Thứ 3, 26/03/2019, 17:52 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Xuất khẩu vũ khí của Mỹ giảm, vì sao?

12/11/2016 - 14:40

Biên phòng - Cơ quan hợp tác an ninh quốc phòng Mỹ (DSCA) mới đây cho biết báo cáo doanh thu từ các thương vụ bán vũ khí cho nước ngoài của Mỹ trong tài khóa 2016 đạt 33,6 tỷ USD. Con số này thấp hơn nhiều so với mức kỷ lục 46,6 tỷ USD của tài khóa 2015. Tuy nhiên, DSCA tuyên bố đây không phải là thước đo chính xác để đánh giá “chất lượng” xuất khẩu quốc phòng của Mỹ.

126wzvtxyb-55487_c5117919-82e4-62c5-74a3-49f2bc5d73b7@yahoo.com_airforce02306737
Máy bay chiến đấu F-35 Lightning II của Không quân Mỹ tại căn cứ không quân Eglin. Ảnh: AP

Các thương vụ thực hiện trong năm 2016 gồm hợp đồng bán đạn dược cho Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UEA) trị giá 785 triệu USD được công bố hồi tháng 7, hợp đồng bán các tên lửa không đối không AIM-120D cho Australia và hợp đồng bán các xe tăng M1A2S và xe quân sự M88Al/A2 cho Saudi Arabia.

Theo Giám đốc DSCA Joseph Rixey, mức sụt giảm 13 tỉ USD không thể đánh giá là sự thất bại của DSCA, bởi các thương vụ vũ khí chủ yếu dựa vào chính sách đối ngoại của chính quyền. Đô đốc Rixey cho rằng sự sụt giảm này có liên quan tới cuộc chiến chống “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tự xưng. Các quan chức Mỹ trước đó là lường trước được việc doanh thu xuất khẩu vũ khí sẽ giảm. Ông Rixey cũng nhấn mạnh tổng doanh thu xuất khẩu vũ khí năm 2016 có thể vượt mức của năm 2015 nếu các thương vụ bán máy bay chiến đấu F-35 cho Kuwait, Qatar và Bahrain được tiến hành trong năm nay.

Trong khi đó, báo chí Nga khẳng định chính sách xuất khẩu quốc phòng của Mỹ đang làm hại nước này. Theo thông tấn Nga, điều kiện khắt khe khi xuất khẩu cùng những ràng buộc chính trị Mỹ đặt ra đang là rào cản lớn nhất đối với các khách hàng muốn tiếp cận vũ khí Mỹ. Ngoài ra, việc mở rộng chuyển giao công nghệ của Mỹ đã khiến ngành công nghiệp quốc phòng nước này có nguy cơ bị các nước khác “vượt mặt”, là những nước đã sở hữu các bí mật quốc phòng mà không mất chi phí nghiên cứu và phát triển.

Theo một báo cáo phân tích về ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ công bố hồi tháng 5 năm nay, các nhà thầu quân sự Mỹ sẽ bị các đối thủ đến từ Israel, Hàn Quốc và Brazil qua mặt trong những năm tới, đánh dấu sự chấm hết sự thống trị của Mỹ và các nước phương Tây trên thị trường vũ khí toàn cầu. Bản báo cáo này mang tên “Động lực hiện đại hóa quân sự quốc tế năm 2016”, do các tác giả Daniel Yoon và Doug Berenson thuộc Tập đoàn tư vấn quốc phòng Avascent thực hiện, cho rằng việc Mỹ mở rộng xuất khẩu vũ khí đặt ra mối đe dọa đối với thị trường, khi các quốc gia mua vũ khí đánh cắp công nghệ sản xuất vũ khí mà không mất tiền nghiên cứu và phát triển.

Tình trạng này diễn ra khi ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ đã chuyển trọng tâm xuất khẩu vũ khí như một cách để đền bù việc giảm quy mô cỗ máy chiến tranh của Mỹ sau khi rút quân khỏi Iraq và Afghanistan. Theo báo cáo trên, trong năm 2010, chỉ 17% thiết bị quân sự được sản xuất tại Mỹ đã được xuất khẩu, trong khi năm 2015 con số này đã tăng vọt lên 34%.

Ngoài ra, một yếu tố nữa cần được xem xét là tính hiệu quả của vũ khí Mỹ. Những loại vũ khí như Tow, M1, Patriot hay F-35 thời gian qua liên tục gặp sự cố từ chiến trường đến đường băng. Mới nhất là chương trình phát triển F-35, một dự án đắt nhất trong lịch sử quân sự Mỹ, cũng đang gặp phải vô số vấn đề, trong đó có hạn chế về kỹ thuật. Máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm của Lực lượng thủy quân lục chiến Mỹ đã được ghi nhận F-35B đã xảy ra sự cố bốc cháy trong không khí, khiến phi công phải hạ cánh khẩn cấp.

Theo điều tra ban đầu, nguồn lửa có thể bắt nguồn từ một trong những khoang vũ khí bên trong của máy bay này. Đây là lần thứ 3 liên tiếp xảy ra sự cố bốc cháy đối với loại máy bay thế hệ thứ 5 gây tranh cãi nhất của Mỹ. Ước tính những thiệt hại của nó có thể lên đến ít nhất 2 triệu USD.

Tình hình càng trầm trọng hơn khi cách tiếp cận của chính quyền Tổng thống Barack Obama trong việc bán vũ khí, trong đó có việc thường gây rắc rối cho những yêu cầu đền bù, khiến các ngành công nghiệp vũ khí non trẻ dễ dàng “học lỏm” chuyên môn kĩ thuật của nhà các nhà cung cấp hơn. Báo cáo khẳng định Israel có thể sớm trở thành nhà cung cấp hàng đầu thế giới về công nghệ radar, tên lửa và máy bay không người lái. Thực tế, các máy bay không người lái của Israel đang cạnh tranh với vũ khí Mỹ.

ea9flwq7iy-55487_a24fe8c4-246d-793c-c491-6494d7790ff2@yahoo.com_image.adapt.990.high.Figure_4_Top_arms_exporters_2010_14_NB_High_Res.1426783963962
Biểu đồ Top 10 nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới giai đoạn 2010-2014. Ảnh: SIPRI

Trong khi đó, Hàn Quốc đang cố gắng gây dấu ấn trên thị trường vũ khí toàn cầu bằng việc phát triển máy bay chiến đấu nội địa và thiết kế cho máy bay T-50 thế hệ tiếp theo. Ngoài ra, Hàn Quốc còn xuất sắc trong hoạt động đóng tàu khu trục, khinh hạm, xe tấn công đổ bộ và tàu ngầm tấn công. Ngược lại, Brazil đã để mắt tới việc chiếm hữu công nghệ thấp hơn trên thị trường vũ khí, với việc hưởng mức giá ưu đãi đối với máy bay tấn công hạng nhẹ nhờ vào sự hợp tác với Saad để sản xuất máy bay Gripen.

Ngoài việc tăng trưởng nhanh chóng về chuyên môn sản xuất vũ khí tại Israel, Hàn Quốc và Brazil, Mỹ còn đang phải cạnh tranh với các hãng xuất khẩu vũ khí hàng đầu khác, trong đó có Pháp, Nga và Trung Quốc. Giới phân tích cũng cho rằng tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ sẽ sớm bị mất thị phần vào tay các quốc gia khác như Nhật Bản và Ấn Độ.

Ưu thế quân sự của Mỹ được cho là đang bị đe dọa bởi việc gia tăng xuất khẩu công nghệ quốc phòng trên khắp thế giới. Điều này khiến một số chuyên gia phân tích lo ngại về tương lai ngành công nghiệp vũ khí Mỹ, cũng như sự an toàn và an ninh của cường quốc quân sự lớn nhất thế giới này.

Như Lan

Liên kết hữu ích