Thứ 7, 21/09/2019, 20:08 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Với Ankara, không hẳn đã trắng tay

30/07/2017 - 17:37

Biên phòng - Mặc dù không đạt được đột phá nào, song chuyến thăm vùng Vịnh vừa qua của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nhằm tìm kiếm thỏa thuận xoa dịu bất đồng giữa đồng minh Qatar và các nước Arab láng giềng được chính ông đánh giá là “hiệu quả và thành công”.

krgtbmiysj-65087_20273950772064608384_Anh_1_bai_chinh_quoc_te_ANBG_31
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ (trái) và Quốc vương Saudi Arabia trong cuộc hội đàm ngày 23-7. Ảnh: Reuters

Phát biểu trước Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ sau khi kết thúc chuyến thăm Saudi Arabia, Kuwait và Qatar, Tổng thống Erdogan cho biết mọi đầu mối liên lạc mà phái đoàn của ông tiếp xúc trong chuyến thăm 3 nước vùng Vịnh từ 23 đến 24-7 là thực sự hữu ích và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục nỗ lực vì sự ổn định và hòa bình trong khu vực với quyết tâm cao.

Ông Erdogan là quan chức cấp cao mới nhất công du vùng Vịnh nhằm tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất tại đây kể từ khi Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) được thành lập năm 1981. Trước đó, ngoại trưởng các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là Mỹ, Anh, Pháp, Đức cũng đã tới khu vực này trong tuần gần đây. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu căng thẳng sẽ sớm được hạ nhiệt.

Chuyến thăm của ông Erdogan được dư luận theo dõi sát sao bởi Ankara là đồng minh đáng tin cậy của Qatar trong cuộc tranh cãi ngoại giao hiện nay với 4 nước láng giềng Arab. Tổng thống Erdogan phải đối mặt với thách thức khó khăn hơn trong việc tạo một bước đột phá so với các lãnh đạo NATO, một phần do mối quan hệ nồng ấm giữa Ankara và Doha những năm gần đây. Bên cạnh đó, quan hệ thương mại giữa Thổ Nhĩ Kỳ và các nước đang tẩy chay Qatar khá gần gũi nên động thái hỗ trợ Doha của Tổng thống Erdogan đặt ra dấu hỏi lớn.

Chỉ ít ngày sau khi nổ ra cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã lên tiếng chỉ trích các đòi hỏi do phía Saudi Arabia, Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain và Ai Cập đưa ra đối với Doha. Thậm chí, Ankara còn thông qua một đạo luật điều binh sĩ tới căn cứ quân sự Thổ Nhĩ Kỳ tại Qatar như một dấu hiệu khẳng định sẽ sát cánh bên Qatar trong mọi hoàn cảnh. Duy trì sự hiện diện quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ tại Qatar cũng chính là một mục tiêu quan trọng trong chuyến công du của ông Erdogan.

Trước khi đến Qatar, ông Erdogan đã thăm Saudi Arabia và Kuwait. Ngoại trưởng UAE nhận định chuyến thăm của nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ chẳng mang lại điều gì mới mẻ, và theo ông, tốt hơn hết Thổ Nhĩ Kỳ nên giữ vị trí trung lập trong cuộc khủng hoảng hiện nay.

Trong cuộc khủng hoảng vùng Vịnh, Liên minh các nước Arab do Saudi Arabia dẫn đầu đã đưa ra nhiều yêu sách, trong đó có việc Thổ Nhĩ Kỳ phải đóng cửa căn cứ tại Qatar. Doha và Ankara đã kịch liệt phản đối yêu cầu này, gọi đây là hành vi “xâm phạm chủ quyền”. Đối với ông Erdogan, sự tồn tại của chế độ Qatar cũng như thể diện của Quốc vương Tamin bin Hamad al-Thani - người ủng hộ ông Erdogan mạnh mẽ nhất trong cuộc đảo chính bất thành cách đây 1 năm - là hết sức quan trọng. Đó cũng là một trong những lý do vì sao Ankara cương quyết mở rộng quan hệ đối tác quân sự chiến lược với Qatar. Số binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ đóng tại “tổng hành dinh sư đoàn chiến thuật chung” ở Doha hiện lên tới 300 người.

Theo các nguồn tin từ Ankara, quy mô lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ tại Qatar vào năm 2018 sẽ được nâng lên tương đương một lữ đoàn với khoảng 3.000 người, bằng 1/3 số quân Qatar trực chiến. Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có một quân cảng và một đường băng để triển khai các máy bay không người lái, và tiến tới phục vụ cả các máy bay quân sự. Nhiều khả năng tới cuối năm 2018, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ triển khai lực lượng hải quân tuần tra tại vùng Vịnh, và các máy bay không người lái và các máy bay có trang bị hệ thống giám sát và cảnh báo sớm của nước này sẽ hoạt động tại không phận của Qatar và khu vực. 

ule1xd7j98-65087_711776682650952239_Anh_2_bai_chinh_quoc_te_ANBG_31
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ (giữa) gặp mặt Quốc vương Qatar ngày 24-7. Ảnh: Reuters

Theo giới phân tích quân sự, những hoạt động triển khai sắp tới tại Qatar nhiều khả năng sẽ khiến quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và UAE trở nên căng thẳng và nhiều tính cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, chừng nào Ankara vẫn phân định rạch ròi mối quan hệ của họ với GCC, nhất là với Saudi Arabia, thì một cuộc tranh cãi chính trị với UAE vẫn có thể nằm trong vòng kiểm soát.

Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy và tăng cường sức mạnh quân sự trong khu vực để thay thế chính sách ngoại giao dân sự và xây dựng liên minh. Lực lượng hải quân dần đóng vai trò trọng yếu hơn các lực lượng bộ binh và không quân. Chính sách ngoại giao phô trương sức mạnh quân sự cũng tác động đáng kể tới tình hình trong nước, nhất là trong việc sửa chữa mối quan hệ quân-dân sự đã bị hủy hoại nghiêm trọng sau cuộc đảo chính bất thành hồi tháng 7-2016, và trở thành nhân tố kéo hai lực lượng này xích lại gần nhau. Với một xã hội nhiều mâu thuẫn như Thổ Nhĩ Kỳ, việc dùng chính sách cứng rắn trong các mối quan hệ quốc tế để kéo hai lực lượng này lại gần nhau rất được hoan nghênh.

Trung Nguyên