Thứ 5, 27/06/2019, 03:14 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Trẻ em gái vị thành niên cần được quan tâm đúng mức

08/08/2016 - 23:09

Biên phòng - Theo số liệu thống kê mới nhất của Liên hợp quốc (LHQ), mỗi ngày có 20.000 trẻ em gái tại các nước đang phát triển độ tuổi từ 15-17 sinh con; ước tính số ca nạo phá thai không an toàn ở trẻ em gái tuổi từ 15-19 là 3,2 triệu ca; 10% số trẻ em gái cho biết, đã từng bị cưỡng bức quan hệ tình dục trước 15 tuổi… Những con số đáng sợ trên đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai của một nhóm người dễ bị tổn thương nhất trong xã hội: Trẻ em gái vị thành niên.

y2lu_10a
Cởi mở trao đổi những kiến thức giới tính ngay khi ngồi ghế nhà trường là một trong những yếu tố quan trọng giúp trẻ vị thành niên trang bị các kiến thức tự bảo vệ bản thân. Ảnh: Khánh Ngọc

Mục tiêu phát triển bền vững

Tại Hội nghị Thượng đỉnh LHQ về phát triển bền vững diễn ra ở New York (Mỹ) từ ngày 25 đến 27-9-2015, 193 quốc gia thành viên LHQ đã thông qua Chương trình Nghị sự toàn cầu về phát triển đến năm 2030 với 17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDG), trong đó, mục tiêu thứ 5 về bình đẳng giới là trao quyền cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái. Điều này khẳng định, trẻ em gái vị thành niên là một trong những đối tượng cần phải quan tâm hàng đầu để phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, trẻ em gái vị thành niên trên khắp thế giới, nhất là ở các nước đang phát triển đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện quyền của các em như quyền được học tập, quyền được chăm sóc sức khỏe và không bị bạo hành. Còn ở Việt Nam, theo số liệu từ Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, hiện nay, số lượng trẻ em gái từ 0 đến 19 tuổi là 14,22 triệu người.

Điều đáng nói, tỷ lệ trẻ em gái từ 15 đến 19 tuổi có chồng là 9,6%, cao gấp 3 lần tỷ lệ nam giới trẻ có vợ và tỷ lệ trẻ em gái kết hôn ở nhóm tuổi 15 - 19 luôn tăng trong 5 năm gần đây. Ước tính, khoảng 1/5 phụ nữ trẻ có chồng và sinh con trước tuổi 19, phổ biến ở vùng nông thôn. Ngoài ra, cứ 100 bé gái thì có gần 3 bé mang thai ở tuổi vị thành niên, gây ảnh hưởng sức khỏe, cũng như thiệt thòi cho đứa trẻ sinh ra. Số người phá thai ở tuổi vị thành niên cũng chiếm 20% trong tổng số các ca nạo phá thai ở Việt Nam.

Việc bị ép kết hôn sớm dẫn đến mang thai, sinh nở, làm mẹ khi vẫn còn ở tuổi vị thành niên là vi phạm nghiêm trọng quyền con người cơ bản. Các em phải bỏ học, sức khỏe bị ảnh hưởng, đồng nghĩa với việc các em không thể phát huy được tiềm năng của bản thân, tương lai bị hủy hoại. Các thách thức này sẽ nhân lên gấp bội khi trẻ em gái vị thành niên là người dân tộc thiểu số, sống ở vùng nông thôn, miền núi và xuất thân trong gia đình nghèo. Theo Luật Nhân quyền quốc tế, trẻ em gái vị thành niên có quyền được hiểu, kiểm soát cơ thể và quyết định cuộc sống của mình.

Với cam kết mang tính toàn cầu, vận dụng, triển khai tốt những nội dung của Chương trình Nghị sự toàn cầu về phát triển đến năm 2030 sẽ là "công cụ" tốt nhất để mỗi quốc gia thay đổi nhận thức, hành vi của từng cá nhân, của cộng đồng xã hội, tạo điều kiện để trẻ em gái vị thành niên được hưởng đầy đủ các quyền của mình. 

Tuổi vị thành niên - giai đoạn khó khăn nhất trong cuộc đời mỗi con người

Lứa tuổi vị thành niên hiện vẫn chưa thống nhất trên tất cả các quốc gia. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lứa tuổi vị thành niên được quy định từ 10 đến 19 tuổi. Đứng về góc độ tâm lý học, đây là độ tuổi dễ nổi loạn nhất, là giai đoạn khó khăn nhất trong cuộc đời mỗi người, bởi các em chưa phải là người lớn, nhưng cũng không còn là trẻ con. Các em luôn muốn duỗi ra khỏi vòng tay gia đình, muốn tự khẳng định mình là người trưởng thành, trong khi bản thân chưa đủ kiến thức, kỹ năng ứng phó. Bởi vậy, trong sự phát triển, biến động của xã hội hiện tại, các em dễ dàng bị cuốn vào thế giới hỗn mang, khó phân biệt được đúng, sai và dễ bị tác động. Thực tế cuộc sống chứng minh, đã có rất nhiều vụ việc đau lòng xảy ra, xuất phát từ lứa tuổi này.

Đối với trẻ em trai, đây là một giai đoạn đầy thách thức, nhưng đối với trẻ em gái còn "nan giải" hơn nhiều bởi tư tưởng bất bình đẳng giới, sự áp đặt của những tập tục lạc hậu, trong đó có nạn tảo hôn. Thực tế, bên cạnh việc ảnh hưởng đến tương lai lâu dài, nhiều trường hợp quan hệ tình dục sớm, mang thai ngoài ý muốn, phá thai không an toàn; sa vào các tệ nạn xã hội không có lối thoát, bị tổn thương, bế tắc, dẫn đến những hành động bột phát như tự tử, sống tự kỷ, xa lánh với thế giới bên ngoài…

Bất bình đẳng giới cũng là một trong những rào cản chính để trẻ em gái vị thành niên ít có điều kiện, thời gian trang bị kiến thức để hiểu và bảo vệ những quyền con người cơ bản của mình. Hạn chế đó đã đẩy các em vào những hệ quả đau lòng mà chính bản thân các em không hề hay biết, hoặc không hề có khái niệm về vấn đề đó. Hơn thế, nhìn từ góc độ sức khỏe sinh sản, do những đặc trưng giới tính không thể thay thế, trẻ em gái vị thành niên là đối tượng chịu nhiều thiệt thòi, dễ bị tổn thương nhất.

Trao quyền cho trẻ em vị thành niên nói chung và trẻ em gái vị thành niên nói riêng để các em có thể tự quyết định, làm chủ cuộc sống của mình, trở thành một trong những nhân tố thiết yếu, then chốt nhất cho sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia, nhất là các quốc gia đang ở giai đoạn cơ cấu "dân số vàng" (tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) tăng lên theo tỷ lệ thuận).

57a7feab15be4d08d1000616
 Làm mẹ ở lứa tuổi vị thành niên sẽ làm mất cơ hội học tập, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tương lai của trẻ em gái. (Ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Bàn thảo về vấn đề này, tại Hội nghị Thượng đỉnh LHQ, cộng đồng quốc tế thống nhất vai trò quan trọng của các chính sách đầu tư cho giáo dục và y tế. Thế mạnh cơ cấu "dân số vàng" sẽ được tận dụng triệt để khi các nước tập trung đầu tư hai lĩnh vực này dành cho thanh thiếu niên, đặc biệt là trẻ em gái vị thành niên để các em có cơ hội, đủ kiến thức và kỹ năng phát huy trọn vẹn năng lực bản thân, đóng góp mạnh mẽ vào sự tăng trưởng kinh tế và giảm đói nghèo.

Đối với Việt Nam, quốc gia có lợi thế "dân số vàng" với tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) hiện chiếm 69% trên tổng số 90 triệu dân, Bộ Y tế đang tập trung đầu tư trọng điểm, triển khai mô hình tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân, hướng tới mục tiêu được quy định trong luật: Các cặp đôi trước khi kết hôn phải có chứng nhận khám sức khỏe, như nhiều quốc gia trên thế giới đang áp dụng. Việt Nam cũng đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giới tính, sức khỏe sinh sản, kỹ năng sống cho vị thành niên ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Từ nhiều năm nay, các tổ chức phi chính phủ trong nước và quốc tế, các nhóm thanh thiếu niên, các tổ chức xã hội đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực ngay tại cộng đồng nhằm mang lại cho trẻ em vị thành niên, nhất là trẻ em gái một tương lai đảm bảo hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh tác động của những yếu tố khách quan, để có thể vượt qua giai đoạn khó khăn, bước vào giai đoạn trưởng thành một cách an toàn và khỏe mạnh, thì chính người trong cuộc cũng cần chủ động trang bị những hành trang thiết yếu cho cuộc sống của chính mình.

Khánh Ngọc