Thứ 3, 12/11/2019, 18:18 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Thúc đẩy hòa bình, an ninh trên Biển Đông

13/10/2019 - 17:27

Biên phòng - Biển Đông gần đây luôn là nội dung được trao đổi tại các hội nghị khu vực và quốc tế, được nhiều học giả, chuyên gia nhắc đến. Các ý kiến đều thể hiện sự quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây ở Biển Đông, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trên Biển Đông, yêu cầu tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, kêu gọi các bên kiềm chế, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), mong muốn sớm có được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) chất lượng, hiệu lực, hiệu quả và mang tính bền vững.

zh9w_26
Hội thảo Biển Đông thường niên lần thứ 9 tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) ở Thủ đô Washington DC, Mỹ (tháng 7-2019), thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia và học giả quốc tế. Ảnh: TTXVN

Tuyến hàng hải quan trọng

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Raveesh Kumar đã khẳng định, lập trường của New Delhi là rõ ràng và nhất quán. Ấn Độ có lợi ích kinh tế và thương mại lớn qua khu vực Biển Đông. Cụ thể, 55% khối lượng thương mại của New Delhi được vận chuyển qua vùng Biển Đông. Do đó, Ấn Độ thực sự có nguyện vọng chính đáng về hòa bình, ổn định và tiếp cận an toàn đối với các vùng biển trong khu vực. Luật pháp quốc tế cần được tuân thủ khi Ấn Độ tiến hành các hoạt động bình thường trong vùng biển này.

Giáo sư về quản lý chính sách ở Đại học Keio, ông Toshihiro Nakayama nhấn mạnh, Nhật Bản là nước "rất dễ bị tổn thương" trước những diễn biến tiêu cực trên Biển Đông. Hơn 90% giao thương của Nhật Bản lệ thuộc vào vận chuyển bằng đường biển. Do đó, Biển Đông là huyết mạch hàng hải hết sức quan trọng đối với Nhật Bản. Nếu con đường hàng hải đó bị chặn, hoặc nếu một quốc gia đơn lẻ nào đó làm chủ vùng biển đó, thì Nhật Bản sẽ rơi vào tình thế dễ bị tổn thương.

Nhà báo Rudroneel Ghosh của tờ "Times of India" cho biết, khoảng 70% lượng dầu thô của Trung Quốc đi qua khu vực này. Tuy nhiên, Biển Đông cũng quan trọng với các quốc gia Đông Nam Á và thậm chí cả các nước ngoài khu vực, bao gồm cả Ấn Độ. Trên thực tế, khoảng 55% khối lượng thương mại của Ấn Độ đi qua Biển Đông. Do đó, không thể chỉ nhìn vào những lợi ích của mỗi nước riêng rẽ và cần tránh các hành động gây bất ổn trong khu vực.

Chuẩn Đô đốc Karl O.Thomas, Chỉ huy Lực lượng đặc nhiệm 70 và Hạm đội 7 nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ, vừa tuyên bố, Mỹ sẽ quyết tâm thực thi quyền tự do hàng hải và hàng không bất cứ khi nào có những tuyên bố chủ quyền phi lý trên Biển Đông. Theo ông Thomas, Mỹ tiến hành các hoạt động tự do hàng hải ở Biển Đông nhằm đảm bảo an ninh và ổn định hàng hải ở tuyến đường biển thương mại quan trọng nhất thế giới này, nơi giao thương hàng hóa trị giá khoảng 5,3 nghìn tỷ USD/năm. 

Đề cao tuân thủ luật pháp quốc tế

Trong những năm qua, nhiều nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã nêu cao quan điểm ưu tiên việc duy trì hòa bình và ổn định trên Biển Đông, đồng thời, bày tỏ mối quan ngại lớn đối với các cường quốc thách thức luật lệ trên biển, trên không và xem đó là mối đe dọa đối với sự ổn định của khu vực. Nhiều nước, trong đó có Ấn Độ đã khẳng định lập trường vấn đề Biển Đông là "hòa bình, ổn định và an ninh dựa trên luật pháp và chuẩn mực được quốc tế chấp nhận, ủng hộ tự do hàng hải, tự do hàng không và thương mại không bị gián đoạn". Trong khuôn khổ chính sách đối ngoại “Hướng Đông”, Ấn Độ đã tích cực tăng cường sự hiện diện về kinh tế, chính trị và quân sự với các nước xung quanh Biển Đông.

Tiến sĩ Bill Hayton, chuyên gia cấp cao thuộc Chương trình châu Á-Thái Bình Dương Viện Chatham House (Vương quốc Anh) nhấn mạnh, tranh chấp ở Biển Đông là vấn đề phức tạp, ngày càng thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, trong đó có Liên minh châu Âu (EU), vì đây là vấn đề tác động tới sự ổn định và phát triển của khu vực. Tiến sĩ Bill Hayton kêu gọi EU cần tiếp tục quan tâm hơn nữa tới vấn đề Biển Đông và với thế mạnh của mình, EU cần hỗ trợ các nước ASEAN có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông nâng cao năng lực an ninh hàng hải, đồng thời ngăn chặn việc các quy tắc luật pháp quốc tế bị phá vỡ. Tiến sĩ nhấn mạnh, trong tiến trình giải quyết tranh chấp Biển Đông, một trong những yếu tố quan trọng nhất là cần phải đánh giá bằng chứng mà các nước có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông đưa ra, đồng thời, các nước có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông cần thúc đẩy đàm phán, cùng cam kết duy trì hiện trạng, không mở rộng đòi hỏi tuyên bố chủ quyền. Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng, các nước không nên từ bỏ những nỗ lực sử dụng các chuẩn mực quốc tế để giải quyết một cách hòa bình các tranh chấp. Cần có một khung pháp lý cho hòa bình và an ninh ở Biển Đông bên cạnh nguyên tắc chung lâu nay về tự do hàng hải là UNCLOS 1982. 

Tăng cường đoàn kết trong khu vực ASEAN

Tại các diễn đàn, hội thảo khu vực và quốc tế về Biển Đông, nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định, Việt Nam có quyền bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của mình vì điều đó hoàn toàn hợp pháp theo quy định của UNCLOS 1982. Tại các tuyến hàng hải ở Biển Đông, một lượng lớn hoạt động trao đổi thương mại quốc tế được thực hiện bằng đường biển, do đó, an ninh hàng hải đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế của nhiều quốc gia biển. Không một quốc gia đơn lẻ nào có khả năng tự mình bảo vệ an ninh và trật tự hàng hải ở Biển Đông. Bởi vậy, những quốc gia có chung quan điểm cần hợp tác với nhau để bảo vệ các lợi ích chung toàn cầu. Trong quá trình đó, vai trò trung tâm của ASEAN hết sức quan trọng nhằm thúc đẩy thịnh vượng khu vực phù hợp với các quy định của luật pháp quốc tế. Cụ thể ở đây đó là, ASEAN coi việc giải quyết vấn đề tranh chấp ở Biển Đông rất quan trọng nhằm đảm bảo sự ổn định và an ninh trong khu vực.

Trên thực tế, Biển Đông phải là khu vực tự do cho tất cả mọi người để có thể di chuyển, buôn bán cũng như hợp tác con người với con người trong hòa bình. Với tình hình chính trị hiện tại, đây là dịp thuận lợi về chính trị để các nước ASEAN có liên quan đến Biển Đông kiên định và lên tiếng về chủ quyền. Giáo sư Carl Thayer, Học viện Quốc phòng Australia đánh giá, ASEAN cần phải lên tiếng về những diễn biến trên Biển Đông xảy ra gần đây và coi đây là những vụ việc nghiêm trọng. Nếu các nước ASEAN không đứng lên phản đối, những hành động này sẽ tiếp tục được lặp lại nhiều lần trong tương lai.

Các học giả đều nhận định, trước những thách thức ở Biển Đông, các nước Đông Nam Á cần phải thể hiện rõ ràng quan điểm trong việc bảo vệ quyền hợp pháp theo luật pháp quốc tế, đồng thời nỗ lực đối thoại nhằm hướng tới các giải pháp hợp lý và thực chất hơn...

Hồng Ngọc

Xem thêm: