Thứ 5, 19/09/2019, 02:56 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Xòe Thái làm nghiêng ngả núi rừng, mê hồn du khách

06/04/2016 - 7:58

Biên phòng - Xòe là loại hình nghệ thuật dân gian gắn liền với các hoạt động văn hóa, tâm linh, tín ngưỡng của người Thái ở vùng Tây Bắc nói chung và Lai Châu nói riêng, xòe có trong các lễ hội, đám cưới, lễ mừng nhà mới... của các thôn, bản. Đặc biệt, xòe không thể thiếu được trong những ngày xuân ở những bản của người Thái.

9mes_21b
Rạng rỡ trong điệu xòe vòng ngày xuân. Ảnh: Nhật Minh

Khởi thủy của xòe là những điệu múa của trai bản, gái mường và nó trở nên hưng thịnh ở vùng đồng bào Thái dưới thời cai trị của vua Thái Đèo Văn Ân. Ngày nay, người Thái tổ chức xòe chiêng vào dịp đầu xuân năm mới để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản mường yên vui, người người khỏe mạnh.

Theo các nghệ nhân am hiểu văn hóa dân gian của người Thái chia sẻ, các bậc thần linh cũng như tổ tiên của người Thái đều sinh sống ở Mường Then tức là "trên trời", vì vậy, trước khi tổ chức hội xòe, người dân trong bản bao giờ cũng phải tiến hành dựng cây nêu, sau đó hát mời Then, tức là mời ông trời và tổ tiên về chung vui với hội xòe.

"Không xòe cây ngô không ra bắp, không xòe cây lúa không trổ bông, không xòe trai gái không thành đôi...", chẳng biết câu ca ấy có tự bao giờ nhưng nó vẫn được lưu truyền qua những lời ca, điệu múa từ đời này qua đời khác. Có lẽ, chính vì điều này mà mỗi khi nghe thấy tiếng chiêng, tiếng trống và nhịp đàn tính tẩu là khắp các bản trên mường dưới, các chàng trai trong bộ trang phục truyền thống, các cô gái với bộ váy áo cóm ôm sát vòng eo, để lộ những đường cong trời phú, lại nô nức kéo nhau về vui hội.

Có một điều đặc biệt ở đây là, phải chăng xòe đã ăn sâu và trở thành mạch nguồn tuôn chảy vô tận, vì vậy mà người Thái sinh ra, dù không học nhưng ai cũng biết xòe. Mỗi khi nghe thấy nhịp trống, chiêng, quả nhạc, thanh la hay nhịp đàn tính tẩu cất lên, thì bất kỳ trẻ già, trai gái, người Mông, Dao, Hà Nhì... đều có thể tay nắm chặt tay hòa chung vòng xòe theo nhịp tiến, lùi. Lớp xòe trong, vòng xòe ngoài lấp lánh với ánh cúc bạc áo cóm và sợi dây xà tích căng đầy nhựa sống, cùng những nụ cười tươi rói, giòn tan như vẫy gọi xuân về, nhưng vẫn nhịp nhàng, uyển chuyển quanh đống lửa bập bùng. Nhìn từ xa như đóa hoa ban khổng lồ đang vươn mình khoe sắc.

Đến với hội xòe ngày xuân, du khách sẽ được tận mắt chứng kiến 36 điệu xòe cổ của người Thái. Trong đó, có những điệu xòe nổi tiếng làm nghiêng ngả núi rừng và mê hồn bao du khách như: Xòe nón, xòe quạt, xòe vòng, xòe khăn... kèm theo đó là những món ẩm thực truyền thống như: Rêu đá, cá bống vùi tro, cơm lam, xôi nếp nương... nhưng đặc biệt hơn cả là những ché rượu cần, những vò rượu ngô với vị bùi và thơm nức đem đến cho du khách cảm giác như được trở về với miền cổ tích đầy sự quyến rũ và thi vị.

Với người Thái, xòe chính là sợi dây gắn kết cộng đồng và xua tan những bất hòa, mâu thuẫn trong cuộc sống, đồng thời, xòe đã trở thành biểu tượng văn hóa không chỉ của riêng người Thái, mà còn của cả cộng đồng các dân tộc Tây Bắc. Đặc biệt, giờ đây, xòe đã trở thành điểm nhấn thu hút khách du lịch đến tham quan, thưởng thức, trải nghiệm và khám phá những điều mới lạ, bí ẩn. Chính từ những điều đặc biệt ấy nên hiện nay, nhiều bản người Thái ở Lai Châu có tới 3 đội văn nghệ dành cho các lứa tuổi khác nhau như: Đội văn nghệ thiếu niên, đội văn nghệ phụ nữ và đội văn nghệ người cao tuổi.

Nếu như, trước những năm giải phóng Điện Biên Phủ (1954), xòe đã theo chân người Pháp đến với Pa-ri biểu diễn và làm mê hoặc người phương Tây, thì ngày nay, xòe trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, là ngày hội lớn mỗi dịp Tết đến, xuân về của các thôn, bản người Thái ở Lai Châu nói riêng và các dân tộc Tây Bắc nói chung.

Nhật Minh