Thứ 5, 27/06/2019, 11:14 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Trang mới của chính sách "xoay trục sang châu Á"?

26/01/2017 - 10:35

Biên phòng - "Trump could make Obama's pivot to Asia a reality" là tựa đề bài viết đăng trên tờ The Washington Post (Bưu điện Washington) ra ngày 8-1, nhận định Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ Donald Trump có thể biến chính sách xoay trục sang châu Á của người tiền nhiệm Barack Obama thành hiện thực. Điều này dường như trái ngược với những gì diễn ra trong các cuộc thảo luận về chính sách đối ngoại của "nội các Donald Trump", trong đó chủ yếu tập trung vào 2 hồ sơ nổi cộm là quan hệ Mỹ-Nga và cuộc chiến chống khủng bố.

k86a_25a
Quan hệ Mỹ-Trung sẽ tiếp tục chi phối an ninh châu Á. Tranh biếm họa của Cartoon

Khép lại chính sách "trở lại châu Á" dưới thời Obama

Theo nhật báo Mỹ, trong hậu trường, ê kíp của Tổng thống Donald Trump trong 4 năm tới đang chuẩn bị một chính sách "xoay trục" sang châu Á theo cách của riêng mình, với nhiều yếu tố quan trọng như thể hiện lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc, tập trung củng cố các liên minh khu vực, "đề phòng" Triều Tiên nhiều hơn, tăng cường sự hiện diện của hạm đội Mỹ ở Thái Bình Dương. Chính sách này thực chất nhằm hiện thực hóa tham vọng của chính quyền Obama về việc tăng cường sự hiện diện của Mỹ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tờ The Washington Post nhận xét, có nhiều tín hiệu cho thấy châu Á sẽ là một trọng tâm hàng đầu của một số gương mặt chủ chốt trong chính quyền mới tại Mỹ. Trong các cuộc thảo luận với các nghị sĩ mới đây, Ngoại trưởng được đề cử Rex Tillerson đã nêu bật mối quan ngại về Trung Quốc, nhấn mạnh sự cần thiết phải chống Trung Quốc trong việc quân sự hóa và bành trướng tại Biển Đông.

Stephen K. Bannon, Trưởng nhóm chiến lược gia của ông Donald Trump, cũng rất quan tâm đến chiến lược châu Á. Cựu sĩ quan Hải quân hạm đội Thái Bình Dương này cùng nhiều quan chức hàng đầu khác trong chính quyền Donald Trump cho rằng, sở dĩ trục châu Á của Tổng thống Barack Obama thất bại là vì chi tiêu quốc phòng không đủ, khiến ông không thực hiện được lời hứa gia tăng sức mạnh quân sự của Mỹ trong khu vực.

Các nguồn tin thân cận cũng ghi nhận việc ông Donald Trump chọn các chuyên gia châu Á hàng đầu làm đại diện cho mình tại các nước lớn ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Chẳng hạn, ông đã cử Thống đốc bang Iowa Terry Branstad, một người quen thuộc với Trung Quốc, làm đại sứ Mỹ ở Bắc Kinh và tiếp đó lại cử ông Ashley Tellis, một cựu quan chức Nhà Trắng và chuyên gia nổi tiếng về Ấn Độ, làm Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ. Riêng với Nhật Bản, việc ông Donald Trump chọn doanh nhân William Hagerty làm Đại sứ Mỹ ở Tokyo có thể gây tranh cãi, nhưng Chính phủ Nhật Bản chắc hẳn đã cảm thấy được tôn trọng khi Thủ tướng Shinzo Abe là lãnh đạo thế giới đầu tiên mà ông Donald Trump gặp sau khi đắc cử Tổng thống Mỹ.

Ông Donald Trump sẽ "sửa chữa" chính sách xoay trục?

Ngay từ chiến dịch tranh cử, ông Donald Trump đã tỏ rõ dấu hiệu cần điều chỉnh lại chính sách đối ngoại của Mỹ bằng cách chuyển trọng tâm địa chính trị từ Nga sang Trung Quốc. Khác với chính quyền Barack Obama, ông Donald Trump xem ra có đường lối cứng rắn hơn, khó đoán định trong việc phản ứng với những hành động thách thức của Trung Quốc ở biển Hoa Đông và Biển Đông cũng như đối với các sáng kiến kinh tế của Bắc Kinh. Có thể thấy rõ điều này từ đề xuất của ông Donald Trump, được đưa ra sau cuộc điện đàm với nhà lãnh đạo Đài Loan, rằng chính sách "một Trung Quốc" không phải điều cấm kỵ đối với ông.

Rất nhiều nhân vật trong ê kíp của ông Donald Trump đã chỉ trích gay gắt chính quyền Barack Obama thực thi chính sách yếu kém và không rõ ràng theo hướng "xoay trục sang châu Á". Tổng thống Barack Obama đã không đủ cứng rắn khi phản ứng trước việc Trung Quốc chiếm bãi cạn Scarborough nằm trong Vùng Đặc quyền kinh tế của Philippines năm 2012, cho dù đã có Hiệp ước bảo vệ lẫn nhau giữ Mỹ và Philippines. Điều này càng khuyến khích Trung Quốc đẩy nhanh việc xây dựng các đảo nhân tạo ở Biển Đông.

Cuối năm 2013, khi Trung Quốc đơn phương tuyên bố Vùng nhận diện phòng không (ADIZ) chồng lấn vùng lãnh thổ của Hàn Quốc và Nhật Bản ở biển Hoa Đông, chính quyền Barack Obama lại một lần nữa do dự rồi bỏ qua hành động này. Và mới đây, phản ứng nhẹ nhàng của Washington trước việc Trung Quốc thu giữ tàu lặn không người lái của Mỹ càng làm gia tăng nghi ngờ về quyết tâm bảo vệ đồng minh của Mỹ.

qdax_25b
Gần 2/3 binh lực Mỹ được điều động sang khu vực châu Á-Thái Bình Dương theo chiến lược "xoay trục". Trong ảnh là máy bay tiêm kích tàng hình F-35 phiên bản cất/hạ cánh thẳng đứng trên hạm của Hải quân Mỹ. Ảnh: Foxnews

Dưới thời Tổng thống Barack Obama, trong vòng chưa đầy 3 năm, Trung Quốc đã xây dựng 7 đảo ở Biển Đông và quân sự hóa các thực thể bị nước này chiếm đóng bằng cách triển khai các hệ thống vũ khí hạng nặng nhằm tạo nên một hành lang quan trọng về mặt chiến lược, nơi 1/2 lượng hàng hóa của thế giới được trung chuyển qua mỗi năm. Thực tế, Trung Quốc đã chứng tỏ chủ nghĩa đơn phương thách thức đó không hề phải trả giá. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng điều này sẽ thay đổi dưới thời Tổng thống Mỹ thứ 45 Donald Trump.

Sự thay đổi cũng sẽ thể hiện cả trong lĩnh vực kinh tế. Trong 8 năm cầm quyền của đảng Dân chủ, Trung Quốc đã tiến hành cuộc chiến tranh kinh tế chống các nền kinh tế lớn khác bằng chính sách trợ cấp xuất khẩu và cản trở nhập khẩu. Để chấm dứt tình trạng này, ông Donald Trump dọa sẽ áp đặt thuế trừng phạt cao đối với Trung Quốc vì điều mà ông gọi là "hành vi trộm cắp lớn nhất trong lịch sử thế giới". Việc Tổng thống Donald Trump chọn ông Peter Navarro đứng đầu Hội đồng Thương mại Quốc gia là một dấu hiệu cho thấy một cuộc đụng độ kinh tế với Trung Quốc có thể sớm xảy ra. Bên cạnh đó, Trung Quốc lâu nay vẫn có "thói quen" làm một phép thử về khả năng phản ứng của chính quyền mới ở Mỹ.

Châu Á đang chờ đợi các bước đi đầu tiên của chính quyền Donald Trump trong sự đan xen giữa hy vọng và lo lắng. Việc châu Á sẽ được chú ý như thế nào trong chính sách đối ngoại của chính quyền Donald Trump còn tùy thuộc vào các yếu tố địa chiến lược và các hoạt động quân sự ở khu vực.

Như Trung