Thứ 3, 17/09/2019, 17:50 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Tân Tổng thống - Lời giải cho bài toán U-crai-na?

04/06/2014 - 14:52

Biên phòng - Ông Pê-trô Pô-rô-sen-cô, ứng cử viên phi đảng phái liên danh với đảng UDAR (Liên minh dân chủ U-crai-na vì cải cách), đã đắc cử Tổng thống mới của U-crai-na sau chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử ngày 25-5 vừa qua. Lên cầm quyền giữa lúc đất nước đang chìm trong khủng hoảng, ông Pô-rô-sen-cô không có thời gian để say sưa với chiến thắng, ngược lại, ông sẽ phải ngay lập tức bắt tay thực hiện các cam kết của mình về việc chấm dứt "chiến tranh" với những phần tử li khai ở khu vực miền Đông nói tiếng Nga, đàm phán về một mối quan hệ ổn định với Mát-xcơ-va và cứu vớt nền kinh tế bị tàn phá sau nhiều tháng bất ổn cũng như chịu sự quản lý yếu kém suốt 23 năm qua và tình trạng tham nhũng tràn lan.

c46x_25a-1.jpg
Tổng thống mới đắc cử của U-crai-na P.Pô-rô-sen-cô. Ảnh: foxnews.com
Sự xuất hiện của "ông hoàng sô-cô-la"

Giữa những người bị truất khỏi quyền lực trước đây, những cựu thủ lĩnh của cuộc cách mạng Cam từng góp phần làm lụn bại U-crai-na và những người ngày 21-2-2014 ký thỏa hiệp bị đám đông dân chúng ở Mai-đan bác bỏ, tỷ phú Pô-rô-sen-cô đã làm được điều thần kỳ là xuất hiện như một con người mới. Tính đơn giản trong cương lĩnh tranh cử của ông đã thuyết phục được cử tri: Làm cho U-crai-na những gì mà ông đã làm được cho doanh nghiệp của mình.

Chiến thắng của ông Pô-rô-sen-cô ngay trong vòng 1 cuộc bầu cử đã khiến U-crai-na tránh được 3 tuần căng thẳng khi không phải tiến hành vòng bỏ phiếu thứ hai. Điều này đặc biệt thuận lợi trong bối cảnh quốc gia Đông Âu này đang chìm trong cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc với các hoạt động trấn áp quân sự mà chính quyền Ki-ép thực hiện tại các tỉnh miền Đông, ngay cả tại thời điểm diễn ra bầu cử toàn quốc. Điều này cũng cho thấy, trong bất ổn, U-crai-na đã nỗ lực hết sức để tổ chức thành công cuộc bầu cử.

Tân Tổng thống U-crai-na, ông Pô-rô-sen-cô sinh ra tại thị trấn Bôn-grát, ở miền Tây Nam U-crai-na và học kinh tế tại Đại học Quốc gia Ki-ép. Ông bắt đầu hoạt động chính trị từ năm 1998 với tư cách là một nghị sỹ thuộc nhóm trung thành với Tổng thống khi đó là Lê-ô-nít Cu-sơ-ma. Năm 2002, ông gia nhập lực lượng với người bạn thân Vích-to Y-u-sen-cô - người trở thành anh hùng trong cuộc cách mạng Cam ủng hộ dân chủ năm 2004 và lên làm Tổng thống đất nước Đông Âu này.

Dưới thời ông Y-u-sen-cô, ông Pô-rô-sen-cô giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao và Chủ tịch Ngân hàng Trung ương. Giữa ông và bà Ti-mô-sen-cô từng có mối bất hòa rất lớn khiến cả hai đều bị sa thải. Năm 2012, ông được Tổng thống Y-a-nu-cô-vích bổ nhiệm làm Bộ trưởng Kinh tế. Cuối năm 2012, ông được bầu vào Quốc hội với tư cách là một ứng cử viên độc lập và bày tỏ ý định chạy đua chức Thị trưởng thành phố Ki-ép trước khi cuộc khủng hoảng hiện nay nổ ra.

Được mệnh danh là "ông hoàng sô-cô-la", ông Pô-rô-sen-cô là một trong những người giàu nhất U-crai-na với khối tài sản trị giá 1,3 tỷ USD, khởi nghiệp bằng việc bán hạt ca cao, rồi mua nhiều nhà máy sản xuất bánh kẹo và sau đó hợp nhất thành công ty bánh kẹo khổng lồ Roshen. Ông cũng sở hữu các công ty sản xuất ô tô và xe buýt, một xưởng đóng tàu và kênh truyền hình Kanal 5 cùng một tờ tạp chí.

Thắng cử trong bất ổn, con đường không trải hoa

Giành chiến thắng, nhà tỷ phú Pô-rô-sen-cô hứa sẽ có chuyến thăm đầu tiên là tới khu vực công nghiệp Đôn-bát ở miền Đông. Chỉ vài giờ sau đó, tại sân bay quốc tế Đô-nhét-xcơ xảy ra vụ đấu súng dữ dội giữa lực lượng vũ trang với các phần tử li khai. Vụ nổ súng đã tiên liệu những khó khăn chồng chất mà "ông vua sô-cô-la" sẽ phải đối mặt. Không chỉ phải dẹp yên phong trào li khai ở miền Đông, ông Pô-rô-sen-cô còn phải xây dựng lại mối quan hệ với nước láng giềng Nga khổng lồ và đấu tranh với nạn tham nhũng kinh niên cùng nền kinh tế èo uột của nước này.

Áp lực lớn nhất với ông Pô-rô-sen-cô sẽ là giành lại quyền kiểm soát hai khu vực cận Đông gồm 6,6 triệu dân là Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ, nơi mà lực lượng nổi dậy đã tuyên bố tách ra thành Nhà nước độc lập. Các nhà phân tích kỳ vọng Tổng thống mới của U-crai-na sẽ chìa bàn tay hữu nghị, cam kết quyền tự trị lớn hơn cho các khu vực như một phần của cải cách Hiến pháp, như chính ông Pô-rô-sen-cô nói "sẽ làm mọi thứ để giành lòng tin của họ". Nhưng cũng có khả năng ông sẽ không nhân nhượng và sẽ tung lực lượng quyết định chống lại các nhóm li khai cho đến khi họ từ bỏ vũ khí và ông có thể đặt "một thời hạn chót" cho việc này.

Những khó khăn của tân Tổng thống ở khu vực miền Đông xuất phát từ thực tế rằng hầu hết cử tri ở hai khu vực trên đã không tham gia cuộc bầu cử Tổng thống ngày 25-5, nên thực tế có thể họ sẽ không công nhận ông. Một thủ lĩnh li khai từng tuyên bố sẵn sàng đàm phán với nhà lãnh đạo mới chỉ với điều kiện Nga là một phần của các cuộc đàm phán. Vì thế, tái can dự với Crem-lin sẽ đóng vai trò chủ chốt trong các nỗ lực gắn kết U-crai-na trở lại. Bản thân ông Pô-rô-sen-cô cũng thừa nhận "chúng ta cần chấm dứt cuộc chiến này, để trả lại hòa bình cho toàn đất nước và sự ổn định ở miền Đông. Và không thể làm được điều này nếu không có Nga".

ewnb_25b-1.jpg
Bất ổn ở miền Đông - thách thức lớn nhất đối với tân Tổng thống U-crai-na. Ảnh: Reuters

Xem ra việc đạt được một thỏa thuận với Mát-xcơ-va có vẻ không khó đối với ông Pô-rô-sen-cô, bởi không như đối thủ đã thua ông là bà Y-u-li-a Ti-mô-sen-cô, ông không coi việc gia nhập NATO - điều mà Nga quan ngại nhất - là ưu tiên. Người đứng đầu Ki-ép có thể đưa ra đảm bảo riêng với Tổng thống Nga Vla-đi-mia Pu-tin rằng U-crai-na sẽ không tìm cách gia nhập liên minh quân sự do Mỹ đứng đầu này hay thay đổi quy chế "ngoài khối" đã được ghi trong Hiến pháp nước này. Hơn nữa, Nga trước đó đã xác định ông Pô-rô-sen-cô là ứng cử viên "đỡ gây bất lợi nhất" và với chiến thắng của nhà tỷ phú này, Tổng thống Pu-tin đã bất ngờ miêu tả cuộc bầu cử là "một bước đi đúng hướng" và bày tỏ sẵn sàng hợp tác với Tổng thống mới của U-crai-na. 

Các mối quan hệ năng lượng cũng là vấn đề hóc búa. Ki-ép đã từ chối thanh toán 3 tỉ USD cộng các khoản nợ chưa trả cho Gazprom, trừ phi tập đoàn khí đốt Nhà nước này của Nga đảo ngược quyết định tăng giá mới đây vốn một lần nữa khiến Ki-ép phải chịu một trong những mức giá cao nhất châu Âu khi mua khí đốt Nga. Ông Pô-rô-sen-cô nói sẽ tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung, khai thác những khu vực có trữ lượng khí đá phiến rộng lớn của nước này, mặc dù chúng lại nằm phần lớn ở khu vực miền Đông hiện do các lực lượng nổi dậy kiểm soát, cũng như xây dựng các cơ sở hóa lỏng khí tự nhiên.

Chính trị trong nước cũng rủi ro chẳng kém một bãi mìn. Các thay đổi Hiến pháp kể từ sau khi ông Vích-to Y-a-nu-cô-vích bị lật đổ đồng nghĩa với việc Tổng thống không còn quyền thành lập Chính phủ ngoài việc lựa chọn các bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng. Ông Pô-rô-sen-cô cho biết, ông không có kế hoạch lập tức cải tổ Chính phủ, nhưng kêu gọi bầu cử Quốc hội sớm. Cuộc bầu cử được dự kiến vào mùa Thu tới sẽ hoàn tất việc hợp pháp hóa ban lãnh đạo ở Ki-ép, đồng thời giúp tân Tổng thống có cơ hội hồi sinh đảng Thống nhất của riêng ông để biến nó thành một nền tảng ủng hộ trong Quốc hội, nơi ông không có đảng nào hậu thuẫn hiện nay.

Với kinh nghiệm từng làm việc trong Nội các của nhiều Chính phủ và xây dựng được mối quan hệ mạnh với giới kinh doanh, ông Pô-rô-sen-cô có khả năng ngăn chặn sự tụt dốc của nền kinh tế và thống nhất đất nước. Tuy nhiên, với những bộn bề khó khăn, việc xây dựng và tái thiết U-crai-na có thể sẽ không chỉ phụ thuộc vào ý chí của 46 triệu người dân hay của riêng tân Tổng thống, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào các tác động từ bên ngoài, mà cụ thể là Nga, Liên minh châu Âu và Mỹ.
Cẩm Linh