Thứ 5, 30/01/2020, 02:06 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Tìm giải pháp quản lý, bảo vệ và phục hồi rừng phòng hộ tại Việt Nam

07/12/2017 - 22:39

Biên phòng - Ngày 7-12, tại Hà Nội, Trung tâm Con người và Thiên nhiên phối hợp với Vụ Quản lý rừng đặc dụng và rừng phòng hộ (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đồng tổ chức Hội thảo “Rừng phòng hộ tại Việt Nam: Giải pháp quản lý, bảo vệ và phục hồi nhằm đảm bảo an ninh môi trường”.

000
Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Thanh Thuận

Hội thảo được tổ chức với mong muốn tạo ra một diễn đàn để ban quản lý các rừng phòng hộ (RPH) và các chuyên gia cùng thảo luận với các cơ quan quản lý ở cấp Trung ương và địa phương về các vấn đề quản lý rừng RPH.

Hội thảo đặt mục tiêu rà soát, nhìn nhận lại và thảo luận sâu sắc hơn về hiện trạng, thách thức về chính sách, tổ chức và quản lý, bảo vệ RPH ở Việt Nam; thảo luận và đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý, bảo vệ và phục hồi RPH hướng tới quản trị tốt hơn và đảm bảo an ninh môi trường sinh thái; đề xuất, xác định các ưu tiên cho việc quản lý, bảo vệ và phục hồi RPH trong tương lai.

RPH Việt Nam đặc trưng bởi tính đa mục đích, đảm nhận các chức năng sinh thái, bảo vệ nguồn nước, đất, chống xói mòn, chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai và điều hòa khí hậu; đồng thời cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) địa phương và đời sống cộng đồng sống gần rừng.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều năm qua, hệ thống RPH đã và đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức để đảm bảo tính toàn vẹn về diện tích và chức năng sinh thái, xã hội. Theo đó, “tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật, nhất là đối với rừng tự nhiên vẫn tiếp tục diễn ra phức tạp; diện tích RPH liên tục giảm qua các năm.

Công tác quy hoạch, bảo vệ, phát triển rừng thiếu đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch phát triển KT-XH. Nhiều dự án phát triển chưa chú trọng đến bảo vệ, phát triển rừng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái, suy giảm chất lượng rừng… sạt lở đất rừng tăng cao” (Chỉ thị 13-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng).

Nhiều chuyên gia đã khẳng định, mất RPH đầu nguồn là một nguyên nhân chính gắn liền với lũ quét, sạt lở đất với hậu quả ngày càng trở nên nặng nề và khốc liệt hơn. Thực tế này đặt ra các yêu cầu cấp thiết về củng cố, mở rộng, làm giàu hệ thống RPH hiện có, đồng thời cân nhắc các hành động chuyển đổi RPH (là rừng tự nhiên) sang các mục đích sử dụng khác.

Theo bà Nguyễn Hải Vân, Trung tâm Con người và Thiên nhiên, không chỉ diện tích RPH bị suy giảm, thảm thực vật bị chia cắt, mà còn có tình trạng RPH bị phân mảnh dẫn tới chất lượng rừng suy giảm. Hậu quả là tần suất lũ và mức độ khốc liệt của thiên tai gần gây gia tăng, trong đó có một phần nguyên nhân được xác định là do phá hoại và mất rừng đầu nguồn thời gian qua.  

Ông Mai Văn Đảm, Phó ban quản lý rừng phòng hộ Thạch Thành, Thanh Hóa cho biết, diện tích rừng lớn nhưng lực lượng bảo vệ rừng ít, mỏng, trang bị công cụ hỗ trợ chưa có, thu nhập rất thấp. Ông cũng đề xuất, muốn giữ được RPH phải tạo được sinh kế bền vững cho người dân.

Việt Nam đang có những cơ hội tốt để cải thiện công tác quản lý, bảo vệ hệ thống RPH (đầu nguồn), thể hiện qua quyết tâm của Nhà nước về “đóng cửa rừng tự nhiên”, tăng cường thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, cải thiện quản trị lâm nghiệp, củng cố đầu mối tham mưu quản lý Nhà nước về RPH (thành lập Vụ Quản lý rừng đặc dụng và RPH thuộc Tổng cục Lâm nghiệp), bên cạnh các khung chính sách lớn khác của Trung ương và địa phương như Kế hoạch bảo vệ phát triển rừng 2016-2020, thực hiện Chiến lược tăng trưởng xanh, các kế hoạch hành động về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, cũng như các chương trình hỗ trợ giảm nghèo ở các địa bàn mục tiêu.

Tuy nhiên, với sức ép ngày càng tăng lên tính toàn vẹn của hệ thống RPH, cũng như sự suy giảm khả năng đảm bảo an ninh môi trường - sinh thái, có rất nhiều vấn đề và thách thức đặt ra cần được hiểu rõ, đồng thuận để có giải pháp can thiệp hiệu quả.

Trên phương diện là cơ quan quản lý, ông Nguyễn Tuấn Hưng, Vụ Quản lý rừng đặc dụng và rừng phòng hộ (Tổng cục Lâm nghiệp) cho rằng, để góp phần quản lý tốt diện tích RPH cần huy động nguồn vốn xã hội; gia tăng giá trị của ngành. Đồng thời, tổ chức tốt công tác tuyên truyền, phối hợp các lực lượng, các cơ quan liên quan trong bảo vệ rừng...

Thanh Thuận