Thứ 4, 19/12/2018, 22:32 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khu vực

18/01/2017 - 5:27

Biên phòng - Đến thời điểm này, quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Quốc đã, đang phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu với tổng kim ngạch thương mại song phương năm 2016 ước đạt 70,6 tỷ USD. Trung Quốc đang là thị trường trọng điểm của Việt Nam về xuất khẩu, còn trên phương diện tổng thể, Trung Quốc cũng là một trong những đối tác thương mại lớn nhất. Kim ngạch thương mại hai chiều luôn có những đột biến - nhiều lần vượt các cam kết của lãnh đạo cấp cao hai nước.

f8us_5b
Xe chở nông sản xuất khẩu chờ thông quan tại cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn). Ảnh: CTV

Đối tác thương mại hàng đầu khu vực

Theo Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh, thương mại song phương giữa Việt Nam - Trung Quốc đang có những bước tiến triển thuận lợi khi hai nước cùng thực hiện đường lối đổi mới kinh tế và hội nhập quốc tế trong nhiều năm qua. Với nhiều điểm tương đồng về văn hóa, phong tục tập quán cũng như vị trí địa lý thuận lợi, Trung Quốc vẫn luôn là một thị trường lớn, đầy tiềm năng.

Đánh giá trên được ghi nhận qua kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc trong năm 2016 tăng mạnh với sự hiện diện của 40 loại mặt hàng, đạt 21,8 tỷ USD, tăng 26,3% so với năm 2015. Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất của nước ta với kim ngạch đạt 49,8 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm 2015.

Trong bối cảnh nhập khẩu của Trung Quốc từ khối ASEAN giảm tới 8,8%, việc  duy trì mức tăng trưởng cao kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam đã đưa nước ta vươn lên là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN. Qua đó, chúng ta đã giảm được mức nhập siêu từ 32,4 tỷ USD năm 2015 xuống còn 28 tỷ USD năm 2016.

Tiến sĩ Lê Quốc Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công thương) cho biết, để đạt được những con số ấn tượng trên, hai bên đã sử dụng hiệu quả cơ chế Ủy ban hợp tác kinh tế - thương mại, quy hoạch phát triển 5 năm hợp tác kinh tế - thương mại Việt - Trung và khẩn trương sửa đổi Hiệp định thương mại biên giới, thực hiện thương mại song phương phát triển cân bằng, vững chắc và bền vững. Đặc biệt, thương mại qua biên giới ngày càng phát triển mạnh mẽ (chiếm tỷ trọng trên 30% tổng kim ngạch thương mại Việt - Trung), nhờ các cơ chế, chính sách tăng cường hợp tác, khuyến khích thương mại biên mậu.

Nhằm phát huy lợi thế và hạn chế những tác động bất lợi của việc giao thương qua biên giới, góp phần vào việc cân bằng cán cân thương mại giữa hai nước, hàng loạt giải pháp tích cực đang được triển khai. Đáng chú ý là chủ trương đẩy mạnh buôn bán những mặt hàng lớn, trong đó Trung Quốc cung cấp các sản phẩm cơ điện, nguyên phụ liệu dệt may, thiết bị trọn gói và nhập khẩu ổn định các sản phẩm Việt Nam có ưu thế như dầu thô, cao su, cà phê, nông sản, thủy sản. Cùng với đó, hai bên đã thành lập Cơ quan xúc tiến thương mại, Tổ liên ngành nghiên cứu mặt hàng mới và ký kết Hiệp định kiểm dịch động, thực vật; hình thành chuỗi đô thị - cửa khẩu, phát triển tuyến hành lang kinh tế.

Bên cạnh các cuộc gặp gỡ cấp cao giữa hai Nhà nước, những năm gần đây, doanh nghiệp hai nước đã dành sự quan tâm đáng kể cho việc tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại thị trường của nhau bằng việc tổ chức nhiều đoàn tham gia các hội chợ, triển lãm, thương mại, hội thảo và xúc tiến đầu tư, thương mại. Trong những năm qua, 7 tỉnh biên giới Việt Nam là Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Ðiện Biên và 2 tỉnh biên giới Trung Quốc là Quảng Tây và Vân Nam đã chủ động hợp tác phát triển kinh tế. Cụ thể là việc hình thành các khu thương mại, chợ cửa khẩu, khu kinh tế mở, và chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng biên giới như kết nối hệ thống đường sắt, đường bộ, đường không, hệ thống điện, nước…

Với những điều kiện thuận lợi đó, kim ngạch thương mại biên giới Việt - Trung những năm gần đây tăng mạnh, từ 16,27 tỷ USD năm 2013 lên gần 30 tỷ USD năm 2016. Hiện thị trường Trung Quốc chiếm tỷ trọng khá lớn trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam, như các mặt hàng sắn (90%), gạo (40%), cao su (50%)… Hoạt động thương mại biên giới với thị trường Trung Quốc đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư và cải thiện đời sống nhân dân trên những địa bàn biên giới trọng yếu.

7snt_5a
Phương tiện chở hàng nông sản xuất khẩu qua cửa khẩu Bắc Phóng Sinh (Quảng Ninh). Ảnh: CTV

Đưa kim ngạch thương mại song phương lên 100 tỷ USD trong năm 2017

Trong các cuộc gặp giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, phía Trung Quốc đã khẳng định không theo đuổi xuất siêu sang Việt Nam, sẵn sàng thúc đẩy cán cân thương mại song phương phát triển cân bằng, bền vững, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương hai nước đạt 100 tỷ USD trong năm nay. Tuy nhiên, mục tiêu trên đang gặp nhiều trở ngại khi thương mại Việt - Trung hiện chủ yếu theo đường tiểu ngạch. Một thực tế là những mặt hàng được xem có thế mạnh của Việt Nam hiện vẫn chỉ dừng lại ở những địa phương sát biên giới hai nước và giá trị mang lại cũng chưa cao. Tổng thể hàng Việt vẫn vắng bóng tại thị trường Trung Quốc, một thị trường đông dân nhất thế giới.

Vướng mắc lớn nhất là cơ chế, chính sách quản lý thương mại biên giới của hai nước còn có nhiều điểm khác biệt. Trong khi các địa phương Trung Quốc giáp biên giới với Việt Nam được nhập khẩu theo đường tiểu ngạch để đáp ứng nhu cầu của nhân dân địa phương. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng Trung ương của Trung Quốc thường xuyên kiểm tra hoặc đưa ra các yêu cầu đối với hàng nhập khẩu qua đường tiểu ngạch như liên tục điều tiết hàng xuất khẩu và hàng tạm nhập tái xuất của Việt Nam qua các lối mở, điểm thông quan qua các mốc mới; chuyển tải hàng hóa theo hình thức chợ biên giới. Những đợt kiểm tra, giám sát và các yêu cầu mới đưa ra thường gây gián đoạn, khó khăn cho hàng Việt Nam xuất sang Trung Quốc, có đợt gián đoạn dài ngày gây ách tắc nhiều hàng hóa và tổn thất cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Xin đơn cử, mỗi năm Việt Nam xuất sang Trung Quốc 200 nghìn tấn dưa hấu, 600 nghìn tấn thanh long, 200 nghìn tấn vải thiều, nhưng phía Trung Quốc chỉ nhận hàng hoa quả qua cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn). Vào vụ thu hoạch cao điểm, phía Việt Nam mỗi ngày có 1.000-1.500 xe chờ thông quan, trong khi bến bãi phía Trung Quốc mỗi ngày chỉ thu mua được 250-350 xe, khiến hàng hóa bị ùn ứ tại cửa khẩu này.

Để giải quyết được những vướng mắc trên, góp phần hoàn thành mục tiêu đạt 100 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương Việt - Trung trong năm nay, ngoài nỗ lực của các doanh nghiệp, rất cần sự quyết tâm của Chính phủ hai nước. Trước mắt là tiếp tục tìm kiếm các biện pháp hợp tác thúc đẩy tiện lợi hóa thông quan, tăng cường xây dựng và quản lý cơ sở hạ tầng, nâng cao mức độ hợp tác cửa khẩu biên giới giữa hai nước, đồng thời đi sâu hợp tác hải quan, phòng chống các hành vi buôn lậu qua biên giới. Về lâu dài, chúng ta cần có chính sách phù hợp để hạn chế dần xuất tiểu ngạch và tăng cường xuất chính ngạch. Hình thức xuất tiểu ngạch không chỉ rất rủi ro, mà còn khiến chất lượng hàng hóa Việt Nam không có động lực để cải thiện, từ đó năng lực cạnh tranh của nhiều hàng hóa xuất khẩu không được nâng cao.

Bồi đắp mối quan hệ Việt Nam - Trung Quốc phát triển lành mạnh, ổn định, một con đường hữu ích và không thể thiếu là tạo ra một mối quan hệ kinh tế - thương mại gắn kết, cùng phát triển và cùng có lợi cho cả hai nước. Chính phủ và doanh nghiệp hai nước đang đứng trước yêu cầu ngày càng lớn phải nắm bắt cho được những cơ hội hợp tác.

H.L