Thứ 2, 17/06/2019, 12:14 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Vai trò môi trường văn hóa quân sự trong giáo dục thanh niên quân đội

31/03/2016 - 17:42

Biên phòng - Trong thời đại ngày nay, sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học công nghệ đã tác động mạnh mẽ tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhân loại ngày càng nhận thức rõ tầm quan trọng của môi trường trong đó có môi trường văn hoá (MTVH) đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và con người.

ha-tinh-minh-toan
Tuổi trẻ BĐBP Hà Tĩnh ra quân tham gia xây dựng nông thôn mới tại xã Sơn Kim 2, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh. Ảnh: Lê Minh Toàn

Nếu như môi trường sinh thái đóng vai trò quan trọng không thể thiếu đối với sự tồn tại có tính sinh học của con người thì MTVH góp phần làm cho con người phát triển với đúng tính chất xã hội của nó. MTVH lành mạnh, hài hòa, phong phú và đa dạng chính là chiếc “nôi” nuôi dưỡng con người về mọi mặt.

MTVH quân đội là một bộ phận hữu cơ của MTVH xã hội, đã và đang phát huy vai trò trong việc xây dựng người quân nhân cách mạng thời kỳ mới và góp phần trực tiếp nâng cao sức mạnh toàn diện của các đơn vị trong toàn quân.

Hiện nay, thanh niên là lực lượng chủ yếu trong quân đội; là lực lượng xung kích, đi đầu trong các phong trào cách mạng, quyết định đến chất lượng, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của từng đơn vị, góp phần to lớn trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối quân đội. 

Để xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự trong sạch, lành mạnh và phát huy được vai trò của nó trong phát triển đạo đức cách mạng ở Thanh niên quân đội (TNQĐ) hiện nay, theo chúng tôi, cần tập trung thực hiện tốt những vấn đề cơ bản sau:

Một là, xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự phù hợp hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của từng đơn vị; phù hợp với đặc điểm nhận thức và yêu cầu về nhiệm vụ của người TNQĐ. Mỗi người TNQĐ là một nhân cách đang phát triển, đang hoàn thiện, họ khác nhau về khí chất, tính cách, trình độ hiểu biết, năng lực trí tuệ... Vì vậy, để phát huy được vai trò của môi trường văn hoá đạo đức quân sự, cần phải chú ý tới đặc điểm riêng của mỗi người. Từ đó, kết hợp phát huy vai trò của cả môi trường rộng và môi trường hẹp; khai thác cả tính phổ biến và tính đặc thù của các yếu tố tác động; kết hợp giữa việc thực hiện những yêu cầu chung với việc khéo léo phát huy bản sắc cá nhân và ưu điểm của mỗi người TNQĐ.

Hai là, xây dựng tập thể quân nhân vững mạnh toàn diện. Đây là yêu cầu khách quan để nâng cao chất lượng môi trường văn hoá đạo đức quân sự và phát huy vai trò của nó trong phát triển đạo đức cách mạng trong TNQĐ. Tập thể quân nhân trong quân đội ta là một nhóm xã hội đặc thù có chung mục đích và ý nghĩa xã hôị, được tổ chức theo một cơ chế chặt chẽ, thống nhất và có các kiểu quan hệ đặc biệt - đó là sự phụ thuộc lẫn nhau về trách nhiệm xã hội và cộng tác trên tinh thần đồng chí, đồng đội. Đây là tập thể trong đó mọi quân nhân, cán bộ cũng như chiến sĩ, đều cùng chung lý tưởng cách mạng và mục đích phục vụ, đều nhất trí về quyền lợi và nghĩa vụ đối với Tổ quốc, đều bình đẳng về chính trị và đều là đồng chí của nhau. Nó vừa là môi trường giáo dục, rèn luyện TNQĐ, vừa là nơi thử thách năng lực mọi mặt của họ và cũng ở đó người TNQĐ tham gia vào các mối quan hệ xã hội và khẳng định mình. Những tập thể quân nhân này luôn tác động trực tiếp, mạnh mẽ đến sự phát triển giá trị đạo đức và nhân cách của người TNQĐ. Vì thế, trong xây dựng tập thể quân nhân hiện nay, cần tập trung vào xây dựng các tập thể cơ sở và phát huy vai trò to lớn của nó vào phát triển đạo đức cách mạng trong TNQĐ.

Ba là, quan tâm, tổ chức tốt cuộc sống vật chất, văn hoá - tinh thần trong từng tập thể đơn vị và cho TNQĐ. Hiện nay, đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ, chiến sĩ quân đội đã được nâng lên một bước, chính sách hậu phương quân đội được quan tâm nhiều hơn. Tuy vậy, ở nhiều đơn vị còn gặp phải không ít khó khăn, thậm chí có những đơn vị rất khó khăn, nhất là những đơn vị ở biên giới, hải đảo. Vì vậy, để tạo ra sự yên tâm, phấn khởi trong hoạt động, công tác, trong tu dưỡng và phấn đấu cho thanh niên đơn vị, cần phải tổ chức tốt đời sống vật chất cho tập thể. Cùng với đó, từng đơn vị phải tích cực, chủ động xây dựng các phong trào văn hoá, văn nghệ có tính quần chúng sâu rộng và phù hợp với đặc điểm tâm lý của tuổi trẻ.

Bốn là, xây dựng và phát huy vai trò của hệ thống thiết chế văn hoá đạo đức quân sự. Hệ thống thiết chế văn hoá đạo đức quân sự cần tạo ra các điều kiện thuận lợi cho sự giao lưu, trao đổi, phát triển các giá trị đạo đức trong nhân cách của người quân nhân cách mạng. Trong quân đội ta hệ thống này bao gồm thiết chế lãnh đạo chỉ huy; các cơ quan chức năng và chuyên trách; các cơ sở phục vụ cho công tác giáo dục chính trị, đạo đức như nhà truyền thống, phòng Hồ Chí Minh, các phương tiện kỹ thuật và sách báo phục vụ cho công tác giáo dục... Vì vậy trong xây dựng hệ thống thiết chế văn hoá đạo đức quân sự hiện nay ở các đơn vị cơ sở, cần tập trung vào xây dựng tổ chức Đảng, tổ chức chỉ huy trong sạch vững mạnh toàn diện. Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ trì và chuyên trách có năng lực, trình độ ngày càng cao; có phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng và lối sống lành mạnh giản dị. Phát huy được hiệu quả, hiệu lực của các cơ quan, tổ chức quần chúng trong xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự. Tổ chức Đoàn thanh niên trong từng đơn vị phải phát huy được vai trò xung kích, sáng tạo trong xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự ở đơn vị.

Năm là, tích cực định hướng dư luận tập thể quân nhân. Đây là biện pháp quan trọng để xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự và phát huy vai trò của nó trong phát triển đạo đức cách mạng trong TNQĐ hiện nay. Môi trường văn hoá đạo đức quân sự bao giờ cũng lấy dư luận lành mạnh của tập thể quân nhân để định hướng sự phát triển giá trị đạo đức, điều chỉnh hành vi, hành động của cá nhân và tập thể. Bởi vậy, định hướng dư luận trong tập thể quân nhân là một biện pháp quan trọng trong xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự hiện nay. Dư luận tập thể quân nhân là hiện tượng thuộc đời sống tinh thần, là một hình thức biểu thị trạng thái ý thức xã hội của tập thể quân nhân, là sự phán xét và đánh giá của các thành viên trong tập thể đối với các sự kiện, hiện tượng nảy sinh trong tập thể có liên quan đến nhu cầu lợi ích của họ ở một thời điểm nhất định.

Tuổi đời còn ít, TNQĐ rất nhạy cảm với sự tác động của dư luận tập thể. Yêu cầu đặt ra đối với tổ chức Đảng, tổ chức chỉ huy và tổ chức Đoàn thanh niên trong từng đơn vị phải nhạy bén trong nắm bắt dư luận, nhanh chóng tìm hiểu bản chất của sự kiện, mức độ tác động ảnh hưởng của nó đến tư tưởng, tình cảm, hành vi của người TNQĐ để từ đó có các biện pháp giải quyết và định hướng dư luận một cách kịp thời, phát huy được vai trò của dư luận tích cực, ngăn chặn kịp thời các dư luận tiêu cực trong tập thể quân nhân nói chung, trong đời sống của TNQĐ nói riêng.

Sáu là, phát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật trong tập thể quân nhân nói chung và đối với TNQĐ nói riêng. Dân chủ rộng rãi, kết hợp với kỷ luật nghiêm minh là một nguyên tắc trong xây dựng quân đội cách mạng, là điều kiện khách quan để tạo lập môi trường văn hoá đạo đức quân sự trong sạch, lành mạnh. Phát huy dân chủ là điều kiện để mọi người trong tập thể đơn vị hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng nhu cầu lợi ích, nguyện vọng, quan điểm chính kiến của nhau, từ đó biết ứng xử hợp lý, thỏa đáng, góp phần ngăn ngừa những hiện tượng xung đột cá tính, mất đoàn kết, để tạo nên sự ổn định tâm lý - tư tưởng trong tập thể. Thực hiện tốt dân chủ còn là điều kiện để phát triển ý thức tập thể, tinh thần đoàn kết, ý thức kỷ luật, tinh thần tích cực trong công tác, học tập, phấn đấu và phát huy được vai trò xung kích của TNQĐ.

TNQĐ là những người với tuổi đời, tuổi quân còn ít, lại hoạt động trong một môi trường đặc thù, nhiều thuộc tính về dân chủ và kỷ luật của họ còn đang trong quá trình hình thành, từng bước hoàn thiện. Vì thế, một mặt cần phải tăng cường giáo dục ý thức kỷ luật, pháp luật cho họ, mặt khác, bằng hệ thống thiết chế tổ chức quân sự phải tiến hành duy trì, giữ nghiêm kỷ luật trong tập thể đơn vị. Kiên quyết đấu tranh khắc phục các hiện tượng vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật của Nhà nước trong TNQĐ. Tổ chức Đoàn thanh niên trong từng đơn vị phải luôn phát huy được vai trò xung kích của thanh niên trong duy trì và rèn luyện kỷ luật. Tích cực góp phần vào quá trình dân chủ hoá mọi hoạt động của đơn vị và xây dựng môi trường văn hoá đạo đức quân sự trong sạch, lành mạnh.

Hà Hán