Thứ 5, 23/05/2019, 23:55 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ Qatar trong cuộc khủng hoảng vùng Vịnh?

14/06/2017 - 21:31

Biên phòng - Ngày 9-6, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ký ban hành thông qua dự luật cho phép quân đội nước này hiện diện tại Qatar. Như vậy, Thổ Nhĩ Kỳ đã hoàn toàn lựa chọn chỗ đứng cho mình trong cuộc khủng hoảng Qatar. Thế nhưng, không phải ngẫu nhiên Thổ Nhĩ Kỳ lao mình vào chỗ khó.

w8nhftk5s2-63233_873758632149629449_anh_nvsk
Quốc vương Qatar al-Thani (bên trái) và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Ảnh: middleeastmonitor.com

Sẵn sàng ủng hộ từ quân sự tới lương thực

Thổ Nhĩ Kỳ là một nước nằm trên cả lục địa Âu-Á phần lãnh thổ chính tại bán đảo Anatolia phía Tây Nam châu Á, một phần nhỏ diện tích ở vùng Balkan phía Đông Nam châu Âu. Thổ Nhĩ Kỳ có chung biên giới với Bulgaria ở phía tây bắc; Hy Lạp phía tây; Gruzia, Armenia và phần Nikhichevan của Azerbaijan ở phía đông bắc; Iran phía đông; Iraq và Syria ở phía đông nam. Ngoài ra, nước này còn có biên giới với Biển Đen ở phía bắc; Biển Aegae và Biển Marmara ở phía tây; Địa Trung Hải phía nam.

Dù không chung đường biên giới với Qatar, song Thổ Nhĩ Kỳ khá sốt sắng khi thông qua dự luật cho phép quân đội nước này hiện diện tại Qatar khi xảy ra cuộc khủng hoảng vùng Vịnh từ ngày 5-6 vừa qua. Theo thỏa thuận đạt được với Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ được phép xây dựng căn cứ ở quốc gia này trong 10 năm, với điều khoản gia hạn thêm 5 năm. 5.000 binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hiện diện ở Qatar và tham gia hỗ trợ huấn luyện 4.000 người thuộc lực lượng tình nguyện Qatar.

Hợp tác giữa Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ được tạo dựng từ thời cha của Quốc vương hiện tại Seikh Hamad bin Khalifa al-Thani. Hai bên không chỉ thiết lập quan hệ kinh tế mà còn có sự gần gũi về quan điểm đối với Syria. Cả Thổ Nhĩ Kỳ lẫn Qatar đều không ủng hộ Tổng thống Syria Bashar al-Assad và lực lượng ly khai người Kurd. Cuối cùng, cả hai nước này đều có chung sự cạnh tranh ảnh hưởng với Saudi Arabia.

Bằng chứng về liên minh "bất thành văn" giữa Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ là việc thành lập căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ tại Qatar năm 2014. Tuy nhiên, lúc đó dự án đã không thành công. Công trình xây dựng bị đóng băng, chỉ có vài chục binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ hiện diện tại đây. Nguyên nhân là người Thổ được gọi đến Qatar khi quan hệ giữa Qatar và Saudi Arabia căng thẳng và leo thang đến mức hàng loạt nước triệu hồi Đại sứ khỏi Doha. Tuy nhiên, sau đó cuộc khủng hoảng đã được giải quyết và không còn cần đến sự ủng hộ của ông Erdogan. Nay nhu cầu đó lại nổi lên và ở quy mô lớn hơn nhiều.Ngay từ đầu, Tổng thống Erdogan đã thể hiện rằng ông sẵn sàng giúp đỡ Qatar.

Với quân số lên tới hơn 1 triệu quân, Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những nước sở hữu quân đội mạnh nhất Trung Đông. Trong khi đó, quân đội của Qatar chỉ vẻn vẹn có 12.000 người. Với sự giúp đỡ của Ankara, Qatar có thể yên tâm hơn trong trường hợp Saudi Arabia can thiệp quân sự vào nước này trong khi Mỹ “đứng yên” nhìn từ bên ngoài.

Không chỉ hỗ trợ quân sự, Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố sẽ cung cấp lương thực cho Qatar trong bối cảnh có những lo ngại về tình trạng thiếu lương thực sau khi Saudi Arabia đóng cửa đường biên giới trên đất liền duy nhất của Qatar. Hầu hết lương thực nhập khẩu của Qatar đi qua đường biên này. Theo AP, Qatar nhập khẩu tới 90% nhu cầu lương thực. Hiện cửa khẩu đất liền duy nhất của nước này với Saudi Arabia đã bị đóng, làm tê liệt vận chuyển hàng hóa nhất là tới 40% nguồn cung cấp lương thực và nguyên liệu cần thiết cho các dự án hạ tầng trị giá khoảng 200 tỷ USD liên quan đến Vòng chung kết Bóng đá thế giới 2022 (World Cup 2022).

0iqwurnk1h-63233_5271072811280202573_Anh_2
Người dân Qatar đi mua lương thực dự trữ phòng chiến tranh xảy ra. Ảnh: AFP

Theo nhà chức trách Qatar, nước này có đủ lương thực trong vòng 1 năm, sự phụ thuộc vào hàng không và đường biển sẽ làm tăng chi phí và lạm phát. Dù nguồn cung cấp lương thực của Qatar thường thông qua biên giới với Saudi Arabia đã bị đóng cửa, nhưng hàng lương thực cũng có thể được vận chuyển trực tiếp qua cảng Doha. Xuất khẩu khí đốt và dầu mỏ không bị ảnh hưởng, vì được vận chuyển qua eo biển Hormuz để tới Nhật Bản và Đông Nam Á.

Có làm phức tạp thêm tình hình?

Giới phân tích còn nhận định, việc Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân đến Qatar chỉ càng làm phức tạp thêm mâu thuẫn giữa các nước vùng Vịnh.

Trong quá khứ, những lần Thổ Nhĩ Kỳ can thiệp vào cuộc khủng hoảng của thế giới Arab cũng không hề kết thúc một cách êm ả. Thổ Nhĩ Kỳ từng suýt can thiệp để bảo vệ Vua Faisal II của Iraq trong cuộc đảo chính của Tướng Abd al-Karim Qasim vào năm 1958. Thổ Nhĩ Kỳ cũng gây ra thảm họa ở Lebanon vào năm 1958, khi đưa quân đến theo lời đề nghị của Tổng thống Camille Chamoun.

Do vậy, việc Thổ Nhĩ Kỳ một lần nữa can thiệp vào thế giới Arab có thể khiến Ankara rơi vào thế khó. Nếu xung đột xảy ra ở vùng Vịnh, liệu Thổ Nhĩ Kỳ đứng về phía Saudi Arabia hay Iran và Qatar? Ở trong nước, đối với một quốc gia vừa trải qua đảo chính bất thành như Thổ Nhĩ Kỳ, điều này tiềm ẩn nguy cơ châm ngòi cho làn sóng bất mãn mới trong nội bộ chính phủ và quân đội Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, với những nỗ lực mà Ankara đang nỗ lực theo đuổi nhằm tìm kiếm hòa bình, giải quyết xung đột giữa Qatar và các nước vùng Vịnh hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ đã không chỉ "làm nguội được những cái đầu nóng" tại Saudi Arabia, mà họ còn cho thấy dù Riyadh cố gắng nhưng không thể cô lập ngoại giao được Qatar. Điều đó có nghĩa là sẽ phải đàm phán. Và đó là thông điệp với Mỹ, nước có quan điểm dường như không kiên quyết và thậm chí hai mặt về Qatar.

Thu Uyên