Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Chủ nhật, 09/05/2021 08:53 GMT+7

"Bom nước" Ia Krel 2 có còn "phát nổ"?

Biên phòng - Bị vỡ đập đến lần thứ 2, "quả bom nước" thủy điện Ia Krel 2 (xã Ia Dom, huyện Đức Cơ, Gia Lai) gây nỗi kinh hoàng cho người dân vùng hạ du và làm thiệt hại hàng trăm héc-ta cây trồng, khiến chủ đầu tư bồi thường thiệt hại hàng tỷ đồng. Mới đây, UBND huyện Đức Cơ lại trình công văn xin UBND tỉnh Gia Lai cho xây lại con đập này, khiến hàng trăm hộ dân vùng hạ du bất an.

5phb_14b
Hiện trường vụ vỡ đập thủy điện Ia Krel 2 lần 2 năm 2014. Ảnh: Quốc Dinh

Nỗi kinh hoàng tiếp diễn

Đã hơn 2 năm, kể từ ngày đập thủy điện Ia Krel 2 vỡ đê quây lần hai, dân làng ở Mook Đen 1, Mook Đen 2, xã Ia Dom vẫn chưa quên hình ảnh khủng khiếp lúc "bom nước" dội về. Những người thoát chết trong cơn nước dữ, nay vẫn chưa hết hãi hùng. Khi ấy, không chỉ con người trở nên bất lực, mà những gốc cây vững chãi, chòi rẫy, ruộng đồng của bà con đều bị nước cuốn phăng. Một mùa vụ chưa kịp thu hoạch đã mất trắng.

Bà Rmah Cheng (làng Mook Đen 2) kể: "Từ nhỏ đến giờ chưa bao giờ bà con nơi đây thấy được cơn lũ lớn như vậy, từ xa đã nghe tiếng nước réo ầm ầm. Lúc đó khiếp quá, chỉ biết bồng con nhỏ cùng cả nhà 9 người rời khỏi chòi chạy lên núi trốn, đến chiều tối nước rút mới xuống núi được. Nếu chậm trễ một chút thì đã chết. Người thì không sao, nhưng tất cả đồ đạc đều bị nước cuốn mất sạch, ngay cả căn chòi rẫy cũng bị nước cuốn đi". Bà Cheng cho biết, gia đình bà bị thiệt hại gần 2ha lúa, mì, điều... và được đền bù 2 lần với 90 triệu đồng. "Mình không muốn làm thủy điện, sợ thủy điện vỡ nữa thì không có gì để ăn", bà Cheng nói.

Thông tin thủy điện Ia Krel 2 rục rịch xin tỉnh cho xây dựng trở lại đã khiến nhiều hộ xôn xao, lo lắng. Chị Siu Bép (làng Mook Đen 2) chia sẻ: "Sau đợt vỡ đập lần trước, nhiều diện tích hoa màu bị xói mòn, đất bạc màu trồng cây không lên nổi. Giờ nghe tái khởi động lại dự án thủy điện, bà con không thích vì sợ lại bị vỡ đập sẽ không có đất sản xuất".

Theo quan sát của chúng tôi, hiện nay, lòng hồ thủy điện Ia Krel 2 được người dân tận dụng trồng hoa màu, mì... lên tươi tốt nên bà con rất vui mừng. Nếu thủy điện được xây dựng lại thì hàng trăm ha đất này sẽ bị thu hồi, chìm trong nước. Theo đó, quỹ đất sản xuất của người dân cũng bị thu hẹp, mặt khác nguy cơ "bom nước" khiến lòng dân bất an. Trong khi lợi ích kinh tế từ thủy điện này mang lại không lớn, công suất chỉ 5,5MW.

Chờ quyết định của tỉnh?

Chúng tôi được biết, UBND tỉnh Gia Lai đã có văn bản chỉ đạo gửi các sở, ban ngành liên quan để "lấy ý kiến thực hiện dự án thủy điện Ia Krel 2" làm cơ sở xem xét, quyết định. Trong đó, trực tiếp giao Sở Công thương chủ trì phối hợp với UBND huyện Đức Cơ lấy ý kiến bằng văn bản Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Thường trực HĐND huyện và Ban Thường vụ Huyện ủy về "thống nhất hay không thống nhất việc tiếp tục triển khai đầu tư dự án". Đồng thời, UBND tỉnh cũng chỉ đạo các cấp chính quyền tổ chức họp, lấy ý kiến của người dân về vấn đề này. UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu Sở Công thương và UBND huyện Đức Cơ nghiêm túc thực hiện và báo cáo kết quả trước ngày 22-8-2016, nhưng đến nay, việc lấy ý kiến vẫn chưa xong.

Về phía chính quyền địa phương, ông Võ Thanh Hùng, Chủ tịch UBND huyện Đức Cơ cho biết: Về mặt chủ trương thì UBND huyện thống nhất cho thủy điện Ia Krel 2 xây dựng trở lại. Bởi phía chủ đầu tư có cam kết bảo đảm an toàn về kỹ thuật và không gây khó khăn cho người dân. Những thiệt hại do sự cố lần trước, chủ đầu tư đã đền bù thỏa đáng, mặt khác, họ đã đầu tư vào đây rất nhiều rồi và thực hiện đầy đủ mọi thủ tục thì địa phương cũng tạo điều kiện cho làm. Hiện, huyện đang chờ tổng hợp ý kiến từ Ban thường vụ Huyện ủy để gửi lên tỉnh.

Trước câu hỏi: "Có nên xây dựng thủy điện Ia Krel 2 hay không?", PGS. TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Biến đổi khí hậu, trường Đại học Cần Thơ, cho biết: "Thủy điện mà đã gây ra sự cố, muốn xây dựng trở lại cần có hội đồng khoa học đánh giá một cách toàn diện mức độ an toàn, rủi ro... để từ đó dự báo những nguy cơ trong tương lai. Nếu rủi ro thì ở mức độ nào, không có công trình nào an toàn 100% cả. Ngoài ra, cần phải lấy ý kiến của cộng đồng, nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp của thủy điện. Không phải gây ra sự cố xong rồi đền bù là được mà cần xem đơn vị này có năng lực hay không. Theo quan điểm của tôi thì không cho làm vì công trình này đã mắc lỗi nhiều lần".

m0df_14a
Hàng trăm héc-ta hoa màu của dân vùng hạ du tan nát khi “bom nước” Ia Krel 2 quét qua. Ảnh: Quốc Dinh

Xét về mặt tác động, PGS. TS Bảo Huy, khoa Nông lâm, trường Đại học Tây Nguyên cho rằng: Nhìn chung, chúng ta đang hỗn loạn thủy điện vừa và nhỏ, làm thủy điện tràn lan, thiếu đánh giá toàn diện các mặt tác động về môi trường, sinh kế của người dân. Nếu xây dựng thủy điện mà ảnh hưởng đến sinh thái, sinh kế của người dân thì càng nên cân nhắc, có nên phát triển thủy điện hay không. Khi làm thủy điện thì phải đặt trong bối cảnh của xã hội chứ không phải vì lợi ích nhỏ từ một vài KW điện hay lợi ích doanh nghiệp mà làm bằng mọi giá. Bởi có những thứ đã mất đi thì không thể lấy lại được.

Thủy điện Ia Krel 2 có công suất 5,5MW do Công ty Cổ phần Công nghiệp & Thủy điện Bảo Long Gia Lai làm chủ đầu tư, kinh phí khoảng 120 tỷ đồng. Dự án khởi công từ năm 2009 do tỉnh Gia Lai cấp phép, trong các năm 2013-2014 liên tiếp 2 lần vỡ đập gây thiệt hại khoảng 7 tỷ đồng hoa màu, tài sản của hàng trăm hộ dân.

Mới đây, Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai ra quyết định xử phạt Công ty Bảo Long Gia Lai 90 triệu đồng lỗi thi công công trình khi chưa có giấy phép xây dựng, không thực hiện đúng quy định về tư vấn, giám sát. Đồng thời phạt Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Btranco - 5 (đơn vị thi công) 40 triệu đồng, Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Trí Việt (đơn vị giám sát) 50 triệu đồng do thi công khi chưa có giấy phép, không tư vấn và nghiệm thu khống... Chỉ sơ sơ về cung cách làm ăn như vậy đã thấy sự không đáng tin cậy vào lời hứa về một đập thủy điện an toàn đến mức nào. Liệu người dân Ia Dom có tiếp tục phải gánh chịu những thiệt hại nữa hay không, trách nhiệm này đang thuộc vào quyết định của chính quyền tỉnh và các cơ quan hữu quan.

Quốc Dinh

Bình luận

ZALO