Chủ nhật, 17/11/2019, 17:24 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Tranh chấp chủ quyền giữa In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a

14/01/2014 - 15:29

Biên phòng - Các quốc gia Đông Nam Á đã 3 lần kiện nhau ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) về tranh chấp liên quan đến chủ quyền lãnh thổ. Vụ kiện đầu tiên giữa Thái Lan và Cam-pu-chia - diễn ra từ năm 1959 liên quan đến ngôi đền Prếch Vi-hia. In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a cũng đệ đơn lên ICJ năm 1998 nhằm giải quyết tranh chấp 2 hòn đảo trên Biển Đông là Xi-pa-đan và Li-gi-tan. Tiếp đến năm 2003, hai nước Ma-lai-xi-a và Xin-ga-po cũng kiện nhau ra Tòa án Quốc tế về chủ quyền với 3 hòn đảo ở Biển Đông là Pedra, Middle Rocks và South Ledge.

4i9a_26-1.jpg
Vị trí đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan. Ảnh: Nguyễn Ngọc Điệp
Trong bài báo này, xin giới thiệu để bạn đọc tham khảo về việc giải quyết tranh chấp chủ quyền 2 hòn đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan trên Biển Đông giữa In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a, là 2 hòn đảo nhỏ nằm trong biển Xê-lê-bơ phía Đông đảo Boóc-nê-ô và đảo Xê-ba-tích, có tọa độ 4009' vĩ Bắc, 118053' kinh Đông, cách bờ phía Đông đảo Xê-ba-tích chừng 15 hải lí.

Xin trở lại đôi chút về lịch sử: Liên bang Ma-lai-xi-a gồm 13 bang, trong đó 11 bang nằm trên bán đảo Ma-lai-xi-a, hai bang còn lại nằm trên phần Bắc đảo Boóc-nê-ô là bang Xa-ra-oắc và bang Xa-bát, hai bang này trước đây vốn là thuộc địa của Anh, Hà Lan. Hai đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan từng là đối tượng tranh chấp chủ quyền từ lâu giữa hai nước In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a. Đòi hỏi chủ quyền của In-đô-nê-xi-a dựa chủ yếu vào Hiệp ước kí năm 1891 giữa Anh và Hà Lan, theo đó, vĩ tuyến 4010' Bắc trên đảo Boóc-nê-ô và đảo Xê-ba-tích là đường biên giới giữa các thuộc địa của Anh (ở phía Bắc) và Hà Lan (ở phía Nam). In-đô-nê-xi-a cho rằng: Cả 2 đảo trên đều nằm ở 4009' vĩ Bắc, tức là phía Nam đường biên giới năm 1891, cho nên đương nhiên 2 đảo này phải thuộc về In-đô-nê-xi-a. Còn Ma-lai-xi-a lại cho rằng Hiệp ước biên giới năm 1891 chỉ xác định phần đất liền trên đảo Boóc-nê-ô và đảo Xê-ba-tích, chứ không thể tùy tiện kéo dài trên biển theo vĩ tuyến 4010' thành đường biên giới trên biển, để rồi từ đó cho rằng 2 đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan vì nằm ở 4009' vĩ Bắc, nên chúng phải thuộc về In-đô-nê-xi-a. Hai nước đã tiến hành đàm phán nhiều năm kể từ khi Liên bang Ma-lai-xi-a thành lập năm 1963, nhưng vì quan niệm bất đồng như đã chỉ ra trên đây về Hiệp ước năm 1891, đến năm 1998, hai nước đành phải thỏa thuận cùng đưa tranh chấp chủ quyền đối với 2 đảo trên ra ICJ.

Trong vụ kiện này, hai bên đã đưa ra hàng loạt bản đồ để minh chứng cho việc diễn giải của mình đối với Hiệp ước năm 1891 giữa Anh và Hà Lan, những nước đã thay mặt 2 quốc gia này thời thuộc địa. In-đô-nê-xi-a cho rằng, bản đồ mình nêu ra là nhất quán trong việc vẽ đường biên giới, là đường kéo dài của đường biên giới phân định năm 1891. Còn Ma-lai-xi-a cho rằng, một số bản đồ của Hà Lan thể hiện rõ ràng đường biên giới chấm dứt tại phía Đông của bờ biển đảo Xê-ba-tích của In-đô-nê-xi-a. Và cũng theo phía Ma-lai-xi-a, các bản đồ của In-đô-nê-xi-a từ năm 1969 trở về trước không thể hiện 2 đảo này thuộc về In-đô-nê-xi-a. Sau khi kiểm tra lại Hiệp ước năm 1891, Tòa cho rằng, hiệp ước này không thể được hiểu là tạo ra ranh giới quyết định chủ quyền đối với 2 đảo. Do đó, hiệp ước này không có tư cách pháp lí để In-đô-nê-xi-a tuyên bố chủ quyền đối với đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan. Sau khi phủ định lí lẽ của In-đô-nê-xi-a, Tòa chuyển sang cân nhắc các cơ sở pháp lí khác mà In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a dựa vào để tuyên bố chủ quyền đối với 2 đảo. Tòa quyết định là In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a có cơ sở pháp lí là dựa vào sự kế thừa. Tòa không chấp nhận lập luận của In-đô-nê-xi-a rằng, họ vẫn nắm giữ các đảo như là sự kế thừa của Hà Lan, trong đó, họ buộc phải mua lại thông qua hợp đồng kí kết với Quốc vương Bu-lu-gan, người nắm giữ 2 đảo này trước đây. Tòa cũng không chấp nhận lí lẽ của Ma-lai-xi-a cho rằng, họ mua lại 2 đảo này qua hàng loạt các nhà cầm quyền trước đây, từ Vương quốc Xu-lu đến Tây Ban Nha, đến Mỹ, rồi đến Anh. Sau khi chỉ ra rằng không bên nào có cơ sở pháp lí dựa trên hiệp ước năm 1891 đối với 2 đảo tranh chấp, Tòa xem xét tiếp vấn đề, liệu In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a có thể có chủ quyền  đối với 2 đảo tranh chấp bằng cách dùng đến các trích dẫn thực tế của họ. Về vấn đề này, Tòa quyết định việc tuyên bố của các bên tham gia về chủ quyền dựa trên hoạt động thực tế thể hiện chủ quyền đối với các đảo, tức là ý định họ sẽ hành động như thế nào nếu có được chủ quyền.

In-đô-nê-xi-a trích dẫn sự hiện diện liên tục của lực lượng Hải quân Hà Lan và In-đô-nê-xi-a trong vùng biển lân cận quanh 2 đảo, họ còn cho biết ngư dân In-đô-nê-xi-a có truyền thống sử dụng vùng biển quanh 2 đảo. Đối với  lập luận đầu tiên, Tòa cho rằng "không thể suy ra từ những sự kiện dựa vào trong thủ tục tố tụng hiện nay, mà các quan chức hải quân có liên quan, coi đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan và các vùng biển xung quanh  thuộc chủ quyền của Hà Lan hay In-đô-nê-xi-a". Đối với lập luận thứ hai, Tòa cho rằng: Hoạt động của các cá nhân không thể được xem như là bằng chứng thực tế, nếu họ không dựa trên các qui định chính thức hoặc thuộc thẩm quyền của Chính phủ". Sau khi bác bỏ lập luận của In-đô-nê-xi-a dựa trên dẫn chứng thực tế của mình, Tòa chuyển sang xem xét các dẫn chứng thực tế của Ma-lai-xi-a. Ví dụ như bằng chứng thực tế việc quản lí hiệu quả các đảo, Ma-lai-xi-a nêu ra các biện pháp để thể hiện chủ quyền của bang Xa-bát điều chỉnh việc kiểm soát thu thập trứng rùa trên 2 đảo - một hoạt động có tầm quan trọng về kinh tế trong khu vực, hoạt động trên dựa vào pháp lệnh bảo vệ rùa năm 1917 và Tòa cho rằng, pháp lệnh đó đã được chính quyền Xa-bát áp dụng đến năm 1950 cho khu vực 2 đảo tranh chấp. Ma-lai-xi-a đã chứng minh được thực tế là chính quyền thuộc địa bang Xa-bát của Anh đã xây dựng một ngọn hải đăng trên đảo Xi-pa-đan năm 1962, một hải đăng trên đảo Li-gi-tan năm 1963, những hải đăng này còn hoạt động đến tận ngày nay và được duy trì bởi Nhà chức trách Ma-lai-xi-a kể từ khi nước này tuyên bố độc lập. ICJ cho rằng: Các hoạt động của Ma-lai-xi-a rất đa dạng về cơ quan, tổ chức, ban, ngành, bao gồm các cơ quan lập pháp và hành pháp, họ đã quản lí 2 đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan trong thời gian đáng kể và thực hiện chức năng Nhà nước đối với 2 đảo trong phạm vi rộng. Tòa nói thêm rằng: vào thời điểm khi các hoạt động này đã được thực hiện, In-đô-nê-xi-a hay người tiền nhiệm Hà Lan đã không bày tỏ bất kì sự bất đồng chính kiến hay kiến nghị phản đối nào của mình. ICJ kết luận trên cơ sở các bằng chứng thực tế nêu trên, rằng chủ quyền đối với 2 đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan là thuộc về Ma-lai-xi-a.

Mặc dù năm 2002, ICJ đã phán quyết 2 đảo Xi-pa-đan, Li-gi-tan thuộc về Ma-lai-xi-a, trên thực tế họ đã và đang kiểm soát chúng. Nhưng sau đó, phía In-đô-nê-xi-a vẫn tuyên bố chủ quyền, bằng chứng là tháng 2-2005, khi Ma-lai-xi-a cho phép tập đoàn dầu khí Petronas và Shell tiến hành thăm dò dầu khí tại 2 lô ND6, ND7 trên vùng biển quanh 2 đảo của mình là Xi-pa-đan và Li-gi-tan, thì Gia-các-ta ra tuyên bố phản đối hành động của Ku-a-la Lăm-pơ. Một lần nữa, Gia-các-ta ra tuyên bố chủ quyền với 2 đảo trên và điều 3 tàu chiến, sau đó điều tiếp 4 tàu chiến cùng nhiều máy bay F-16 vào khu vực 2 đảo mà họ tái khẳng định chủ quyền. Sau đó, phía Ma-lai-xi-a đã gửi công hàm phản đối chính thức tới In-đô-nê-xi-a, trong đó cho rằng 2 lô trên thuộc chủ quyền lãnh thổ 2 đảo Xi-pa-đan và Li-gi-tan của Ma-lai-xi-a, theo phán quyết của ICJ năm 2002.
Nguyễn Ngọc Điệp
Liên kết hữu ích