Thứ 6, 22/09/2017, 02:38 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Tết “Xíp xí” của đồng bào Thái Tây Bắc

10/09/2017 - 20:53

Biên phòng - Theo quan niệm của đồng bào Thái, Tết Xíp xí được tổ chức vào 14-7 âm lịch hằng năm (tiếng Thái “Xíp xí” có nghĩa là mười bốn). Đây là thời điểm kết thúc một vụ mùa, người Thái làm lễ cầu xin cho con trâu cày được khỏe mạnh, cây lúa được tốt tươi, mọi người được hạnh phúc. Trong ngày lễ, gia đình nào cũng mổ một vài con vịt để xua đi những đen đủi trong cuộc sống. Rượu, thịt và các món ăn khác cũng được người Thái chuẩn bị chu đáo để thết đãi bạn bè, khách khứa trong dịp Tết này.

n6fy_9a
Thực hiện nghi lễ cúng Tết Xíp xí của đồng bào Thái Tây Bắc. Ảnh: Nguyễn Nhật Thanh

Nghệ nhân Lò Văn Biến, nhà ở thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái cho biết: Tết Xíp xí của người Thái bao giờ cũng có 2 phần: Phần lễ và phần hội. Trong phần lễ có 5 lễ cúng. Lễ cúng ruộng “Tam tế ra” là lễ đầu tiên, được tổ chức cho cả bản hoặc mỗi gia đình. Mâm lễ gồm: 1 con gà, 1 đầu lợn, 1 bộ lục phủ ngũ tạng lợn, 2 gói xôi, bánh xíp xí, vòng bạc, vải sải...

Mâm cúng được đặt ngang đầu ruộng của cả bản. Khi tiến hành nghi lễ, ông mo quay mặt về hướng phía cánh đồng, sau đó vái tứ phương cầu cho chúa trời, chúa đất phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, lúa không bị sâu bọ phá hoại, cây lúa cho hạt to, chắc, mẩy. Sau lễ cúng ruộng là lễ cúng tổ tiên.

Trong lễ này nhằm cảm ơn, nhắc nhớ lại công lao của tổ tiên, dòng họ, ông bà; cầu mong sự phù hộ, giúp đỡ để gia đình làm ăn ngày càng nhiều may mắn, không ốm đau bệnh tật, chăn nuôi phát triển. Tiếp đó là lễ cúng vía trâu. Lễ cúng này được tiến hành ở dưới gầm nhà sàn, ông mo hoặc bà mo sẽ cúng cầu mong con trâu của gia chủ luôn khỏe mạnh để làm tốt việc đồng áng.

Sau lễ cúng vía trâu, con trâu sẽ được ăn những bó cỏ lau, lá gói bánh, còn thịt gà, bánh và xôi được chia cho trẻ con chăn trâu trong gia đình. Trẻ con trong các gia đình mang bánh, xôi, gà lên bãi chăn trâu cùng liên hoan, sau đó nô đùa và chơi các trò chơi dân gian như: Cướp cờ, nhảy dây, đuổi bắt, đánh khăng... tạo nên không khí vui tươi của Tết Xíp xí. Vì vậy, Tết Xíp xí còn được quan niệm là Tết của trẻ con. Cùng với các lễ cúng trên còn có lễ cúng họ ngoại và lễ cúng thần linh. Sau những nghi lễ trang trọng của ngày Tết Xíp xí là phần hội. Mọi người trong các gia đình tổ chức ăn uống, vui chơi, thể hiện các nét văn hóa truyền thống của dân tộc.

Là một người con của dân tộc Thái Nghĩa Lộ, bà Hoàng Thị Phượng, ở xã Nghĩa An, thị xã Nghĩa Lộ ý thức được rằng mình phải tuyên truyền cho con cháu biết giữ gìn và phát huy những nét đẹp truyền thống của dân tộc mình. Do đó, năm nào cũng vậy, trước Tết Xíp xí vài ba ngày, bà đều dành thời gian cùng con đi chợ mua sắm các nhu yếu phẩm thiết yếu để làm mâm cơm cúng thần linh, tổ tiên trong ngày Tết Xíp xí. Bởi với bà, đây không chỉ là ngày lễ, ngày vui của dân tộc mình, mà còn là ngày bà giáo dục con cháu biết nhớ về tổ tiên, ông bà và người lớn dành sự quan tâm chăm sóc cho con trẻ.

Tết Xíp xí mang nhiều ý nghĩa phong tục tốt đẹp của đồng bào dân tộc Thái Tây Bắc. Tết Xíp xí ngoài tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong nhân dân, đây còn là dịp để thị xã Nghĩa Lộ thu hút sự tìm hiểu, khám phá của du khách trong và ngoài nước về con người, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc Thái Tây Bắc. Những ngày này, du khách đến với Tây Bắc để được vui cùng Tết Xíp xí và đắm mình trong lễ hội truyền thống văn hóa Thái nơi đây.

Nguyễn Nhật Thanh