Chủ nhật, 19/05/2019, 13:30 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Tháo gỡ khó khăn cho nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc

02/06/2015 - 13:39

Biên phòng - Một trong những chủ đề sẽ được đưa ra thảo luận tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII là việc tìm các giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho nông dân xuất khẩu nông sản qua biên giới trong thời gian tới. Phóng viên Báo Biên phòng đã có cuộc phỏng vấn Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến, Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng BĐBP, Chủ tịch Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc về vấn đề này.

587x322_8a-1.JPG
Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt Nam - Trung Quốc tổ chức hội đàm, đánh giá kết quả hợp tác cửa khẩu trong thời gian qua.

PV: Thưa Thiếu tướng, thời gian qua xuất hiện tình trạng các mặt hàng nông sản của Việt Nam, điển hình là gạo, thanh long, dưa hấu và vải thiều bị ùn ứ, ách tắc tại các cửa khẩu đường bộ Việt Nam - Trung Quốc. Đề nghị Thiếu tướng cho biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên?

Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến: Theo tôi, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng các mặt hàng nông sản của Việt Nam bị ùn ứ, ách tắc tại các cửa khẩu đường bộ Việt Nam - Trung Quốc. Về nguyên nhân khách quan, trước hết là do tính chất đặc thù của việc xuất khẩu hàng nông sản là theo dạng tiểu ngạch. Xuất khẩu tiểu ngạch thường tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ việc thay đổi chính sách của phía bạn trong kiểm dịch, tiêu thụ… thường không được thông báo trước nên dẫn đến ùn tắc.

Mặt khác, hệ thống cửa khẩu tuyến đường bộ biên giới Việt Nam - Trung Quốc đến nay chưa được quy hoạch đồng bộ, chính vì vậy, hàng hóa thường tập trung vào một số cửa khẩu đã được mở ra và thông quan từ lâu nay. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở hạ tầng như hệ thống kho bãi, đường giao thông tại các cửa khẩu chưa đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu hàng hóa; năng lực, khả năng thông quan của các lực lượng chức năng tại các cửa khẩu còn hạn chế... nên đã dẫn đến tình trạng ùn ứ hàng hóa.

Một nguyên nhân quan trọng khác nữa, mấy năm trở lại đây, sản lượng nông sản của Việt Nam tăng cao do được mùa, đơn cử như sản lượng các loại hoa quả nhiệt đới như thanh long, dưa hấu, vải thiều tăng rất nhanh. Trong khi đó, "đầu ra" chưa ổn định do bị "tắc thị trường". Những ai làm thương mại lâu năm với thị trường này đều hiểu, chuyện "tắc thị trường" trong xuất khẩu nông sản xảy ra thường xuyên, có những lúc, những nơi, phía bạn thay đổi, điều chỉnh về chính sách biên mậu, về mở rộng, hay hạn chế nhập một số mặt hàng xuất khẩu.

Chúng ta cũng không thể quyết định được việc Trung Quốc nhập dưa hấu từ Việt Nam ở cửa khẩu nào. Lâu nay, Trung Quốc chỉ cho nhập qua cửa khẩu Tân Thanh và phần nào qua Cốc Nam (Lạng Sơn). Còn cửa khẩu Móng Cái, Hoành Mô (Quảng Ninh) hầu như không có mặt hàng dưa hấu, ở cửa khẩu Lào Cai cũng có nhưng không nhiều. Có thể sự điều chỉnh này không lớn và không kéo dài, nhưng do chúng ta thiếu sự linh hoạt để thích ứng.

Về nguyên nhân chủ quan, trước hết, phải nói đến cơ chế, chính sách xuất khẩu của Việt Nam chưa được thông thoáng, đồng bộ. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các ngành và địa phương đôi khi chưa kịp thời và sự đồng thuận chưa cao dẫn tới ùn tắc! Ví dụ như các loại lệ phí, thuế xuất ở các cửa khẩu của từng địa phương còn có sự khác nhau.

Theo phản ánh của giới kinh doanh, chỗ nào có cơ chế thông thoáng, khả năng thông quan nhanh, cộng với việc các khoản chi phí thấp thì các doanh nghiệp sẽ tập trung đưa hàng đến đó để xuất khẩu. Còn ngược lại, các doanh nghiệp sẽ tránh những cửa khẩu năng lực thông quan kém, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, cơ chế xuất khẩu chặt chẽ, thiếu linh hoạt…

PV: Trước thực trạng trên, Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc đã có những giải pháp gì nhằm giúp nông dân cũng như các doanh nghiệp của Việt Nam xuất khẩu và tiêu thụ nông sản sang thị trường Trung Quốc một cách "thông đồng bén giọt", thưa Thiếu tướng?

Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến: Thời gian qua, Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc đã chủ động nắm chắc tình hình các cửa khẩu, phối hợp chặt chẽ với các ngành hữu quan, kịp thời trao đổi, phối hợp với Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới phía Trung Quốc; duy trì thường xuyên hoạt động của cơ quan thường trực để giải quyết các vấn đề phát sinh nhằm tạo thuận lợi thông quan tại các cửa khẩu; chủ động tham mưu cho Bộ Quốc phòng báo cáo Chính phủ nâng cấp, kéo dài thời gian thông quan tại cặp cửa khẩu Tân Thanh - Pò Chài để kịp thời giải quyết ùn tắc nông sản tại cặp cửa khẩu này.

Đồng thời, tích cực tham mưu cho các ngành, địa phương, các Tiểu ban cửa khẩu của các tỉnh biên giới Việt - Trung đề ra các giải pháp hữu hiệu như: Tăng cường lực lượng cho các cửa khẩu nhằm tăng khả năng thông quan tại các điểm "nóng" trong xuất khẩu nông sản và từng bước xây dựng đồng bộ cơ sở hạ tầng cửa khẩu, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương, tăng cường quan hệ phối hợp với lực lượng chức năng của Trung Quốc.

Bên cạnh đó, tiếp tục triển khai công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn cho các lực lượng chức năng tại cửa khẩu, đầu tư trang thiết bị, phương tiện máy móc tại các cửa khẩu nhằm nâng cao năng lực xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu… Ủy ban cũng đã chủ động tiến hành hội đàm và tổ chức khảo sát song phương với phía bạn để quy hoạch, mở mới các cửa khẩu; nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, thúc đẩy các biện pháp tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan ở cửa khẩu; chuẩn hóa việc cấp, quản lý và kiểm tra giấy thông hành cho cư dân biên giới; xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm tra, kiểm nghiệm giữa hai nước; tăng cường thúc đẩy thực hiện Nghị định thư về việc thực hiện Hiệp định vận tải đường bộ đã ký giữa Chính phủ hai nước.

Trong thời gian tới, Ủy ban sẽ kiến nghị các Bộ, ngành cần tiếp tục xem xét, thống nhất với các Tiểu ban hợp tác cửa khẩu của 7 tỉnh biên giới Việt - Trung có những biện pháp thúc đẩy hơn nữa các hoạt động thông quan tại khu vực cửa khẩu biên giới, với sự tham gia của lực lượng chức năng hai nước, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu mối của hai bên. Về lâu dài, Ủy ban sẽ tham mưu đề xuất với Chính phủ có giải pháp mang tính chiến lược, chỉ đạo việc gắn kết giữa khâu tiêu thụ, lưu thông và xuất khẩu với khâu sản xuất của người nông dân.

PV: Được biết, để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho nông dân khi xuất khẩu nông sản qua Trung Quốc, trong các ngày từ 12 đến 16-5-2015, Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt Nam - Trung Quốc đã tiến hành hội đàm và tổ chức khảo sát liên hợp tại các tỉnh Lào Cai, Lai Châu và Hà Giang. Đề nghị Thiếu tướng cho biết đôi nét về kết quả hội đàm?

Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến: Nhằm tiếp tục tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong cơ chế hợp tác cửa khẩu hai bên, qua đó thúc đẩy và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu tại các cửa khẩu biên giới Việt - Trung, vừa qua, tại Lào Cai, Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt Nam - Trung Quốc đã tổ chức hội đàm nhằm trao đổi thông tin về tình hình liên quan đến quản lý, hợp tác cửa khẩu của Ủy ban hai bên; đánh giá kết quả đã đạt được trong việc triển khai thực hiện Biên bản Hội nghị lần thứ hai của Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới Việt Nam - Trung Quốc, triển khai chương trình khảo sát liên hợp cửa khẩu Việt Nam - Trung Quốc.

Tại cuộc hội đàm, hai bên thống nhất các nội dung: Triển khai việc thực hiện kéo dài thời gian thông quan tại cặp cửa khẩu Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan và Móng Cái - Đông Hưng từ ngày 1-7-2015; hai bên nghiêm túc thực hiện thời gian thông quan cửa khẩu đã được xác định theo Hiệp định về cửa khẩu và Quy chế quản lý cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc và các thỏa thuận liên quan, tích cực thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thông quan tại các cửa khẩu theo quy định; từng bước quy phạm hóa, công khai hóa việc thu phí, lệ phí tại các cửa khẩu biên giới của mỗi bên; đẩy nhanh tiến trình mở mới các cửa khẩu Sóc Giang - Bình Mãng, Chi Ma-Ái Điểm (dự kiến vào cuối năm 2015), Xín Mần-Đô Long (dự kiến vào cuối tháng 6-2016), Lý Vạn - Thạc Long, Hoành Mô - Động Trung (bao gồm cả Bắc Phong Sinh - Lý Hòa), Săm Pun - Điền Bồng; nâng cấp cửa khẩu Tà Lùng - Thủy Khẩu thành cửa khẩu quốc tế và mở cầu Tà Lùng 2.

Đặc biệt, phía Việt Nam ủng hộ đề nghị của phía Trung Quốc tiến hành khảo sát, tìm hiểu về mô hình "Một cửa, một điểm dừng" tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Việt Nam) và Đen-sa-vẳn (Lào) vào cuối năm 2015 để có thể áp dụng tại các cửa khẩu trên tuyến biên giới Việt - Trung và giao quyền cho các Tiểu ban công tác cửa khẩu của các tỉnh chủ động, linh hoạt trong việc kéo dài thời gian thông quan nằm trong quy định của Chính phủ.

Ngoài ra, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác chấp pháp, kiểm tra, kiểm soát tại các cửa khẩu và trên biên giới nhằm giữ gìn, duy trì trật tự và môi trường hoạt động tại cửa khẩu. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về các chính sách, quy định liên quan đến xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, thủ tục qua lại biên giới, đẩy mạnh hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong kiểm tra, kiểm soát, quản lý biên giới; cùng nhau nghiên cứu cơ chế hợp tác nhằm đẩy nhanh tiến độ xác minh, trao trả người xuất nhập cảnh trái phép; tăng cường hơn nữa hợp tác chống buôn lậu, duy trì an ninh trật tự trên khu vực biên giới, cửa khẩu; hoàn thiện các dịch vụ tại cửa khẩu, nghiên cứu xây dựng hệ thống trao đổi thông tin hiện đại giữa hai bên. Thúc đẩy việc tham mưu đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ cửa khẩu biên giới hai bên…

PV: Trân trọng cám ơn Thiếu tướng!
Hoàng Anh (Thực hiện)