Đường dây nóng: 0912011882 - (024) 39364407Thứ hai, 05/12/2022 09:27 GMT+7

"Bản sắc" rau sạch vùng cao Bắc Hà

Biên phòng - Đến Bắc Hà, thấy cả chợ thị trấn tràn ngập rau. Rau trên hè phố, rau ở trước cửa nhà. Rau chạy trên hè, rau tràn xuống mặt chợ... Những rau má, rau cần dại, rau xương cá... tất cả rau rừng hay rau trồng đều hội tụ về đây. Ở Bắc Hà nghe nói có xưởng chế biến rau. Rau ở trong xưởng ấy được ép khô, sấy khô và đóng hộp, để đi khắp bốn phương.

65mb_20-1.jpg
Xa Bắc Hà, khách du lịch thường nhớ đến măng đắng, lợn cắp nách, thắng cố ngựa...

Gió trưa, lô xô hàng cây. Nắng cao nguyên mát dịu. Thứ ánh nắng đã được lọc qua mây và gió. Thiên nhiên đã ban tặng cho Bắc Hà những rau và quả sạch. Thiên nhiên đã vẽ ra cho Bắc Hà rực rỡ sắc màu của hoa và quả. Hoa mận trắng tinh, hoa đào đỏ chói. Quả đào hồng hào như má người con gái. Quả ớt màu đỏ tươi, quả bí màu vàng như đất nhà tường trình. Ngọn bí xanh mập có phủ hờ lớp tơ trắng mỏng. Cải mèo xanh đậm nổi gân tím, đọt măng đắng màu nâu. Tất cả hòa vào màu sắc Bắc Hà, hòa vào dòng người Bắc Hà đi chợ. Những màu ô, màu váy áo xanh, đỏ, tím, vàng đang lũ lượt kéo về chợ.

Người vùng quê mới lên Bắc Hà hỏi: Rau trồng ở đâu mà nhiều đến thế? Thì đấy, cải mèo trồng trên nương, trên rẫy. Cứ vãi hạt lên là mọc, lá xanh ngắt, gân nổi màu tím li ti. Ta vặt đem luộc, nấu canh, xào đều ngon cả. Vị ngọt của rau lại thêm lát gừng thì thật là tuyệt. Trong vườn ngô cao sản, người ta lại trồng xen bí, dưa. Cùng một vạt nương lại có ba thứ cho thu hoạch. Nhưng không phải thu cùng một lúc. Tháng Bảy, khi thu ngô, người dân cũng thu bí. Những quả, những ngọn sống thản nhiên vô tư trên nương, trên rẫy. Cứ thế mà thu hoạch, mà đem về để ở gầm giường, treo trên gác.

Bắt đầu từ tháng Ba, dưa mọc tràn lan trên nương. Một màu vàng nho nhỏ, sang sáng của hoa, rồi hoa kết trái. Mùa hè, loại dưa này hay có mặt trong thực đơn của những nhà hàng. Từng lát được thái mỏng đem trộn với các gia vị: Lạc, vừng, ớt chỉ thiên... tất cả được trộn thêm ít mùi tàu. Vị ngon giòn, hơi ngậy của quả thật là thanh mát. Phở chua có lát dưa trộn vào thì thật là tuyệt. Nhà hàng, cửa hiệu dù to hay nhỏ đều có dưa. Dưa mọc từ núi đá, dưa ưa chất đất của cao nguyên nên nó thơm ngon, giòn trong miệng.

Vùng trồng rau theo quy hoạch của Bắc Hà là khu dân cư xã Tà Chải, Na Hối, nông trường. Đó là những vườn, những cây, những nương nằm bên cạnh khu vực thị trấn. Buổi sáng, những chiếc xe đạp chở đầy sọt rau đem ra chợ bán.

Vào mùa hè, trên mâm cơm của người vùng cao có thêm đĩa dưa. Nó giản đơn như người vùng xuôi nhớ đến canh rau muống, cà dầm tương.

Tháng Năm, thị trấn Bắc Hà ngập tràn rau và quả. Những màu rau, quả xanh, tím, đỏ, hồng tha hồ mà bày biện. Trái ớt chỉ thiên chín đỏ bên cạnh hàng khoai lang. Củ khoai lang tím đỏ nằm cong queo bên cạnh hàng dưa chuột. Dưa chuột chỉ to bằng cổ tay người lớn được sắp thành những mô, mỗi mô có năm quả. Thức ấy, vị ấy, ta thêm rau mùi, lạc rang và một quả chanh là đủ.

Ông bạn tôi quê Cam Đường khi lên Bắc Hà chỉ thích hai loại: Thứ nhất là măng đắng, hai là ăn bí bao tử. Loại bí đỏ này khi thái lát nhỏ và đem xào, thêm vài nhánh tỏi, thì đã sực nức, cái mùi vị hăng nồng cay cay sống mũi. Vị ấy, mùi ấy kích thích, đánh thức thần kinh, khứu giác. Món này mà thêm vào vài lạng thịt bò lát mỏng thì tuyệt.

jdwe_20a-1.JPG
Rau xanh tươi ngon ở chợ Bắc Hà.
 
Trên là trời, dưới là chợ rau. Bao la rau. Bên cạnh hàng rau là hàng măng. Theo lời giới thiệu của dân Nậm Đét, món măng đắng hay không đắng có liên quan đến sấm. Chẳng có cây nào là măng đắng, cây nào là măng ngọt đâu. Nếu đi hái măng trước lúc có sấm thì cây măng vẫn còn có vị đắng. Nhưng để sau khi thời tiết chuyển mùa, sấm trời về muộn thì vị đắng đó biến mất. Thay vào đó là vị ngọt của đất trời.

Măng ở Bắc Hà được bán thành xâu. Mỗi xâu hai cái. Giá cả có năm nghìn bạc. Cả nhà bốn người chỉ cần mua hai xâu là đủ. Bóc bẹ, đem luộc, lấy đũa xỏ vào thân măng thấy mềm là chín. Bạn chỉ cần lấy ra để nguội, thái nhỏ thành mười hai, mười sáu miếng theo chiều dọc. Cứ thế, xếp vào đĩa. Chỉ cần pha nước mẻ vừa đủ độ quánh là đã có thức chấm. Măng đắng chấm với nước tương Bần hay chấm với nước mẻ. Độ đắng của măng pha lẫn với độ chua của dấm, của mẻ làm cho món ăn thêm ngậy.

Thường là chín giờ sáng, khách du lịch vừa xuống xe. Đây cũng là lúc người dân vùng cao đến chợ với lỉnh kỉnh những bao lớn, bao nhỏ, thồ lớn, thồ bé toàn là rau và măng. Hạ thồ xuống đất, trải bạt ra là đã có khách đến mua. Các cô, các mẹ chạy vội từ chiếc xe khách tuyến Lào Cai - Bắc Hà, chưa dừng chân đã đặt lời: "Rau cải này anh bán bao nhiêu một bó?".

  Chợ càng về xế trưa, càng đông đúc. Những đường lớn, đường nhỏ, xe tải, xe ca, ngựa thồ, xe cải tiến tất cả đều đổ về đây. Rực rỡ sắc màu vùng cao, đẹp như vuông thổ cẩm. Những tán ô xanh, đỏ, tím, vàng cứ dập dìu che nắng. Tất cả đã làm nên một sắc thái của chợ phiên vùng cao.

Một dòng chảy màu sắc của hai mươi mốt làng bản cùng hội tụ về đây.

Khí hậu đã sản sinh ra các loại rau và quả mà chỉ Bắc Hà mới có. Những rau và quả lớn dần theo thời gian và trải qua kinh nghiệm đã nâng dần thành thương hiệu, nâng dần thành đặc sản. Nói đến Bắc Hà là nói đến su su, cải mèo, dưa chuột, mận tam hoa, rượu Bản Phố.

Ở nơi đây có ngựa thồ, có gió và nắng, có tiếng cười lặn trong sương, có cổng trời mây bay lãng đãng và phong phú sắc màu của rau, quả. Nó thuần khiết như nước suối từ trong bụng núi đổ ra. Sắc màu của thực vật hòa vào sắc màu của thổ cẩm, của những chiếc ô che…
Đỗ Văn Dinh

Bình luận

ZALO