Thứ 4, 18/09/2019, 10:44 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Sóng gió giữa hai bờ Thái Bình Dương

18/09/2016 - 17:08

Biên phòng - Mới đây, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã bất ngờ phát đi những tín hiệu về việc quốc gia này sẽ chấm dứt sự lệ thuộc quân sự vào Mỹ vốn đã kéo dài nhiều thập kỷ qua. Ông khẳng định sẽ không từ bỏ quan hệ đồng minh với Washington, nhưng sẽ theo đuổi một chính sách ngoại giao độc lập.

g5yd87ac4s-53177_71b940ec-0797-6d60-33e6-1336130bb4ea@yahoo.com_GM1EA5510TK01_RTRMADP_3_PHILIPPINES
Tổng thống Rodrigo Duterte muốn lực lượng đặc nhiệm Mỹ rút khỏi miền Nam Philippines. Ảnh: Wordpress

Liên minh Mỹ-Philippines gặp thử thách

Ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay hôm 13-9 tuyên bố Manila sẽ tiếp tục tôn trọng những cam kết và nghĩa vụ nêu trong hiệp ước với Mỹ. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Duterte trong cuộc phỏng vấn của đài phát thanh trước đó đã hối thúc lực lượng đặc nhiệm Mỹ rút khỏi miền Nam Philippines, đồng thời đổ lỗi cho Washington kích động các cuộc nổi dậy của người Hồi giáo ở khu vực. Tuy nhiên, theo ông Yasay, những phát biểu này của Tổng thống là “không cố ý” và không nên coi đó là dấu hiệu ông Duterte rút lại những cam kết với đồng minh.

Philippines có quan hệ thân thiết với Mỹ suốt nhiều thập niên qua và gần đây nhất đã củng cố hợp tác quân sự thông qua một hiệp ước ký năm 2014. Hiệp định an ninh 2014 là một trong những sáng kiến chính sách đối ngoại trọng tâm của Tổng thống tiền nhiệm Benigno Aquino III nhằm củng cố sự hậu thuẫn của Mỹ đối với Philippines ở Biển Đông. Hiệp định này cũng là một phần quan trọng trong chiến lược tái cân bằng của Tổng thống Mỹ Barack Obama ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Đầu năm nay, hai bên đã nhất trí triển khai hàng nghìn binh sĩ Mỹ đến 5 căn cứ chiến lược ở Philippines, dù khung thời gian chưa được tiết lộ. Hai nước cũng đã bắt đầu tuần tra chung trên Biển Đông từ tháng Tư vừa qua. Cho đến nay, Philippines chỉ mua vũ khí từ Mỹ và các đồng minh của Mỹ như Hàn Quốc. Mỹ là nước cung cấp viện trợ quốc phòng lớn nhất cho Philippines trong nhiều năm qua. Theo trung tâm nghiên cứu RAND, từ năm 2002 đến năm 2013, Mỹ đã viện trợ 441 triệu USD giúp Philippines tăng cường an ninh. Riêng trong năm nay, chính quyền của Tổng thống Obama đã thông qua khoản tiền kỷ lục 120 triệu USD để viện trợ cho quốc gia đồng minh ở Đông Nam Á này.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Gary Ross cho biết Mỹ “sẽ tiếp tục tham vấn các đối tác ở Philippines để điều chỉnh sự hõ trợ sao cho phù hợp với chính sách của chính quyền mới ở nước này”. Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby khẳng định Mỹ chưa nhận được yêu cầu chính thức từ Manila về việc rút cố vấn quân sự và lực lượng đặc nhiệm khỏi Philippines. Quan chức ngoại giao này cũng tái khẳng định cam kết của Mỹ với đồng minh ở Đông Nam Á.

Quân đội Mỹ đã điều động khoảng 600 cố vấn quân sự đến khu vực Mindanao ở miền Nam Philippines hồi năm 2000 để huấn luyện, cố vấn và cung cấp thông tin tình báo cũng như vũ khí cho binh sĩ địa phương đối phó với nhóm phiến quân Hồi giáo Abu Sayyaf.

Sự tan rã lặng lẽ?

Tuy nhiên, kể từ khi lên nắm quyền hồi cuối tháng Sáu vừa qua, ông Duterte đã thể hiện chính sách giữ khoảng cách với Mỹ - một quan điểm theo giới phân tích là có nguy cơ làm đảo lộn cán cân chiến lược ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Tổng thống Philippines đã công khai chỉ trích các chính sách an ninh của Mỹ. Mối quan hệ của cá nhân ông Duterte với người đồng cấp Mỹ Obama cũng gặp không ít trục trặc.

kzwiuap06n-53177_a705214e-d9bf-f1f1-4411-b284acb19917@yahoo.com_jointspecialoperationstaskforcephilippines
Các quan chức quân sự Mỹ và Philippines trong buổi khai diễn cuộc tập trận chung Balikatan tháng 4-2016. Ảnh: Reuters

Trong cuộc gặp gỡ các quan chức Không quân Philippines ngày 13-9, ông Duterte nhấn mạnh Manila không cắt đứt các quan hệ đồng minh, nhưng sẽ theo đuổi một chính sách đối ngoại độc lập. Ông cũng yêu cầu tập trung vào các vấn đề đối nội, đồng thời tuyên bố quân đội Philippines sẽ chấm dứt các cuộc tuần tra cùng với Hải quân Mỹ ở Biển Đông, thay vào đó sẽ tập trung vào cuộc chiến chống ma túy và chủ nghĩa khủng bố.

Cho đến nay, để phục vụ cuộc chiến chống buôn lậu ma túy, Philippines chủ yếu mua những trang thiết bị cần thiết từ các nhà cung cấp của Mỹ. Tuy nhiên mới đây, ông Duterte lại chỉ thị cho Bộ trưởng Quốc phòng Delfin Lorenzana tìm kiếm các nhà cung cấp ở Nga và Trung Quốc. Nhà lãnh đạo Philippines cũng ám chỉ không cần tới các loại máy bay như F-16 của Mỹ vì theo ông nó “không giúp ích gì” cho Philippines.

Angelica Mangahas, Phó Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở Manila, cho rằng mặc dù ông Duterte không chắc sẽ hủy bỏ hiệp ước phòng thủ với Mỹ, nhưng ông đang “liều lĩnh” phá hỏng mối quan hệ với quốc gia đồng minh thân thiết nhất.

Theo chuyên gia Gregory Poling của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế Mỹ (CSIS), hiện có hai luồng quan điểm ở Washington. Một nhóm cho rằng Tổng thống Philippines Duterte đang đẩy mối quan hệ đồng minh tới bờ vực tan rã và các nhà hoạch định chính sách Mỹ không thể làm gì để cứu vãn. Một nhóm khác cho rằng liên minh Philippines - Mỹ vẫn rất quan trọng đối với cả hai nước và vì thế phải có cách thức để giải quyết tình trạng hiện nay. Tuy nhiên, việc ông Duterte liên tục phát đi thông điệp với … giọng điệu chống Mỹ cho thấy nhóm đầu tiên dường như đang thắng thế.

Như Lan

Xem thêm: