Thứ 5, 19/09/2019, 23:49 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Tình trạng ngư dân Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài: Lời giải cho bài toán khó

24/10/2016 - 11:03

Biên phòng - Theo thống kê chưa đầy đủ của cơ quan chức năng BĐBP các tỉnh, thành phố ven biển cả nước, từ đầu năm đến nay, hàng trăm ngư dân cùng hàng chục tàu cá các tỉnh Cà Mau, Kiên Giang, Quảng Ngãi, Bình Định, Bình Thuận... bị lực lượng chức năng của Philippines, Indonesia và các nước khác trong khu vực bắt giữ. Tuy nhiên, bất chấp các biện pháp xử lý mạnh tay của chính quyền nước sở tại, một số chủ tàu, thuyền trưởng vẫn lén lút đưa thuyền viên ra nước ngoài trái phép với nhiều lý do khác nhau. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến thực trạng này và ngư dân Việt Nam cần làm gì để tránh gặp phải các sự cố ngoài ý muốn?

vzfp_17
Ngư dân Quảng Ngãi làm lễ "mở biển" ra khơi đánh bắt hải sản. Ảnh: Hoàng Anh Trần

"Nghìn lẻ một" nguyên nhân bị bắt

Theo thống kê của cơ quan chức năng BĐBP, trong năm 2015, có gần 60 tàu, thuyền và hơn 650 ngư dân của Việt Nam bị Indonesia bắt giữ, tăng gấp 3 lần so với những năm trước. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2016, toàn quốc đã xảy ra 49 vụ với 84 tàu cá và 608 ngư dân Việt Nam bị các cơ quan chức trách của nước ngoài kiểm soát, bắt giữ trên vùng biển nước họ. Trong đó, riêng tỉnh Quảng Ngãi, đã có 6 tàu cá, 88 ngư dân bị các nước bắt giữ, thu hủy tài sản, phạt tù về hành vi khai thác hải sản trái phép. Nhà chức trách các nước đưa ra lý do là những ngư dân này xâm nhập vùng đặc quyền kinh tế của họ một cách bất hợp pháp và đánh bắt thủy sản trái phép.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc các tàu đánh cá Việt Nam bị bắt giữ trong thời gian qua là hầu hết chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân còn thiếu hiểu biết về ranh giới địa lý, biên giới trên biển của các nước trong khu vực cũng như kiến thức về pháp luật các nước. Đến khi bị bắt, tịch thu ngư cụ, họ mới biết mình đánh bắt cá trong vùng đặc quyền kinh tế của nước sở tại.

Bên cạnh đó, hiện nay, các nước trong khu vực đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát rất chặt chẽ nguồn lợi thủy sản trên vùng biển của mình; đồng thời, các quốc gia này cũng đã mạnh tay xử lý những vụ việc ngư dân vi phạm, vì vậy, số lượng các vụ bị xử lý đã tăng lên rất nhiều so với thời gian trước.

Ngoài ra, do hiện tại một số ngư trường của ta đã cạn kiệt nguồn thủy hải sản, trong khi đó, một số ngư trường giáp ranh lại dồi dào hơn nên nhiều ngư dân Việt Nam đã cho tàu sang khai thác hải sản. Nguyên nhân nữa là do cơ quan chức năng quản lý, kiểm soát tàu cá đánh bắt xa bờ chưa chặt chẽ; kiểm soát ngư trường đánh bắt cá của từng tàu còn lỏng lẻo, tàu được cấp phép khai thác ở ngư trường này lại sang ngư trường khác đánh bắt...

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Võ Thiên Lăng, Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh Khánh Hòa cho biết, thường ngư dân ra khơi chỉ mong muốn đánh bắt được hải sản, còn vị trí địa lý, biên giới biển giữa các quốc gia, họ có biết đi chăng nữa đôi khi cũng bỏ qua. Ngư dân Trần Văn Minh, trú tại xã Phước Đồng, TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa từng bị cơ quan chức năng của nước ngoài bắt giữ và thu hết ngư cụ, cho biết: "Ngư dân chủ yếu đi biển theo kinh nghiệm, bây giờ có thêm bộ phận định vị, nhưng ít khi để ý vì mải theo luồng cá. Bên cạnh đó, hầu hết các thuyền trưởng và ngư dân rất mơ hồ về "biên giới" trên biển; kiến thức pháp luật về chủ quyền, về hành vi đánh bắt hải sản trái phép không nắm rõ.

Những điều cần biết

Để tránh những rủi ro kể trên, theo chúng tôi, khi ngư dân đi khai thác cần tổ chức theo mô hình tổ, đội sản xuất trên biển. Không sang các vùng biển các nước để khai thác trái phép. Khi đánh bắt tại vùng biển giáp ranh với các vùng biển nước ngoài cần giữ khoảng cách an toàn, tránh trường hợp do ảnh hưởng của dòng hải lưu, thời tiết xấu khiến tàu dạt sang vùng biển của nước khác. Các tàu cá của ngư dân cần trang bị thiết bị kết nối vệ tinh (Movimar) và phải mở máy thường xuyên để cơ quan chức năng kiểm soát được vị trí tàu này đang khai thác ở ngư trường nào, để cơ quan chức năng kịp thời phát hiện cảnh báo tránh vi phạm vùng biển nước khác và những vấn đề nguy hiểm khác. Ngoài thiết bị này, trên tàu cần trang bị đầy đủ các thiết bị hàng hải khác, đảm bảo thông tin liên lạc và có đầy đủ giấy tờ, giấy phép hoạt động...

Trong quá trình khai thác, hoạt động trên biển nếu có sự cố xảy ra cần thông báo ngay với những tàu gần đó và thông báo về cho cơ quan chức năng để có phương án kịp thời ứng cứu, hỗ trợ. Ngư dân cần phải tìm hiểu về Luật Biển Việt Nam và quốc tế để hiểu rõ, tránh vi phạm khi đi khai thác.

Lực lượng BĐBP các tỉnh, thành phố ven biển cần kiểm tra, kiểm soát và quản lý chặt chẽ hơn nữa các tàu cá về ngư trường khai thác được cấp phép, cập cảng và xuất cảng đúng nơi quy định... Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, nhất là luật biển; vận động các chủ tàu, thuyền trưởng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nước cũng như quốc tế...

Trong trường hợp tàu ngư dân tránh trú bão, áp thấp nhiệt đới, hoặc xin cứu hộ, cứu nạn khẩn cấp do diễn biến thời tiết xấu ở các vùng biển nước ngoài, cần tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật của các nước. Các ngư cụ cần niêm phong. Phát các tín hiệu cấp cứu cần thiết...

Hoàng Anh Trần