Thứ 5, 27/06/2019, 00:59 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Vì sao chi phí quân sự toàn cầu tăng mạnh?

11/04/2016 - 17:05

Biên phòng - Ngày 5-4, Hãng tin AP đăng tải bài viết lý giải nguyên nhân chi phí quân sự toàn cầu tăng mạnh trong năm 2015. Báo Biên phòng xin giới thiệu để bạn đọc tham khảo.

jq5u_26b
Thành phố Ta-ít, Tây Nam Y-ê-men, bị phá hủy do các trận chiến gần đây. Ảnh: Reuters

Theo một báo cáo của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Xtốc-khôm (SIPRI) công bố ngày 5-4, chi phí quân sự toàn cầu trong năm 2015 đã đạt gần 1,7 nghìn tỷ USD, mức tăng đáng kể nhất trong vài năm trở lại đây. Nguyên nhân của sự gia tăng này chủ yếu là do các cuộc xung đột tại Trung Đông, trong đó có cuộc chiến chống tổ chức khủng bố "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tự xưng; cuộc chiến do A-rập Xê-út dẫn đầu tại Y-ê-men và những quan ngại về I-ran.

Nghiên cứu do SIPRI thực hiện cũng chỉ ra rằng, sự bành trướng của Trung Quốc ở khu vực Biển Đông; việc Nga sáp nhập bán đảo Crưm và hỗ trợ các phần tử ly khai tại U-crai-na cũng góp phần khiến chi phí quốc phòng tăng hơn so với năm 2014.

Đối với các nhà sản xuất vũ khí, những cuộc không kích liên tục nhằm vào các phần tử thánh chiến IS ở I-rắc và Xy-ri, cũng như chiến dịch do A-rập Xê-út dẫn đầu nhằm vào các phần tử nổi dậy người Si-ai ở Y-ê-men và các đồng minh của nhóm này, đồng nghĩa với hàng tỷ USD doanh thu được tăng thêm.

Là một phần trong liên minh quốc tế chống chủ nghĩa cực đoan do Mỹ dẫn đầu, A-rập Xê-út đã tiến hành một cuộc chiến tranh ở Y-ê-men từ tháng 3-2015, với mục đích hỗ trợ chính phủ được quốc tế công nhận của nước này sau khi các phần tử nổi dậy người Si-ai, còn được biết đến là nhóm Hu-thi, hoành hành tại Thủ đô Xa-na. Vương quốc Xăn-ni này coi Hu-thi là lực lượng ủy nhiệm của I-ran theo dòng Si-ai, đối thủ truyền kiếp của họ trong khu vực.

Ngoài ra, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE) cũng "đóng góp" vào cả hai cuộc xung đột nói trên và có khả năng đã chi hàng tỉ USD cho quân đội trong năm 2015, mặc dù theo nhà nghiên cứu kỳ cựu Pi-tơ Uây-dơ-men của SIPRI thì vẫn chưa có số liệu chính xác về vấn đề này. Ngoài ra, cả UAE và A-rập Xê-út  đều điều binh lính tới Ba-ranh để dập tắt các cuộc biểu tình theo trào lưu mùa xuân A-rập từ năm 2011.

Tuy nhiên, các nhà hoạt động xã hội vẫn tiếp tục đặt nghi vấn về các thỏa thuận bán vũ khí của Mỹ cho A-rập Xê-út trong bối cảnh các chiến dịch của nước này ở Y-ê-men đã giết hại nhiều thường dân, mặc dù các thương vụ bán máy bay chiến đấu của Mỹ cho hai khách hàng mua vũ khí mới nổi là Ca-ta và đồng minh lâu năm Cô-oét có vẻ đang đình trệ.

Theo Liên hợp quốc, các chiến dịch không kích này được cho là nguyên nhân gây ra 60% cái chết của 3.200 thường dân với các mục tiêu bị tấn công đều là khu vực công cộng như chợ, phòng khám, bệnh viện. Trong khi đó, các hợp đồng mua bán vũ khí vẫn tiếp tục được ký kết, đặc biệt với Mỹ.

Khi được hỏi về những thương vong này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Đa-vít Mác-kê-bai cho biết, Mỹ vẫn duy trì "quan ngại sâu sắc về những thiệt hại nghiêm trọng trong cuộc khủng hoảng ở Y-ê-men". Ông nói: "Chúng tôi vẫn duy trì mối liên hệ thường xuyên với liên minh do A-rập Xê-út dẫn đầu và luôn nhấn mạnh với họ phải tránh những thương vong cho dân thường và phải nhắm mục tiêu chính xác hơn...".

5pfe_26a
Một người theo nhóm Hu-thi giơ cao súng khi tham gia sự kiện đánh dấu một năm tiến hành các cuộc không kích do A-rập Xê-út dẫn đầu, tại Thủ đô Xa-na (Y-ê-men), ngày 26-3-2016.  Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, có vẻ như cuộc chiến ở Y-ê-men cũng như cuộc chiến chống IS sẽ tiếp tục khiến các nhà sản xuất vũ khí phải "bận rộn" trong năm 2016.

Tại một hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 5-2015, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma đã cam kết về một "nhiệm vụ đanh thép" của Mỹ là hỗ trợ các đồng minh Vùng Vịnh. Kể từ đó, theo ông Đ.Mác-kê-bai, Mỹ đã thực hiện các thương vụ bán vũ khí trị giá 33 tỷ USD cho các đồng minh Vùng Vịnh, bao gồm thỏa thuận cấp 4 tàu chiến vũ trang trị giá 11,25 tỷ USD cho A-rập Xê-út nhằm hiện đại hóa Hải quân nước này. Ông Ô-ba-ma sẽ tới A-rập Xê-út vào ngày 21-4 tới để tham dự một cuộc họp của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh, gồm các nước A-rập Xê-út, Ba-ranh, Cô-oét, Ô-man, Ca-ta và UAE. Ngoài các thương vụ mua bán máy bay có thể là một trong các chủ đề của cuộc thảo luận, việc I-ran thực thi thỏa thuận hạt nhân với nhóm P5+1 cũng là trọng tâm của cuộc họp lần này.

Theo ông Uây-dơ-men, các lệnh trừng phạt quốc tế mà I-ran phải hứng chịu khiến công nghệ vũ khí của nước này tụt hậu so với các nước láng giềng với chi phí quân sự giảm 30% từ năm 2006 đến 2015. Tuy nhiên, ông cũng cho biết, các mâu thuẫn trong khu vực có thể sẽ khiến các quốc gia Vùng Vịnh tiếp tục chi mạnh tay cho quân sự. Ông nói: "Tất nhiên, I-ran vẫn được coi là một đối thủ và nước này cũng muốn trở thành một nhân tố chính trong khu vực, một quốc gia có tiềm năng sử dụng ảnh hưởng của mình đối với các nhóm ủy quyền khác nhau để gây bất ổn các quốc gia trong khu vực. Rõ ràng, các khoản chi phí quân sự và mua sắm vũ khí mà các nước Vùng Vịnh thực hiện là nhằm mục đích kiểm soát I-ran".

Báo cáo hàng năm của SIPRI cho biết, với mức chi lần lượt là 596 tỷ USD và 215 tỷ USD, Mỹ và Trung Quốc là hai quốc gia dẫn đầu về chi phí quốc phòng trong năm 2015. Trong khi đó, A-rập Xê-út đứng thứ 3 khi đã tiêu tốn 87,2 tỷ USD - gấp đôi mức chi của nước này cho quốc phòng vào năm 2006. I-rắc cũng chi 13,1 tỷ USD cho quân đội trong năm 2015, tức là tăng hơn 500% kể từ năm 2006, với việc xây dựng lại các lực lượng vũ trang sau khi Mỹ rút quân và IS bắt đầu nổi lên.

Thanh Tâm (Tổng hợp)