Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ bảy, 04/02/2023 10:13 GMT+7

Đường Hồ Chí Minh trên biển trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước:

"Người kết nối" của Hội Cựu chiến binh Đoàn tàu Không số

Biên phòng - Đối với các chiến sỹ tàu không số, ngày 23-10-2015 là ngày kỷ niệm 54 năm ra đời Đoàn tàu không số - một kỳ tích vĩ đại trong vận tải chiến tranh chống Mỹ, cứu nước của người Việt Nam. Theo số liệu được công bố, từ tháng 10-1962 cho đến tháng 4-1975, Đoàn tàu không số đã vận chuyển chi viện cho miền Nam 55 ngàn tấn vũ khí, 50 xe tăng, xe bọc thép và pháo lớn, nhiều loại hàng hóa quân sự, cùng 18.741 cán bộ, chiến sĩ vào chiến trường. Số vũ khí đó đã góp phần quan trọng tạo nên những trận thắng lớn như Bình Giã, Đồng Xoài, Dầu Tiếng, Bầu Bàng, Ấp Bắc, Tổng tiến công xuân Mậu Thân 1968... 13 năm chinh chiến trên biển,  Lữ đoàn 125 có 117 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, gần bốn chục chiến sĩ bị địch bắt, sau đó trao trả. Có 9 chuyến tàu và hàng do ta tự nổ mìn phá hủy để xóa dấu vết, chỉ 2 tàu bị địch bắt, 100 lượt chuyến phải quay trở lại miền Bắc, nhưng sau đó lại xuất phát. 

450x474_9a-1.JPG
Ông Vĩnh Mẫn.

Qua những con số trên, cho thấy, thiệt hại của Đoàn tàu không số là rất nhỏ so với những gì đã làm được. Không hiểu sao đến đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, giới truyền thông vẫn không biết rõ về hành tung những con tàu bí ẩn này. Không ai biết những chiến sĩ gan góc can trường trên những con tàu không số, các bến bãi con tàu đi và đến đã làm những gì. Hòa bình rồi, phải làm rõ những bí ẩn vĩ đại ấy để nhân dân cả nước, nhân dân thế giới biết về con đường huyền thoại, chưa từng có trong lịch sử chiến tranh thế giới, là rất cần thiết.

Đầu năm 1990, một số anh em người Nam bộ đã tự lập ra Ban liên lạc Đoàn tàu không số, do Đại tá Nguyễn Hoàng Phát (nguyên Phó Chính ủy Lữ đoàn 125, nghỉ hưu ở Cần Thơ) làm Trưởng ban. Nhưng tổ chức tự lập ấy không chính danh, mà chỉ là tổ chức để anh em thăm hỏi nhau. Rõ ràng, phải có một tổ chức sau chiến tranh, của tất cả những người hoạt động âm thầm dọc đường Hồ Chí Minh trên biển, từ Bắc chí Nam. Có tổ chức này mới đề xuất lên Quân chủng Hải quân, Bộ Quốc phòng và Trung ương công khai hóa Đoàn tàu không số, để từ đó lần đầu tiên sau 50 năm, ngày 23-1-2011, lễ kỷ niệm 50 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển, được Bộ Quốc phòng tổ chức trọng thể. Nhưng ai là người đã mở khóa việc này?

Sau Ban liên lạc nội bộ đó, trong nhiều năm trời, anh em đã liên lạc với nhau qua thư từ và những chuyến đi gặp gỡ, để cho ra đời "Hội truyền thống đường Hồ Chí minh trên biển". Quá trình tìm hiểu thực tế để viết cuốn ký sự "Cổ tích tàu không số" (NXB Hội Nhà văn, 2011), tôi nhận thấy, trong hội những người chí cốt như các anh Nguyễn Hoàng Phát, Hồ Đắc Thắng, Nguyễn Minh Quang, Huỳnh Húa, Hoàng Đình Kim... trong đó, có một người quan trọng, xin gọi là "người kết nối" - đó là ông Phan Thắng (tức Vĩnh Mẫn), nguyên Trưởng ban Tuyên huấn của Đoàn 125 Hải quân, tức đơn vị Đoàn tàu không số năm xưa, hiện đang sống ở Huế.

Phan Thắng (Nguyễn Phước Vĩnh Mẫn) là người Hoàng tộc triều Nguyễn. Ông sinh năm 1931, là chắt nội của vua Hiệp Hòa, vị vua thứ 6 của triều Nguyễn. Lý lịch ông vẫn ghi 2 tên Phan Thắng, do cách mạng đặt và Vĩnh Mẫn, tên khai sinh, không giấu giếm. Ở miền Bắc thời đó, triều Nguyễn được coi là phản động, nên con cháu họ đều phải đổi tên vì sợ liên lụy. Vĩnh Mẫn không đổi tên, thế mà vẫn được quân đội ta tin dùng, đồng đội yêu mến. Năm 1960, ông là trợ lý giáo dục của Sư đoàn 338 Nam bộ, do Tướng Tô Ký làm Tư lệnh kiêm Chính ủy. Ông từng giảng dạy ở trường Lục quân, từng bồi dưỡng cho 40.000 cán bộ miền Nam những kiến thức chính trị, tư tưởng, dân vận... trước khi họ đi B.

Ông còn dạy lớp chính trị viên tàu ngắn hạn, ở trường Sĩ quan Hải quân. Ông thuộc lòng từng thuyền trưởng, từng con tàu không số. Ông hiểu tính nết của từng anh em Nam bộ, vì có thời ông là Chính trị viên Đại đội ở miền Đông Nam bộ. Ông đã từng đi trên chiếc tàu không số do Chính trị viên Đỗ Văn Sạn chỉ huy, bí mật chở vũ khí vào Nam. Tàu 176 ấy đã đi đến ngoài khơi Trà Vinh và Bạc Liêu, bị địch phát hiện, cho tàu chiến và máy bay bám rất sát, nên Sở Chỉ huy đã ra lệnh cho quay trở lại miền Bắc. Bằng hiểu biết chi tiết và khả năng phân tích, lý giải thuyết phục của mình, ông đã cung cấp tư liệu cho rất nhiều nhà văn, nhà báo viết nên những tác phẩm văn chương, báo chí, phim ảnh trong nhiều năm liền.

Năm 2000, khi đã ở tuổi "xưa nay hiếm", Vĩnh Mẫn vẫn lặn lội tàu xe ra Hải Phòng, vào TP Hồ Chí Minh, xuống miền Tây Nam bộ, để bàn bạc thống nhất giữa các nhóm vận tải biển ở đồng bằng sông Cửu Long, giữa các cụm bến của D962, D371... gặp gỡ Đại tá Ba Quang, Đại tá Bảy Nhỏ, Đại tá Nguyễn Đức Thắng, Đại tá Ba Đẳng... để bàn về cách thức tổ chức "Hội truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển"...

Con cháu can ngăn vì lo sức khỏe của ông, nhưng vì tình yêu đồng đội, ông vẫn bươn bả lên đường. Năm 2006, ông lại lóc cóc khăn gói ra Hà Nội, Hải Phòng, gặp gỡ anh em thuyền trưởng và thủy thủ gạo cội như Trần Văn Hữu. Còn Nguyễn Hoàng Phát, Nguyễn Văn Lắm, một thời là Chính ủy Đoàn 125, thì tìm về Huế gặp ông. Anh hùng Hồ Đắc Thạnh, Thuyền trường tàu không số, từng ba lần đưa tàu vào bến Vũng Rô ở Phú Yên, an toàn, gửi thư từ tâm huyết với ông.

Mãi đến 8 năm sau, tức năm 2008, các ông mới thành lập được "Hội truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển"... Vĩnh Mẫn tâm sự: "Phải  lập ra Hội để gắn kết anh em cựu chiến binh tàu không số cả nước, đưa anh em ra công khai, chứ từ năm 1975 đến giờ, chẳng mấy ai tỏ tường trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, có một Đoàn tàu không số gan góc anh hùng đến vậy". Ông còn nói: "Nếu không thành lập "Hội truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển", anh em còn bơ vơ, thiệt thòi nhiều hơn nữa. Phải nói rằng, có Hội, duy trì được hoạt động Hội, trợ giúp lẫn nhau lúc khó khăn, hoạn nạn, khiến chúng tôi thấy ấm áp hơn nhiều".

Ngô Minh

Bình luận

ZALO