Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ sáu, 25/09/2020 02:30 GMT+7

"Cặp bài trùng" mới ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương?

Biên phòng - Chuyến thăm Nhật Bản (từ ngày 10 đến 12-11) của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi là cơ hội để hai cường quốc châu Á này đẩy mạnh mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt, trên các lĩnh vực chính trị, an ninh, quân sự, quốc phòng... Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, nên đã thu hút được sự quan tâm của dư luận, bởi hai nước có những điểm chung chiến lược với Mỹ trong vấn đề an ninh và ổn định ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương và rộng hơn là khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

k85h_25
Trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật Bản, Thủ tướng Narendra Modi cùng Thủ tướng Shizo Abe đi thử tàu siêu tốc Shinkansen tới thăm nhà máy sản xuất tàu Shinkansen.  Ảnh: Indiatimes

Lòng tin gia tăng

Thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự được Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe ký với người đồng cấp Ấn Độ Narendra Modi tại Tokyo, không chỉ mở đường cho Nhật Bản xuất khẩu công nghệ và thiết bị điện hạt nhân sang quốc gia Nam Á, mà còn làm cho mối quan hệ Nhật Bản - Ấn Độ phát triển mạnh mẽ nhất. Đây là thỏa thuận đầu tiên của Nhật Bản với một nước không tham gia Hiệp ước không phổ biến hạt nhân (NPT).

Việc Nhật Bản thực hiện một sự chuyển hướng chưa từng có như vậy cho thấy nổi lên 2 điểm chính: Thứ nhất là Nhật Bản đánh giá cao mối quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt với Ấn Độ và thứ hai là thể hiện những cam kết cá nhân của ông Shinzo Abe trong việc xây dựng một mối quan hệ đối tác mạnh mẽ với New Delhi.

Đáng chú ý là việc Ấn Độ sẽ được hưởng nhiều lợi ích hơn khi tham gia Nhóm các nhà cung cấp hạt nhân (NSG). Việc Nhật Bản - nước được cho là phản đối mạnh mẽ việc phổ biến vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào - có sự nhượng bộ đặc biệt đối với Ấn Độ đã phát đi một thông điệp mang tính cảnh báo tới những nước muốn ngăn cản Ấn Độ tham gia NSG. Tuy nhiên, sự nhượng bộ của Nhật Bản đối với Ấn Độ trong việc phổ biến vũ khí hạt nhân sẽ làm gia tăng sự phản đối của một số nước, trong đó có Trung Quốc.

Sự hợp tác giữa Nhật Bản và Ấn Độ hiện nay cũng ngày càng được mở rộng, đặc biệt trong việc chuyển giao công nghệ chế tạo vũ khí của Nhật Bản để tập trung tạo ra các loại vũ khí "Make in India" (Sản xuất tại Ấn Độ). Nhật Bản đã vượt xa tất cả các cường quốc lớn khác trong lĩnh vực công nghệ, cụ thể là trong việc chế tạo tàu chiến và tàu ngầm, do đó, Ấn Độ đã tìm kiếm sự hỗ trợ của Nhật Bản để tăng cường sức mạnh cho Hải quân Ấn Độ. Tokyo cũng hy vọng New Delhi sẽ giúp Nhật Bản đảm bảo an ninh trên tuyến đường vận chuyển hàng hóa qua Ấn Độ Dương.

Những thông tin trong Tuyên bố chung sau Hội nghị cấp cao giữa hai bên thể hiện thiện ý của Nhật Bản trong việc hợp tác thực hiện dự án xây dựng cảng Bahar Chah, một dự án hợp tác giữa Ấn Độ, Iran và Afghanistan nhằm cạnh tranh với cảng Gwadur của Pakistan do Trung Quốc đầu tư hỗ trợ. Điều này cho thấy Nhật Bản đang muốn hỗ trợ mạnh mẽ cho các sáng kiến mang tính chiến lược của Ấn Độ.

Bên cạnh đó, Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã nhất trí mua 12 thủy phi cơ cứu hộ US-2 do hãng ShinMaywa của Nhật Bản chế tạo, trị giá khoảng 1,6 tỷ USD. Nếu phi vụ này thành công, đó sẽ là một trong những hợp đồng bán thiết bị quốc phòng đầu tiên của Nhật Bản, kể từ khi Thủ tướng Shinzo Abe dỡ bỏ lệnh cấm kéo dài 50 năm đối với việc xuất khẩu vũ khí. Ngoài ra, hai bên cũng đang xem xét việc tổ chức các cuộc tập trận hải quân chung.

Đồng minh chiến lược lúc cần

Ấn Độ lâu nay vẫn được xem là quốc gia có quan hệ gần gũi và có nhiều tiềm năng với Nhật Bản. Quỹ đạo phát triển quan hệ Ấn Độ - Nhật Bản bắt đầu từ hơn một thập kỷ trước và đã nhanh chóng có những bước tiến mạnh mẽ trong thời gian gần đây. Cả hai nước đều kỳ vọng sớm trở thành Ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc trong khuôn khổ cải tổ tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh này.

Không phải ngẫu nhiên mà Sách trắng Quốc phòng của Nhật Bản năm 2014 lại xác định Ấn Độ là nước cực kỳ quan trọng về mặt địa lý đối với đất nước Mặt trời mọc, bởi quốc gia Nam Á này có vị trí trung tâm nối khu vực với châu Phi, chi phối hầu hết các cửa ngõ của tuyến giao thông trên biển. Hơn thế, Nhật Bản và Ấn Độ còn có nhiều giá trị cơ bản giống nhau, đang tích cực cấu trúc quan hệ đối tác chiến lược, hướng tới hòa bình, ổn định và lợi ích chung của khu vực và thế giới.

Hiện, Nhật Bản là đối tác duy nhất mà Ấn Ðộ có cơ chế hợp tác 2+2 cấp Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng. Phương châm của Nhật Bản là tích cực mở rộng quan hệ với các nước Nam Á và Đông Nam Á, giống như chính sách "Hành động hướng Đông" nhằm mở rộng ảnh hưởng tại Đông Á và Đông Nam Á mà Ấn Độ đang theo đuổi.

Đối với Ấn Độ, việc quan hệ với Nhật Bản đã trở thành một bộ phận thiết yếu trong Tầm nhìn của Ấn Độ về sự ổn định và thịnh vượng ở châu Á. Hợp tác với Nhật Bản cũng như với Mỹ và các quốc gia Đông Nam Á sẽ góp phần duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông - tuyến hàng hải nối liền Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương mà Trung Quốc hiện đang mưu toan độc quyền kiểm soát. Hợp tác với Nhật Bản và các nước khác trên Biển Đông không chỉ bảo vệ lợi ích thiết thực của Ấn Độ trên tuyến giao thông hàng hải huyết mạch trọng yếu này, mà còn giúp New Delhi nâng cao vị thế và tiếng nói trong các vấn đề "nóng" của khu vực và thế giới. Ngoài ra, Biển Đông cũng sẽ là địa bàn cân bằng lại ảnh hưởng, tính toán của Trung Quốc nhằm kiềm chế Ấn Độ thông qua các nước láng giềng như Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka.

Các nhà phân tích cho rằng, bên cạnh việc mang lại lợi ích cho cả hai bên, còn có nhiều lý do khác để Ấn Độ và Nhật Bản xích lại gần nhau hơn, đặc biệt trong bối cảnh Ấn Độ đang tồn tại những bất đồng về lãnh thổ, biên giới với Trung Quốc, trong khi đó, căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư đang tranh chấp trên biển Hoa Đông có chiều hướng leo thang. Vì vậy, không khó để nhận ra rằng, sự ấm lên trong quan hệ song phương giữa Ấn Độ và Nhật Bản còn nhằm đối phó với mối đe dọa an ninh chung, đồng thời, nó cũng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển cũng như an ninh của khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Nguyễn Trung

Bình luận

Liên kết hữu ích
ZALO