu và ca nương đứng ca, vây xung quanh có 9 chiếc chòi lợp lá để người chơi ngồi đó vừa nghe ca vừa lĩnh thẻ. Hội ca bài chòi đón lõng ở những nơi công cộng, sân đình, đầu làng để hút người chơi. Ở Hội An, hội bài chòi đặt ngay bên khu đất trống cạnh sông Hoài là một yếu tố thêm phần thi vị cho cuộc chơi.

Mỗi cuối tuần, Hội An đều có đội ca bài chòi phục vụ du khách. Nhiều khách nước ngoài tò mò cũng ghé lại, tham gia vào trò chơi. Giọng ca bài chòi theo lối Trung bộ góp phần làm cho phố Hội thêm đậm đặc nét văn hóa truyền thống. Để những người trẻ có dịp tìm hiểu loại hình văn hóa dân gian đặc biệt này. Một du khách trẻ có mặt tại Hội An tham gia chơi bài chòi nói: “Lần đầu tiên tôi biết đến hát bài chòi. Không ngờ, loại hình văn hóa này cũng giản dị, dễ chơi, dễ nghe và hấp dẫn không kém những trò chơi hiện đại”.

Hội An được tiếng là khu du lịch giỏi khai thác yếu tố bản địa làm đặc sản du lịch. Cùng với nhiều nghề truyền thống như may mặc, làm đèn lồng, làm gốm được khôi phục mạnh mẽ, loại hình văn hóa dân gian bài chòi cũng phát triển đến mức hưng thịnh, trở thành một đặc sản không thể thiếu của khu du lịch này.

Thụy Văn

Bình luận

ZALO