Thứ 6, 13/12/2019, 21:08 (GMT+7) Đường dây nóng : (024) 39364407(116) - 091.2011.882

Quốc tế nỗ lực đưa thỏa thuận hạt nhân I-ran vào thực tế

17/07/2015 - 9:34

Biên phòng - Sau cuộc đàm phán ma-ra-tông kéo dài 18 ngày tại Thủ đô Viên của Áo, cuối cùng thì I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc và Đức) đã đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tê-hê-ran. Tuy nhiên, để đưa thỏa thuận này đi vào thực tế còn rất nhiều khó khăn, đặc biệt là Mỹ, khi thỏa thuận phải vượt qua "cửa ải" Quốc hội.

58ai_11a-1.jpg
Các bên tham gia đàm phán đạt được thỏa thuận lịch sử ngày 14-7. Ảnh: Reuters

Cuối cùng, sau nhiều phiên làm việc thâu đêm về các nội dung gai góc nhất liên quan đến vấn đề hạt nhân của I-ran, trong đó có phạm vi thanh sát các cơ sở hạt nhân, tiến độ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với I-ran..., các nhà đàm phán của cả Nhóm P5+1 và I-ran đã đạt được một thỏa thuận hết sức khả quan, được dư luận quốc tế mòn mỏi trông đợi suốt hơn 12 năm qua.

Ngay sau khi I-ran và Nhóm P5+1 đạt được thỏa thuận lịch sử về chương trình hạt nhân của nước này, Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định kéo dài lệnh tạm ngừng trừng phạt đối với I-ran thêm 6 tháng, tức đến ngày 14-1-2016. Đây là lần thứ 5 kể từ cuối tháng 6, EU gia hạn lệnh tạm ngừng trừng phạt I-ran để hỗ trợ cho quá trình đàm phán giữa I-ran và Nhóm P5+1.

Song, ở tất cả các lần trước, thời hạn chỉ được kéo dài thêm 3 ngày. EU cũng tuyên bố sẽ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với I-ran ngay khi Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) xác nhận nước này đã thực hiện các nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực hạt nhân.

Trong khi đó, ngày 15-7, giờ Oa-sinh-tơn, Mỹ đã trình một dự thảo nghị quyết lên Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hiệp quốc đề nghị cơ quan này thông qua thỏa thuận lịch sử mà I-ran và Nhóm P5+1 đạt được nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran. Dự thảo cũng thay thế khuôn khổ các lệnh trừng phạt hiện hành của HĐBA bằng những biện pháp hạn chế được đề ra trong thỏa thuận mới.

Theo thỏa thuận này, một loạt các biện pháp trừng phạt sẽ từng bước được dỡ bỏ, khi I-ran thực hiện các bước đi tiến tới đình chỉ hoặc hủy bỏ phần lớn chương trình hạt nhân nhằm đảm bảo Tê-hê-ran không thể chế tạo bom hạt nhân. Dự kiến, phiên bỏ phiếu về bản dự thảo trên có thể sẽ diễn ra vào ngày 20 và 21-7. Dự thảo được cho là sẽ dễ dàng được thông qua, bởi cả 5 ủy viên thường trực nắm quyền phủ quyết tại HĐBA đều tham gia cuộc đàm phán tại Viên.

Từ Nhà Trắng, chính quyền của Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma cũng đồng loạt mở chiến dịch vận động các nhà lập pháp ủng hộ thành quả ngoại giao vừa đạt được này. Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 15-7 được truyền hình trực tiếp khắp cả nước, Tổng thống Ô-ba-ma khẳng định, thỏa thuận mà Nhóm P5+1 vừa ký kết với I-ran, theo đó, hạn chế chương trình hạt nhân của I-ran, là cách tốt nhất để tránh được một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân và một cuộc chiến tranh mới ở khu vực Trung Đông.

Theo lập luận của người đứng đầu Nhà Trắng, "không có một thỏa thuận, sẽ không thể hạn chế được chương trình hạt nhân của I-ran, trong lúc Tê-hê-ran đang tiến gần tới chỗ chế tạo được một quả bom hạt nhân". Tổng thống Ô-ba-ma cho rằng, nếu nước Mỹ lúc này không chớp lấy cơ hội để ký được một thỏa thuận thì "các thế hệ tương lai sẽ phán xử chúng ta một cách nghiêm khắc". Tổng thống Ô-ba-ma một mặt hối thúc các nhà lập pháp, nhất là các nghị sỹ của Đảng Cộng hòa, ủng hộ và thông qua thỏa thuận này, mặt khác tuyên bố sẵn sàng sử dụng quyền phủ quyết, nếu Quốc hội bác bỏ.

Giới phân tích cho rằng, nếu thỏa thuận lịch sử về chương trình hạt nhân của I-ran được thực hiện một cách nghiêm túc sẽ góp phần tạo ra những thay đổi tích cực đối với tình hình khu vực và thế giới. Tuy nhiên, trong các hồ sơ "nóng" của thế giới, việc các thỏa thuận được ký kết rồi lại bị phá vỡ không phải là chuyện hiếm. Bởi vậy, dư luận đang trông đợi một chặng đường êm đẹp sau ngày 14-7, khép lại bộ phim dài tập mang tên "Hạt nhân I-ran".
Thu Uyên