Thứ 3, 22/10/2019, 07:58 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

"Vương quốc quýt" trên dãy Thất Sơn

12/10/2015 - 15:56

Biên phòng - Trả lời câu hỏi của chúng tôi, vì sao, ở vùng châu thổ An Giang đồng đất phì nhiêu, cò bay mỏi cánh, mà phải tìm đến tận dãy Thất Sơn ở vùng biên giới khô cằn sỏi đá để trồng quýt, anh Ba Chí, nhà ở ấp Rau Tần, xã An Hảo, huyện Tịnh Biên cười hiền khô: "Chất đất trên núi Cấm đặc biệt hợp với cây quýt đường. Vấn đề quan trọng là làm thế nào chinh phục được lớp đá sỏi phía trên để lộ ra những lớp đất đã "ngủ quên" hàng triệu năm bên dưới bắt cây quýt "đẻ ra vàng"…".

ndvr_13a-1.JPG
Thu hoạch quýt trên núi Cấm. Ảnh: Nguyễn Long
 
"Giấc mộng quýt" giữa vùng biên

Từ trung tâm huyện biên giới Tịnh Biên đến núi Cấm nếu tính theo đường chim bay thì không xa lắm, nhưng muốn đến được vườn quýt của anh Ba Chí, chúng tôi phải "bở hơi tai" vượt qua nhiều khúc ghềnh và leo qua những triền đá vòng quanh ngọn núi có độ cao hơn 700 mét, được xem là vị trí cao nhất của dãy Thất Sơn. Đi được nửa đường, chúng tôi đã thấy "vương quốc quýt" trải dài từ lưng chừng núi thấp thoáng giữa màu xanh ngút ngát.

Trên hành trình đến những vườn quýt trên núi Cấm, ấn tượng nhất đối với chúng tôi là đá. Giữa bốn bề chồng chất đá và đá, trong không khí tĩnh lặng, thâm nghiêm của chốn núi thiêng, anh Ba Chí vừa vồn vã chào hỏi, vừa tranh thủ giới thiệu về cái nghề khác người của mình là trồng cây trên… đá.

Theo lời anh Ba Chí, cách đây hơn chục năm, khi bắt tay vào trồng quýt trên mảnh rẫy cheo leo bên sườn núi Cấm, chẳng mấy ai ở vùng An Hảo này tin anh sẽ làm được "một cái gì đó", đơn giản vì bề mặt trên ngọn núi chỉ toàn là đá sỏi. Quan sát những sườn núi đã được phủ xanh bởi rừng quýt của anh Ba Chí, chúng tôi không khỏi thán phục khi hình dung ra cảnh con người lật bẩy từng hòn đá, dọn sạch sỏi, xếp thành hàng, thành khối, rồi lại phát đốt cỏ tranh, cây dại để giành lấy từng vuông đất thịt để trồng quýt.

Nói về hành trình biến sỏi đá thành những trái quýt tươi mọng, ngọt lịm, anh Ba Chí cho biết, khi mới bắt đầu, ngay cả bản thân anh rất "run" vì trước đây đã có nhiều hộ dân người dân tộc Khmer vào đây khai hoang, nhưng rốt cuộc phải "ngả mũ tạm biệt" vì không thắng nổi sự khắc nghiệt của môi trường núi đá. Ngay sau khi nhận đất, việc đầu tiên của anh là lấy mẫu đất trong các hốc đá nhờ các chủ nhà vườn chuyên trồng giống quýt đường xác định xem có hợp với giống cây này không.

Sau khi có được lời khuyên hữu ích, anh mới bắt tay vào việc cạy đá, xếp thành từng bức tường rào bao quanh những diện tích đất vừa được khai quang rồi phát, đốt, đào hố, đem đất từ các khe suối về, "bồi bổ" thêm bằng chất mùn tích tụ trên các hốc đá trước khi xuống giống… "Một thời gian dài thắc thỏm, chân tay sứt sát cũng không ngại, chỉ sợ quýt sống không nổi. Nhưng ngay đợt "ra quân" đầu tiên, 500 cây quýt ban đầu được anh mua từ miệt Cái Mơn, Bến Tre đưa về trồng đã phát triển, xanh tốt không ngờ.

Thì ra, không khí thâm u cùng với nhiệt độ mát mẻ lúc nào cũng được duy trì ở mức 25-28 độ C, cùng với nguồn nước tươi mát róc rách ruốt ngày trên những khe đá trên núi Cấm rất hợp với giống quýt đường. Và thế là đất đã không phụ mồ hôi của người. Cả rẫy quýt càng lớn càng xanh mơn mởn…" - anh Ba Chí nhớ lại rồi khoe với chúng tôi, hiện vườn quýt hơn 1.500 cây của anh trên núi Cấm cho thu hoạch khoảng 11-12 tấn quả/vụ. Sau khi trừ chi phí, tính ra, mỗi năm, "ngân sách" nhà anh lại được "bổ sung" từ 200 - 250 triệu đồng.

Hành trình trở thành đặc sản

Không chỉ có anh Ba Chí, trên núi Cấm hiện có hàng chục ông chủ của các rẫy quýt rộng lớn, tạo thành một "vương quốc" của loài đặc sản được xếp vào hàng quý hiếm, mà tiêu biểu nhất là ông Trần Văn Danh (ấp Vồ Đầu), Nguyễn Văn Lường, Trương Văn Tùng (ấp Rau Tần)… Trao đổi với chúng tôi về nghề trồng quýt trên núi Cấm, ông Trần Văn Danh cho biết, cái khó của cây quýt đường là rất dễ bị nhiễm bệnh, đặc biệt là bệnh vàng lá rất khó chữa trị.

Vì vậy, nếu không nắm vững kỹ thuật và có lòng kiên trì sẽ không trồng được cây quýt đường. Bù lại, quýt đường trồng trên núi Cấm cho năng suất cao, được người tiêu dùng ưa chuộng về chất lượng nên thị trường tiêu thụ rộng, giá thành cao và ổn định.

"Để có được những trái quýt đường thơm ngon, người trồng phải chăm sóc tỉ mỉ, áp dụng theo đúng quy trình tổng hợp từ khâu chọn giống, chăm sóc đến phòng ngừa bệnh. Quá trình cải tạo đất, lựa chọn giống, rồi chăm sóc những cây quýt trên những triền đá không dễ chút nào.  Nó đòi hỏi nhiều đêm thao thức tính toán, những lần cả quyết liều mình, làm sao để bắt đá "đẻ ra vàng"…" - ông Danh chia sẻ.

Dẫn chúng tôi đi thăm rẫy quýt đang cho trái sai lúc lỉu, ông Danh cho biết, vụ này thời tiết không thuận lợi, nhưng nhờ kinh nghiệm và tận dụng tốt tiến bộ khoa học-kỹ thuật, nên 12 công rẫy trồng quýt của gia đình vẫn đạt chất lượng và sản lượng, ước tính khoảng 25-27 tấn quả. "Quýt đường trồng ở vùng núi Cấm được các thương lái từ TP Hồ Chí Minh, các tỉnh miền Tây đến mua tại rẫy, chín đến đâu bán hết đến đó.

Hiện, với mức giá trên dưới 25 ngàn đồng mỗi ký, gia đình tôi có thu nhập khá cao, trong khi nếu trồng các loại cây ăn quả khác có mơ cũng không được. Cũng vì quýt đường trồng trên núi Cấm được khách hàng rất ưa chuộng, đặc biệt là đồng bào Khmer trên địa bàn cũng như bên Cam-pu-chia thường lấy loại trái cây đặc sản này làm lễ vật trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây nên quýt thu hoạch được thường không đủ bán. Nhờ cây quýt mà các gia đình tự nguyện "chôn chân" nơi góc núi đá hoang trên dãy Thất Sơn cải thiện cuộc sống rất tốt" - ông Danh tâm sự.

Cũng theo ông Danh, nói thì dễ nghe vậy, nhưng để có được những quả quýt đường "ngọt giọng", căng mọng, các chủ rẫy phải chịu rất nhiều áp lực công việc. Hằng đêm, họ phải đốt đèn dầm sương ra rẫy soi từng hốc xem cây phát triển ra sao.

Rồi nữa, hằng ngày, ngoài phân bón, tưới tiêu, phải "nuôi" thêm lao động thường xuyên, đến mùa thì lo thuê người thu hái quả. Không "ngại" nỗi lo đầu ra cho sản phẩm làm ra, những người trồng quýt trên núi Cấm rất mong có sự quan tâm, hỗ trợ, đầu tư vốn của các ngành chức năng cũng như chính quyền địa phương để tạo ra một mặt hàng đặc sản có giá trị bền vững.
Nguyễn Long