Chủ nhật, 25/08/2019, 14:18 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Thời kỳ mới của nước Anh?

29/07/2019 - 9:54

Biên phòng - Hiếm có một Thủ tướng thời bình nào của Anh lại phải đối mặt với nhiều tình huống khó khăn đang chờ đợi như ông Boris Johnson, khi ông bước vào Downing Street ngày 24-7. Nếu ông Johnson đưa nước Anh rời khỏi EU mà không có thỏa thuận thì sẽ phải đối mặt với nguy cơ chính phủ sụp đổ, đảng Bảo thủ vì vậy có thể sẽ bị mất quyền lãnh đạo đất nước, nếu Tổng tuyển cử diễn ra trong bối cảnh Brexit "cứng". Trước mắt, việc lựa chọn các thành viên nội các của ông Johnson sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc liệu ông có đối mặt với "liên minh nổi loạn" tại Quốc hội hay không.

1qpw_26a
Ông Boris Johnson đã trở thành ông chủ mới của căn nhà số 10, phố Downing, nơi sinh sống của Thủ tướng Anh. Ảnh: Getty

Nội các “thuận”

Ông Johson tiếp quản nhiệm vụ trong bối cảnh đảng Bảo thủ có đa số mong manh tại Hạ viện. Sau khi nghị sĩ Charlie Elphicke bị đình chỉ không được đứng trong hàng ngũ của đảng Bảo thủ vì bị buộc tội tấn công tình dục, chênh lệch đa số của đảng Bảo thủ tại Hạ viện đã giảm xuống còn 2 người. Trong khi đó, số người không đồng tình với phương hướng Brexit của ông Johnson tiếp tục tăng.

Tân Thủ tướng Johnson sẽ phải sắp xếp nội các một cách cân bằng và tinh tế. Nếu như bổ nhiệm nội các của mình toàn những người thuộc phe Brexiteers, ông Johnson sẽ đối mặt với rủi ro thổi bùng "liên minh những người chống đối" dẫn đầu bởi các ông Philip Hammond, David Gauke và những nghị sĩ phản đối Brexit không thỏa thuận trong Quốc hội. Những nghị sĩ ủng hộ EU tin rằng, chỉ cần 20 nghị sĩ Bảo thủ mà nổi loạn là có thể kéo Chính phủ của ông Johnson sụp đổ, nếu như ông Johnson cố gắng tiến hành Brexit không thỏa thuận. Thực ra, những nhân vật chủ chốt trong phe của ông Johnson đều nhận thấy cửa ải Quốc hội đối với ông Johnson là vô cùng khó khăn. Họ tin rằng ông     Johnson sẽ không có lựa chọn nào khác mà sẽ phải tiến hành Tổng tuyển cử trong vòng 1 năm nữa. Sớm hay muộn gì thì ông Johnson cũng sẽ cần thực thi nguyện vọng đến từ các cử tri Anh.

Khó khăn kinh tế

Việc không thể biết trước được Brexit sẽ diễn ra như thế nào đã gây tác động tiêu cực tới nền kinh tế Anh khi nhiều doanh nghiệp dừng việc đầu tư cho tới khi họ biết nhiều hơn về mối quan hệ trong tương lai giữa Anh với EU - đối tác thương mại lớn nhất của nước này với tư cách là một khối. Mức tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 0,5% trong quý I-2019 được coi như là kết quả của việc tăng sản xuất và dự trữ hàng hóa trước thời hạn chót 29-3 như kế hoạch ban đầu của Brexit. Nhưng GDP trong quý II-2019 đã phản ánh tình trạng bất ổn và sự lưỡng lự trong quyết định đầu tư, phần lớn là do Brexit gây ra.

Đồng bảng Anh cũng đã giảm 4% so với đồng USD trong 3 tháng qua. Một số nhà đầu tư rất lo ngại về tương lai nền kinh tế Anh, trong khi nhiều người khác tin tưởng rằng cuối cùng, nước Anh sẽ có thể phục hồi. Paul Gambles, người đồng sáng lập MBMG Group, nói với chương trình "Squawk Box Europe" của CNBC hôm 22-7: "Chúng tôi cho rằng Anh gần như không thể đầu tư cho tới khi chúng tôi biết rõ hơn về điều gì sẽ xảy ra tiếp theo".

Tapan Datta, người đứng đầu bộ phận phân bổ tài sản toàn cầu của tập đoàn Aon, tỏ ra lạc quan hơn về đầu tư vào Anh, nói: "Tôi cho rằng vẫn có những cơ hội, nếu bạn có thể nhìn thấu qua hỗn loạn Brexit". Ông nhấn mạnh: "Nếu bạn làm việc dựa trên ý tưởng rằng bằng cách nào đó sẽ có một thỏa thuận trong vòng 6 đến 12 tháng tới - mặc dù nói thẳng là điều đó sẽ không thể xảy ra vào tháng 10 tới, vẫn có những phần nhất định trong thị trường chứng khoán Anh rất có giá trị... Do đó, tôi không đồng ý với quan điểm rằng không thể đầu tư vào Anh, chỉ là có những bất ổn rất đáng kể trong tương lai gần".

Những bước đi tiếp theo của tân Thủ tướng Anh Johnson chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới số phận những thế hệ tương lai của nước Anh và "sức khỏe"  hiện tại của nền kinh tế châu Âu.

Căng thẳng vùng Vịnh

Trong những ngày đầu nhận nhiệm sở, cuộc chiến trong nước của ông Johnson có thể sẽ phải nhường chỗ cho vấn đề đối đầu giữa Anh và Iran hiện nay. Iran đã đẩy căng thẳng lên cao khi bắt giữ một tàu chở dầu mang cờ Anh ngày 19-7 vừa qua, tại eo biển Hormuz chiến lược. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Javad Zarif đã cáo buộc Anh "đi theo chủ nghĩa khủng bố kinh tế của Mỹ". Ngoại trưởng Hunt đã gọi hành động của Iran là "cướp biển" và nói rằng Anh đang lên kế hoạch thành lập một lực lượng bảo vệ các tàu thuyền qua lại ở vùng Vịnh do châu Âu đứng đầu. Liên tiếp những cáo buộc làm gia tăng căng thẳng. Với sự xuất hiện của ông Johnson, liệu những căng thẳng có được hóa giải? Liệu ông Johnson có tìm cách làm hồi sinh chính sách ngoại giao nghiêm túc với Iran? Thời gian sẽ trả lời.

Brexit “cứng”

Theo giới phân tích, giải pháp lý tưởng nhất đối với ông Johnson trong vấn đề Brexit là hy vọng tìm được một thỏa thuận Brexit mới, thay thế dự thảo thỏa thuận Brexit mà bà Theresa May đạt được với Brussels nhưng rồi bị Quốc hội Anh bác bỏ đến 3 lần trong 3 cuộc biểu quyết. Vấn đề là tuy tuyên bố từ nay đến ngày 31-10 sẽ nỗ lực để London ra đi đúng kỳ hạn, nhưng ông Johnson không còn nhiều thời gian, trong khi EU đã cảnh báo là sẽ không chấp nhận thay đổi dù chỉ một câu, trừ phần tuyên bố chính trị đính kèm về mối quan hệ mới giữa hai bên.

Nếu kế hoạch thứ nhất không được, Thủ tướng mới của Anh sẽ tung lá bài thứ hai: Yêu cầu Quốc hội Anh biểu quyết chấp thuận các điều khoản "tốt nhất" trong dự thảo thỏa thuận của bà May mà chính Quốc hội, với các nghị sĩ cùng phe đã bác bỏ đến 3 lần. Boris Johnson còn sử dụng hóa đơn 50 tỷ euro phải nộp cho châu Âu trong khuôn khổ Brexit để gây áp lực với Brussels theo chiến thuật trao đổi: Nếu muốn được khối tiền này, châu Âu phải để cho London tiếp tục thừa hưởng quy chế ưu đãi về thương mại của một thành viên, cho đến khi ký được một thỏa thuận Brexit mới mà theo cam kết của ông Johnson sẽ xảy ra trước thời điểm 2022, khi Anh bầu lại Quốc hội mới. Vấn đề là ông Johnson tuy được đa số đảng viên cơ sở ủng hộ, nhưng lại không được đa số dân biểu bảo thủ trong Quốc hội Anh hiện nay tin cậy, cho nên kế hoạch 2 cũng khá rủi ro.

Và cuối cùng, chỉ còn giải pháp thứ 3, là hoàn toàn trông cậy vào lòng bao dung của 27 thành viên còn lại trong EU. Nhưng giới lãnh đạo châu Âu không thể rộng lượng hơn với London, vì như thế chẳng khác nào khuyến khích các thành viên dùng vũ khí ly khai để bắt chẹt. Do vậy, ông Johnson mới tung lá bài “Brexit không thỏa thuận”. Nhưng kịch bản này là ác mộng đối với giới doanh nghiệp và tài chính: Anh sẽ bị tổn hại nghiêm trọng về mặt kinh tế và sẽ đơn độc hơn trên bàn cờ quốc tế.

Tình hình căng thẳng tại vùng Vịnh Persia có lẽ sẽ làm cho ông Johnson thấy Anh cần châu Âu nhiều hơn. Trong bối cảnh này, cựu thủ tướng Tony Blair, qua diễn đàn của báo chí châu Âu trong tuần, đưa ra kế hoạch 4: Tổ chức lại trưng cầu ý dân về Brexit. Hỏi lại ý kiến người dân để có một hướng đi dứt khoát, theo đúng nguyện vọng của đa số, không bị đánh lừa bởi những chính trị gia mị dân, trong đó có ông Johnson, như trong kỳ trưng cầu ý dân lần đầu vào năm 2016. Nhưng có lẽ đây không phải là điều mà ông Johnson hướng tới.

Hồng Ngọc