Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ tư, 21/04/2021 09:02 GMT+7

"Thiên đường chè" giữa chốn mây bay

Biên phòng - Giữa thăm thẳm núi non Thuận Châu (Sơn La), có một vùng đất nổi tiếng từ lâu, được khách thưởng trà sành sỏi đặt cho cái tên đầy hình ảnh là "thiên đường chè". Những ngày cuối năm tiết trời lạnh giá, sương mù bao phủ khắp nơi, vượt ngọn đèo Pha Đin nổi tiếng, chúng tôi có mặt tại đây để mục sở thị cuộc sống của người Mông, người Thái - "tác giả" của sản phẩm chè mang đậm hương vị tinh túy của đất trời Tây Bắc.

1eu0_12a
Người dân Phổng Lái thu hoạch chè. Ảnh: Lê Vân

"Của nhà trồng ra"

Trước khi đưa tôi lên thăm xã vùng cao Phổng Lái, anh bạn thân thời sinh viên nhà ở thị trấn Thuận Châu bảo rằng, ở Sơn La, những người sành trà chưa cần "soi" những cánh trà khô mà mới chỉ ngửi đã có thể biết đấy là trà do người Mông, người Thái ở đất này làm ra. Cũng chẳng có gì khó hiểu, vì chè Phổng Lái không chỉ được kết tinh từ hương sắc giữa "chốn mây bay" của đất trời Tây Bắc, mà còn từ cả cái nết sớm hôm chịu thương chịu khó, của cái tính giản dị và thật thà của người làm ra nó. Nhâm nhi chén trà, có thể cảm nhận được vị chát ngọt đậm đà cùng hương thơm thanh tao vừa như có hương hoa chè lại như phảng phất mùi lúa mới… 

Không phải là dân sành trà, nhưng khi men theo con đường nông thôn mới đẹp như dải lụa dẫn vào bản Khau Lay, hai bên bạt ngàn những nương chè xanh ngắt, chúng tôi cảm nhận rõ bầu không gian đặc trưng của vùng chè luôn phảng phất mùi hương tinh khiết của búp nõn tươi non đang nhựa ứa đầu cành.

Tại nương chè nhà mình, anh Lường Văn Thích, ở bản Khau Lay, giới thiệu với chúng tôi về "lịch sử" cũng như "công nghệ" trồng và chế biến chè của người Thái, người Mông trên vùng cao Phổng Lái một cách vắn tắt: "Chè Phổng Lái tuy là "của nhà trồng ra", không phải là chè núi, chè rừng nhưng vẫn sạch và tinh khiết chẳng khác mấy những cây chè tự nhiên. Bởi người trồng chè ở đây chỉ dùng một loại "thuốc trừ sâu" làm từ nước măng chua, ngâm với tỏi, ớt. Nhà mình có hơn 5.000m2 chè hơn 13 năm tuổi, không những cho năng suất cao, mà chất lượng rất tốt. Nhờ cái "vốn" này mà gia đình mình có 7 miệng ăn thoát được đói nghèo…".

Câu chuyện của Lường Văn Thích được cậu thanh niên nhiệt tình, lại hiểu biết khá nhiều về chè là Nguyễn Phú Hưng, người dưới thị trấn Thuận Châu, hiện đang phụ trách công việc thu mua chè nguyên liệu ở địa bàn Phổng Lái cho một cơ sở thu mua trên địa bàn "nối dài" với chúng tôi. Theo lời Hưng thì đồng bào các dân tộc thiểu số ở Phổng Lái bây giờ chăm chè như chăm con mọn, trồng loại cây đặc sản này như trồng hy vọng làm giàu.

"Cũng như nhiều loại cây trồng khác, người trồng chè ở đây ngại nhất là các loại sâu bệnh, kế đó là giá cả xuống thấp. Chỉ cần một điều kiện bất lợi xảy ra, người trồng chè sẽ phải chịu đắng chịu cay trên nương chè của mình. Thật may, bao năm nay, cây chè ở Phổng Lái vẫn là niềm tin vững chắc của người dân nơi đây, bởi sâu bệnh thì đã có thuốc "gia truyền" làm từ nguyên liệu có sẵn ở địa phương do người dân sáng tạo ra. Khâu tiêu thụ thì khỏi lo vì nhiều doanh nghiệp từ nhiều năm nay rất chung thủy với bà con. Sự chung thủy đó cũng bắt nguồn từ chính cái chất "của nhà trồng ra" mà cái món "thuốc trừ sâu" hoàn toàn tự nhiên kia đóng vai trò quan trọng…" - Hưng cho chúng tôi biết thêm.

0ipm_12b
Một lò sấy chè trên địa bàn xã Phổng Lái.  Ảnh: Lê Vân

Lấp lánh hy vọng của loại "cây mũi nhọn"

Cùng có xuất phát điểm nghèo khó như anh Lường Văn Thích, ông Sồng A Dềnh, nhà ở bản Pá Chặp vẫn nhớ như in quãng thời gian ban đầu đầy thử thách, khi cây chè "bén duyên" với "chốn mây bay" Phổng Lái. Ông Dềnh kể, cách đây hơn 20 năm, Phổng Lái vẫn còn là một vùng rừng núi hoang vu nằm dưới chân đèo Pha Đin - một trong "tứ đại đèo" của miền Tây Bắc. Với đa số các hộ dân hiếm khi nào có đồng tiền dư dả trong nhà thì việc xác định phải trồng cây gì để thoát khỏi cái nghèo vây bám là nhiệm vụ hàng đầu.

"Đất Phổng Lái đúng là có duyên với cây chè. Năm 1996, khi gia đình tôi mới đến Pá Chặp định cư, tài sản trong nhà chẳng có gì. Được cán bộ xã hướng dẫn, vợ chồng tôi kiên trì khai hoang mỗi năm trồng một ít, đến nay có trên 6.000m2 chè, cho thu nhập mỗi năm trên 60 triệu đồng sau khi trừ đi mọi chi phí. Nhờ có cây chè mà gia đình tôi có của ăn của để và lo cho con cái học hành đầy đủ…" - Ông Dềnh kể về sự phù hợp của cây chè với thung thổ Phổng Lái bằng ngôn ngữ giản dị của người vùng cao.

Theo chân ông Dềnh cùng với anh Mùa A Xó, Trưởng bản Pá Chặp đi dọc những nương chè ngút tầm mắt với những luống bằng tăm tắp như vừa được người dân Phổng Lái dùng kéo xén tỉa, chúng tôi nhận ra trong cái rét hun hút cộng với những làn mưa phùn lạnh như kim châm giữa Đông của vùng cao Thuận Châu không làm cho những người nông dân trồng chè "yên vị" trong những ngôi nhà sàn ấm cúng với bếp lửa hồng. Họ đang tập trung sức lực và tiền của vào việc thu hoạch, chăm sóc cây chè. Trưởng bản Xó cho biết, cách đây dăm năm, toàn xã Phổng Lái chỉ có vẻn vẹn vài chục héc ta chè thì tới nay, đã có khoảng 300ha với gần 800 hộ tham gia canh tác. "Ban đầu, chè Phổng Lái chủ yếu chỉ để phục vụ nhu cầu của người dân địa phương.

"Điều trăn trở của lãnh đạo xã hiện nay là làm sao chỉ dẫn địa lý cũng như thương hiệu tập thể của cây chè Phổng Lái sớm được xây dựng, để dư vị ngọt hậu và màu vàng mật óng ánh của nước trà Phổng Lái sẽ được nhiều người biết đến, để đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số ở đây được cải thiện, nâng cao hơn…".

- Bí thư Báu bày tỏ trong ánh mắt lấp lánh hy vọng.

Sau này, khi tiếng tăm lan truyền, có nhiều thương lái lên đầu tư cơ sở chế biến để xuất bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước. Mới đây, Xí nghiệp chè Thuận Châu đã đầu tư xây dựng xưởng chế biến tại địa phương với công suất 10 tấn chè búp tươi mỗi ngày. Có đầu ra ổn định, cây chè ngày càng có "cơ" phát triển, giúp cuộc sống người dân Phổng Lái khởi sắc. Điều này được chứng minh khi tại các bản trong xã có nhiều hộ trồng chè như Khau Lay, Pá Chặp, Mường Chiên, Tiên Hưng, Đông Quan... số hộ đói nghèo giờ chỉ còn đếm  trên đầu ngón tay" Nguyễn Phú Hưng khoe với chúng tôi.

Qua câu chuyện với Bí thư Đảng ủy xã Phổng Lái Nguyễn Văn Báu, chúng tôi được biết, từ nhiệm kỳ trước cho tới nhiệm kỳ này, Đảng bộ xã đã xác định cây chè là cây trồng mũi nhọn trong phát triển kinh tế trên địa bàn bên cạnh các cây trồng khác, như lúa, ngô, mận hậu, nhãn... Hiện nay, đối với người trồng chè ở Phổng Lái, cái họ cần nhất là khoa học kỹ thuật và giá cả ổn định. Chính vì vậy, ngoài việc tìm nguồn vốn hỗ trợ nông dân, địa phương còn tạo cơ hội để bà con gắn kết với các đơn vị khuyến nông, nhà khoa học, doanh nghiệp qua các chương trình tập huấn, hướng dẫn về chăm sóc và chế biến chè. Nghị quyết của Đảng bộ xã nhiệm kỳ này cũng đã xác định rõ, phấn đấu đến năm 2020, diện tích trồng chè trên toàn xã sẽ đạt 500ha.

Lê Vân

Bình luận

ZALO