Thứ 2, 01/05/2017, 07:36 (GMT+7) Đường dây nóng : (04) 39364407(116) - 091.2011.882

Quân đội Ba Lan trước những thay đổi lớn

18/04/2017 - 20:37

Biên phòng - Trong tuần này, Warsaw tổ chức lễ đón và triển khai trên lãnh thổ Ba Lan các lực lượng của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong bối cảnh những thay đổi gây tranh cãi trong hàng ngũ sĩ quan cấp cao của quân đội nước này.

qg4d_26b
Binh lính Ba Lan sẽ dần rút khỏi Eurocorps. Ảnh: AP

Kế hoạch đại cải tổ gây tranh cãi

Kế hoạch cải cách quân đội được thực hiện trong bối cảnh NATO bắt đầu triển khai quân tại Ba Lan và một số nước vùng Baltic (gồm Ba Lan, Rumania, Bulgaria, Hungary) nhằm tăng cường an ninh cho các đồng minh Đông Âu. Bốn tiểu đoàn đa quốc gia của NATO và một lữ đoàn tăng thiết giáp của Mỹ đã được triển khai dọc theo sườn phía Đông của khối này nhằm đáp lại việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea vào năm 2014.

Theo kế hoạch, ngày 13-4, các đơn vị của NATO được chào đón tại Orzysz, phía Đông Bắc của Ba Lan. Tuy nhiên, quân đội nước này đang phải trải qua cơn rúng động do phe bảo thủ (lên nắm quyền từ tháng 10-2015) tiến hành điều chuyển, bổ nhiệm và cho nghỉ hưu một loạt tướng lĩnh quân đội. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Ba Lan Anna Peziol-Wojtowicz khẳng định "sự kế tiếp trong bộ chỉ huy tại tất cả các đơn vị quân đội" vẫn được đảm bảo. Tuy nhiên, những lời chỉ trích ngày càng nhiều.

Trong năm qua, nhiều tướng lĩnh quân đội đã từ chức trong bối cảnh Bộ trưởng Quốc phòng Antoni Macierewicz đẩy mạnh củng cố sự kiểm soát của Chính phủ đối với các lực lượng vũ trang. Thông báo chính thức cho biết, 90% sĩ quan cấp cao làm việc tại Bộ Tham mưu và 82% làm việc ở Tổng hành dinh của các lực lượng tác chiến đã bị thay thế. Tổng cộng có 34 tướng lĩnh và 484 đại tá phải ra đi, trong đó có người đứng đầu của Bộ Tham mưu, Tư lệnh Binh chủng hợp thành và một số Tư lệnh của các lực lượng quân đội khác.

Đảng Pháp luật và Công lý (PiS) cầm quyền đã đưa ra quyết định này nhằm loại bỏ những nhân vật quân đội mà PiS coi là "người gác đền già nua" thuộc thế hệ trước đây. Nhân vật được cho là gây ra sự xáo trộn này chính là Bộ trưởng Quốc phòng Macierewicz. Ông đã làm cho cả Ba Lan và quốc tế ngạc nhiên khi tuyên bố thành lập các lực lượng quân địa phương bao gồm cả dân sự (chỉ cần tham gia khóa đào tạo quân sự ngắn hạn) và nâng quân số của quân đội nước này từ 100.000 người lên 150.000 người. Những ý kiến chỉ trích cho rằng sáng kiến này "sẽ tước đoạt đi nguồn lực tài chính quan trọng của quân đội chuyên nghiệp".

Thật vậy, những thay đổi này đang tác động đến Quân đội Ba Lan, quốc gia thành viên của NATO từ năm 1999 và đã tham gia các sứ mệnh quốc tế tại Afghanistan, Iraq và Kosovo. Chuyên gia giấu tên thuộc nhóm nghiên cứu quốc tế có trụ sở ở Thủ đô Warsaw nhấn mạnh, "sự thay đổi này đang đặt ra vấn đề về khả năng của Ba Lan trong việc hợp tác với các quốc gia thành viên khác của NATO".

Trả lời phỏng vấn tờ "Polska The Times", Tướng về hưu Piotr Makarewicz cho rằng: "Với việc điều chuyển một loạt tướng lĩnh thì hai cơ quan quan trọng nhất của Quân đội Ba Lan là Bộ Tham mưu và Binh chủng hợp thành đã hoàn toàn mất đi khả năng tác chiến".

yexm_26a
Đơn vị NATO dưới sự chỉ huy của Ba Lan. Ảnh: AP

Quay lưng với châu Âu?

Cuối tháng 3 vừa qua, Warsaw thông báo sẽ rút quân khỏi lực lượng Quân đội châu Âu (Eurocorps) trước năm 2020 và vẫn là một quốc gia liên kết. Chính phủ Ba Lan có quan điểm hoài nghi châu Âu đã đảo ngược các quyết định đưa ra trước đó về việc nước này sẽ trở thành thành viên đầy đủ và là thành viên thứ 6 của Eurocorps (cùng với Bỉ, Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Luxembourg) trong năm nay.

Ba Lan hiện có 120 binh sĩ tại Eurocorps. Lực lượng quân sự liên chính phủ này được thành lập theo sáng kiến của Pháp và Đức, bắt đầu hoạt động từ năm 1995, đặt trụ sở tại Strasbourg (Pháp), có nhiệm vụ chỉ huy và phối hợp các chiến dịch quan trọng đa quốc gia. Lực lượng này hoạt động chủ yếu ở khu vực Địa Trung Hải, Trung Đông và châu Phi. Điều này đi ngược với yêu cầu đặt ra của phía Ba Lan. Theo các chuyên gia, mối quan tâm trước hết của Ba Lan cũng như Hungary và các nước Đông Bắc Âu là gia tăng sức mạnh quốc phòng để đối phó với các mối đe dọa từ Nga.

Giải thích cho quyết định trên, Bộ Quốc phòng Ba Lan trong một thông cáo nêu rõ việc gia nhập Eurocorps sẽ làm "tăng gánh nặng cho lực lượng vũ trang từ việc thực hiện các quyết định được đưa ra tại các hội nghị thượng đỉnh của NATO..., bao gồm cả quyết định tăng cường cánh phía Đông của NATO". Ba Lan vốn từng ủng hộ mạnh mẽ một nền quốc phòng chung của châu Âu với điều kiện không cạnh tranh với NATO.

Đầu năm nay, Mỹ đã điều khoảng 1.000 binh sĩ cùng nhiều thiết bị quân sự từ xe tăng đến xe bọc thép đến Zagan, gần biên giới giữa Ba Lan với Nga. Việc điều binh lính và thiết bị đến Ba Lan của Mỹ nằm trong kế hoạch triển khai 4.000 quân đến Đông Âu của Washington.

Andrzej Zybertowicz, Cố vấn của Tổng thống Andrzei Duda, giải thích rằng "Eurocorps bảo vệ sườn phía Nam mà Ba Lan không quan tâm đến". Tuy nhiên, Warsaw phủ nhận ý kiến cho rằng Ba Lan quay lưng với EU. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Ba Lan khẳng định: "Việc Ba Lan rời khỏi lực lượng quân đội châu Âu sẽ không tác động tiêu cực đến vai trò của Ba Lan trong chính sách an ninh và quốc phòng chung của châu Âu".

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng sự rút lui của Ba Lan ngay trước thềm Brexit (việc Anh rời khỏi EU) được kích hoạt khiến khối liên minh quân sự lớn nhất thế giới này đứng trước nguy cơ lung lay.

Nguyễn Trung